तरुण नंदी
एका शेतकऱ्याची मुलगी, जिची आई एका आयसीडीएस (ICDS) केंद्रात मदतनीस म्हणून काम करते, जिच्या घरात गरिबी आणि आर्थिक विवंचनेचा ससेमिरा कायम पाठीमागे लागलेला... पण अशा अत्यंत हलाखीच्या परिस्थितीतून पुढे येत, दक्षिण २४ परगणा जिल्ह्यातील भांगड भागातील फुलबारी गावाची १९ वर्षांची तहुरा खातून आज राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय क्रीडा जगतात भारताची मान अभिमानाने उंचावत आहे. अंगावर भारतीय जर्सी चढवून, हातात तिरंगा घेऊन ऑलंपिकच्या ट्रॅकवर देशासाठी धावण्याचं स्वप्न आज ती पाहतेय.
तहुरा भांगडमधील एका छोट्याशा घरात आपल्या कुटुंबासोबत राहते. आर्थिक अडचण ही तिथली रोजचीच गोष्ट आहे. तिचे वडील लहानसे शेतकरी आहेत, तर आई आयसीडीएस केंद्रात मदतनीस आहे. चार मुलांच्या या मोठ्या कुटुंबात चैनीच्या गोष्टींना अजिबात जागा नाही. पण, जिथे प्रत्येक रुपयाचा हिशोब करावा लागतो, अशा घरातून वाट काढत तहुराने थेट आंतरराष्ट्रीय ॲथलेटिक्सच्या मंचावर स्वतःची भक्कम जागा निर्माण केली आहे.
भांगडच्या फुलबारी गावातील या १९ वर्षांच्या धावपटूने बंगालच्या क्रीडा इतिहासात आधीच एक मानाचा तुरा रोवला आहे. राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये एकापाठोपाठ एक यश मिळवल्यानंतर, आता तिच्या नजरा थेट ऑलंपिकच्या मैदानात भारतमातेचे प्रतिनिधित्व करण्यावर टिकल्या आहेत.
आर्थिक अडचणींना आडवे येऊ न देणारा जिद्दी बाप
तहुराच्या आई-वडिलांच्या मते, तिला बालपणापासूनच खेळांची प्रचंड आवड होती. तिचे वडील मीर तय्यब अली यांनी मुलीतील ही उपजत प्रतिभा ओळखली आणि तिला धावण्याच्या क्षेत्रात पुढे नेण्याचा ठाम निर्णय घेतला. ती प्राथमिक शाळेत असतानाच त्यांनी तिला एका स्पोर्ट्स स्कूलमध्ये दाखल केले, जेणेकरून तिच्यातील खेळाडूला योग्य पैलू पाडले जातील. इथूनच तहुराच्या धावपटू बनण्याचा खरा प्रवास सुरू झाला.
पण केवळ गुणवत्ता असून चालत नाही. योग्य प्रशिक्षण, खेळाचे साहित्य, प्रवासाचा खर्च आणि स्पर्धांचे प्रवेश शुल्क, या सर्वांसाठी पैशांची गरज होती. कुटुंबासाठी हा सर्व खर्च भागवणे एक मोठे आव्हान होते. पण, परिस्थिती कितीही बिकट असली तरी तिच्या वडिलांनी तिला लागणारे सर्व सहकार्य पुरवण्यासाठी रक्ताचे पाणी केले. त्यांनी कुटुंबाच्या गरिबीला तिच्या धावण्याच्या शर्यतीत कधीही अडथळा बनू दिले नाही.
या कष्टाचे फळ लवकरच मिळाले
२०१८ मध्ये तहुराने स्कूल नॅशनल स्पर्धेत कांस्य पदक जिंकत राष्ट्रीय ॲथलेटिक्सच्या क्षेत्रात आपल्या आगमनाची जोरदार दवंडी पिटली. त्यानंतर तिच्या यशाचा आलेख चढताच राहिला. २०२१ ते २०२६ दरम्यान तिने 'खेलो इंडिया' आणि 'नॅशनल ज्युनिअर फेडरेशन'सारख्या विविध राज्य आणि राष्ट्रीय दर्जाच्या स्पर्धांमध्ये मिळून तब्बल १२ पदकांची कमाई केली. तिच्या या पदक संग्रहात सुवर्ण, रौप्य आणि कांस्य पदकांचा समावेश आहे. अर्थात, या प्रत्येक पदकामागे कठोर परिश्रमाचा प्रदीर्घ काळ, तुटपुंजी साधने आणि प्रतिकूल परिस्थितीशी रोज करावा लागणारा संघर्ष दडलेला होता.
राष्ट्रीय यशापासून ते आंतरराष्ट्रीय सुवर्णपदकापर्यंत
राष्ट्रीय स्तरावर स्वतःचा ठसा उमटवल्यानंतर तहुराला आंतरराष्ट्रीय मंचावर भारताचे प्रतिनिधित्व करण्याची सुवर्णसंधी मिळाली. हाँगकाँग येथे पार पडलेल्या 'आशियाई U20 ॲथलेटिक्स चॅम्पियनशिप'मध्ये महिलांच्या ४x४०० मीटर रिले शर्यतीत तिने भारतीय संघाचे प्रतिनिधित्व केले.
भारतीय संघाकडून धावताना तहुराने चमकदार कामगिरी करत सुवर्णपदक पटकावले! या चार सदस्यीय भारतीय रिले संघात उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र आणि पंजाब येथील प्रत्येकी एक धावपटू होती. भारताला सुवर्णपदक मिळवून देणाऱ्या त्या चार रणरागिणींपैकी एक होती भांगडच्या एका सामान्य शेतकरी कुटुंबातील १९ वर्षांची तहुरा. आंतरराष्ट्रीय ॲथलेटिक्सच्या मंचावर तहुराने भारताचा तिरंगा सर्वात उंचावर फडकवला होता.
तिच्या या देदीप्यमान कामगिरीचे संपूर्ण बंगालमध्ये प्रचंड कौतुक झाले. पण आंतरराष्ट्रीय यशानेही तिचा संघर्ष संपला नाही. इतर काही राज्यांतील पदकविजेत्या खेळाडूंना लगेचच सरकारी बक्षीसे आणि सन्मान मिळाला, मात्र तहुराला बंगालमध्ये अशा कौतुकाची आणि ओळखीची बराच काळ वाट पाहावी लागली. यामुळे साहजिकच तिच्या भविष्याविषयी प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले होते.
राष्ट्रीय क्रीडा दिनानिमित्त 'नबान्न' येथे आयोजित एका विशेष सोहळ्यात राज्यातील इतर यशस्वी खेळाडूंसोबत तहुराचाही गौरव करण्यात आला. भारतासाठी आंतरराष्ट्रीय सुवर्णपदक जिंकल्याबद्दल राज्य सरकारकडून तिला १२.५ लाख रुपयांचा रोख पुरस्कार देऊन सन्मानित करण्यात आले. या अधिकृत मान्यतेने आणि सन्मानाने या तरुण धावपटूचा आत्मविश्वास आणखी द्विगुणित केला.
अभ्यासासोबत साई (SAI) च्या छत्रछायेखाली प्रशिक्षण
२०२२ पासून तहुरा कोलकात्यातील साल्ट लेक येथे 'स्पोर्ट्स अथॉरिटी ऑफ इंडिया' (SAI) च्या अंतर्गत पूर्णपणे सरकारी खर्चाने मोफत प्रशिक्षण घेत आहे. ॲथलेटिक्सच्या कठोर प्रशिक्षणासोबतच तिने आपले शिक्षणही थांबवलेले नाही. सध्या ती बारसात येथील 'आदमस युनिव्हर्सिटी'मध्ये राज्यशास्त्र (Political Science) विषयाच्या पदवीच्या दुसऱ्या वर्षात शिकत आहे.
तिचा रोजचा दिवस मैदानातील कडक सराव, स्पर्धांची तयारी आणि कॉलेजचा अभ्यास यांमध्येच व्यतीत होतो. अभ्यास आणि खेळ या दोन्ही गोष्टींची उत्तम सांगड घालत, बंगालची ही कन्या पूर्ण जिद्दीने पुढे जात आहे. आंतरराष्ट्रीय ॲथलेटिक्समध्ये आपले स्थान टिकवून ठेवण्यासाठी दररोज स्वतःला सिद्ध करावे लागते, याची तिला पूर्ण जाणीव आहे.
तहुरासाठी आंतरराष्ट्रीय दर्जाची ॲथलीट बनणे म्हणजे केवळ कौशल्य नव्हे, तर कठोर शिस्त, नियमित सराव, शिक्षण आणि दूरवरच्या ध्येयावर लक्ष केंद्रित करण्याची क्षमता आहे. भांगडची ही १९ वर्षांची मुलगी अजूनही धावते आहे, अधिक वेगाने, अधिक दूर आणि एका खूप मोठ्या स्वप्नाच्या दिशेने: भारताची जर्सी परिधान करून ऑलंपिकच्या ट्रॅकवर देशाचा झेंडा फडकवण्यासाठी.
.jpeg)
