अमेरिकेचे परराष्ट्र मंत्री (Secretary of State) मार्को रुबिओ पुढील महिन्यात भारत दौऱ्यावर येणार आहेत. भारताचे परराष्ट्र सचिव विक्रम मिस्री यांनी नुकतीच अमेरिकेतील व्हाईट हाऊसमध्ये वरिष्ठ अधिकाऱ्यांची भेट घेतली. या भेटीदरम्यान रुबिओ यांच्या आगामी भारत दौऱ्याची निश्चिती करण्यात आली आहे.

राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या नव्या प्रशासनात मार्को रुबिओ यांच्याकडे परराष्ट्र विभागाची महत्त्वाची जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे. जबाबदारी स्वीकारल्यानंतर त्यांचा हा पहिलाच भारत दौरा असेल. या दौऱ्यात दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय व्यापार, संरक्षण सहकार्य आणि 'क्वाड' (Quad) गटाच्या माध्यमातून इंडो-पॅसिफिक क्षेत्रातील सुरक्षा यावर सविस्तर चर्चा होणार आहे.

व्हाईट हाऊसमध्ये धोरणात्मक चर्चा

परराष्ट्र सचिव विक्रम मिस्री यांनी आपल्या वॉशिंग्टन दौऱ्यात अमेरिकेचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार आणि व्हाईट हाऊसमधील इतर उच्चपदस्थ अधिकाऱ्यांशी संवाद साधला. या चर्चेचा मुख्य केंद्रबिंदू 'भारत-अमेरिका सर्वसमावेशक जागतिक धोरणात्मक भागीदारी' अधिक दृढ करणे हा होता. दोन्ही देशांनी परस्पर हिताच्या मुद्द्यांवर एकत्र काम करण्याचे आणि जागतिक आव्हानांना तोंड देण्यासाठी सहकार्य वाढवण्याचे मान्य केले आहे.

व्यापार आणि तंत्रज्ञानावर भर

मार्को रुबिओ यांच्या दौऱ्यात व्यापारातील अडथळे दूर करणे आणि 'इनिशिएटिव्ह ऑन क्रिटिकल अँड इमर्जिंग टेक्नॉलॉजी' (iCET) अंतर्गत सहकार्य वाढवण्यावर भर दिला जाईल. सेमीकंडक्टर, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि अंतराळ संशोधन या क्षेत्रांत अमेरिकन गुंतवणूक वाढवण्यासाठी भारत आग्रही आहे. तसेच, संरक्षण सामग्रीच्या संयुक्त उत्पादनाबाबतही काही महत्त्वाचे करार होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.

चीन आणि 'क्वाड'चे महत्त्व

चीनच्या हिंदी महासागरातील वाढत्या कारवायांच्या पार्श्वभूमीवर, भारत आणि अमेरिका 'क्वाड' (भारत, अमेरिका, जपान आणि ऑस्ट्रेलिया) संघटनेला अधिक बळकट करू इच्छितात. मार्को रुबिओ हे चीनच्या धोरणांचे कट्टर टीकाकार म्हणून ओळखले जातात. त्यामुळे त्यांच्या भारत दौऱ्यात प्रादेशिक सुरक्षा आणि मुक्त इंडो-पॅसिफिक क्षेत्राबाबत दोन्ही देशांच्या भूमिकेला विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.

पुढील महिन्यात होणारा हा दौरा ट्रम्प प्रशासनाच्या दुसऱ्या कार्यकाळात भारत-अमेरिका संबंधांची नवीन दिशा ठरवण्यासाठी अत्यंत निर्णायक मानला जात आहे.