जगप्रसिद्ध संगीतकार ए. आर. रहमान यांच्या 'पोन्नियिन सेलवन-२' या चित्रपटातील 'वीरा राजा वीरा' या गाण्यावरून सुरू असलेला वाद आता देशाच्या सर्वोच्च न्यायालयात पोहोचला आहे. प्रख्यात ध्रुपद गायक उस्ताद वासिफुद्दीन डागर यांनी या गाण्याबाबत कॉपीराइट नियमांचे उल्लंघन झाल्याचा दावा करत सर्वोच्च न्यायालयात याचिका दाखल केली आहे. त्यांचे वडील उस्ताद एन. फैयाजुद्दीन डागर आणि काका उस्ताद एन. झहिरुद्दीन डागर (डागर बंधू) यांच्या पारंपरिक ध्रुपद रचनेची चोरी या गाण्यात करण्यात आल्याचा त्यांचा आरोप आहे.

उस्ताद वासिफुद्दीन डागर यांनी यापूर्वी मद्रास उच्च न्यायालयात धाव घेतली होती. मात्र, तिथे त्यांना तात्काळ दिलासा न मिळाल्याने त्यांनी आता सर्वोच्च न्यायालयाचे दरवाजे ठोठावले आहेत. त्यांच्या मते, 'वीरा राजा वीरा' हे गाणे त्यांच्या घराण्याची पारंपरिक रचना असलेल्या 'शिवा स्टुटी' (ध्रुपद) वर आधारित आहे. ए. आर. रहमान यांनी या रचनेचा वापर करताना डागर घराण्याची कोणतीही परवानगी घेतली नाही किंवा त्यांना याचे श्रेयही दिले नाही, असा त्यांचा मुख्य आक्षेप आहे.

संगीतकार ए. आर. रहमान आणि चित्रपटाच्या निर्मात्यांनी मात्र हे सर्व आरोप फेटाळून लावले आहेत. त्यांच्या दाव्यानुसार, हे गाणे पारंपरिक तमिळ संगीतावर आधारित असून ते कोणत्याही विशिष्ट गायकाच्या वैयक्तिक संपत्तीचा भाग नाही. पारंपरिक आणि शास्त्रीय संगीतातील रचना या सार्वजनिक क्षेत्रातील (Public Domain) असतात, असा युक्तिवाद निर्मात्यांच्या वतीने करण्यात येत आहे. मात्र, डागर घराण्याचे म्हणणे आहे की, ही विशिष्ट रचना त्यांच्या पूर्वजांनी तयार केली असून ती त्यांच्या घराण्याची ओळख आहे.

सर्वोच्च न्यायालयात दाखल करण्यात आलेल्या या याचिकेत उस्ताद वासिफुद्दीन डागर यांनी मागणी केली आहे की, जोपर्यंत या कॉपीराइट वादाचा निकाल लागत नाही, तोपर्यंत या गाण्याच्या प्रसारणावर आणि वापरावर निर्बंध घालावेत. शास्त्रीय संगीतातील गुरु-शिष्य परंपरेतून आलेल्या रचनांचे जतन आणि त्यांच्या हक्कांचे संरक्षण होणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी याचिकेत नमूद केले आहे.

या प्रकरणाने संगीत क्षेत्रातील 'बौद्धिक संपदा' (Intellectual Property) आणि 'पारंपरिक ज्ञान' या विषयावर पुन्हा एकदा मोठी चर्चा सुरू केली आहे. ए. आर. रहमान यांच्यासारख्या मोठ्या व्यक्तिमत्वावर अशा प्रकारचा आरोप झाल्याने हा वाद केवळ कायदेशीर उरला नसून तो कलात्मक अस्मितेचाही बनला आहे. आता सर्वोच्च न्यायालय या संदर्भात काय भूमिका घेते आणि शास्त्रीय संगीताच्या हक्कांबाबत कोणता नवीन पायंडा पाडते, याकडे संपूर्ण कलाविश्वाचे लक्ष लागले आहे.