पहलगामच्या बैसरन कुरणात एक खौफनाक दहशतगर्द हल्ला झाला होता. त्यात २६ भारतीयांची जान गेली. या घटनेला आता बरोबर एक साल मुकम्मल झालंय. या हल्ल्यात आदिल हुसेन शाह नावाच्या एका घोडेस्वाराने कमालीची बहादुरी दाखवली होती. जम्मू-काश्मीर सरकारने त्याच्या या बहादुरीचा आणि कुर्बानीचा मोठा सन्मान केलाय. दक्षिण काश्मीरमधल्या एका सरकारी शाळेला आता चक्क आदिल यांचं नाव देण्यात आलंय.

ही स्कूल आधी 'हापटनार हायस्कूल' म्हणून ओळखली जायची. आता तिला बाकायदा 'शहीद आदिल मेमोरियल हायस्कूल' असं नवं नाव दिलंय. अनंतनाग जिल्ह्यात या नामकरणाचा जलसा पार पडला. यावेळी शिक्षणमंत्री सकीना इटू स्वतः हाजिर होत्या.

२२ एप्रिल २०२५ ची ही बात. बैसरनच्या त्या खुबसुरत परिसरात 'जैश-ए-मोहम्मद'च्या दहशतगर्दांनी पर्यटकांवर अंदाधुंद फायरिंग केली. या हल्ल्याने पूर्ण मुल्क हादरून गेला होता. यातच आदिल हुसेन शाह शहीद झाले. तिथे असलेल्या लोकांनी धक्कादायक मालूमात दिली होती; दहशतगर्द पर्यटकांना त्यांचा मजहब विचारत होते आणि फक्त गैर-मुस्लिमांनाच निशाणा बनवत होते.

आदिल इतर घोडेस्वारांसोबत पर्यटकांना घेऊन या भागात आले होते. त्यांनी या हल्ल्यात मध्ये पडून सैयाहांना वाचवण्याची शर्थीची कोशिश केली. "पर्यटकांना काहीही करू नका," अशी मिन्नत ते दहशतगर्दांना करत राहिले. "हे पर्यटक आपल्या काश्मिरी अवामचे मेहमान आहेत," अशी आठवणही त्यांनी त्यांना करून दिली. पण दहशतगर्दांनी त्यांचं काहीएक ऐकलं नाही. एका दहशतगर्दाने थेट आदिल यांच्यावर गोळी झाडली आणि त्यांचा कत्ल केला.

एवढ्या मोठ्या आफतमध्येही त्यांनी इंसानियतसाठी आवाज उठवला. त्याच्या या बहादुरीची देशभरातून खूप तारीफ झाली. आदिल हे काश्मीरच्या मेहमाननवाजीचे आणि भाईचाऱ्याचे मोठे मिसाल बनले, असेच जज्बात अनेकांनी व्यक्त केले.

स्कूलच्या नामकरण जलशात मंत्री सकीना इटू अवामशी बोलल्या. आदिल यांची बहादुरी आणि कुर्बानी कायम लक्षात राहील, असा यकीन त्यांनी दिला. बेगुनाह पर्यटकांना वाचवण्यासाठी त्यांनी स्वतःच्या जानची बाजी लावली. हे बहादुरी आणि इंसानियतचं मोठं उदाहरण आहे, अशा शब्दांत त्यांनी आदिलची तारीफ केली.

हल्ल्याच्या रात्री त्यांनी स्वतः त्या मुकामला भेट दिली होती. त्या आठवणींना उजाळा देताना त्या म्हणाल्या की, “या घटनेने सर्वांच्याच मनावर खोलवर आघात केलाय. शाळेला आदिल यांचं नाव देण्यामागे मोठा मकसद आहे. त्यांच्या कुर्बानीचा सन्मान करणं आणि पुढच्या पिढ्यांना त्याच्या या त्यागाची याद करून देणं, हाच त्यामागचा मुख्य मकसद आहे”.

"आई-वडिलांसाठी हा सदमा नाकाबिले-बर्दाश्त आहे. त्याची कशाशीच बरोबरी होऊ शकत नाही. तुम्ही त्यांना नोकरी देऊ शकता किंवा एखाद्या शाळेला नाव देऊ शकता. पण त्यांच्या दुःखाची जागा कोणीच भरून काढू शकत नाही," असं सकीना इटू म्हणाल्या. "मुख्यमंत्र्यांनी जेव्हा त्यांच्या खानदानाची भेट घेतली होती, तेव्हा त्यांनी जवळच्या शाळेला आदिल यांचं नाव देण्याचा वादा केला होता. लोकांना वाचवण्यासाठी आदिल यांनी स्वतःची जान दिली."

विद्यार्थ्यांना बहादुरी, खिदमत आणि इंसानियतची तालीम देणं, हा स्कूलला आदिल यांचं नाव देण्यामागचा खरा मकसद आहे. आदिल यांचं नाव स्कूलला जोडलं गेल्याने, त्यांची ही विरासत येणाऱ्या अनेक पिढ्यांना हौसला देत राहील, असा यकीन त्यांनी व्यक्त केला.

विशेष म्हणजे, सकीना इटू स्वतः दहशतवादाच्या शिकार ठरल्या आहेत. १९९० च्या दशकात दहशतगर्दांनी त्यांच्या आमदार वडिलांचा कत्ल केला होता. त्यानंतर त्यांना आपली मेडिकलची तालीम अधुरी सोडून घरी परतावं लागलं होतं. मग त्यांनीच वडिलांची सियासी विरासत पुढे चालवली.

आदिल शाह यांच्या या बहादुरीची दखल महाराष्ट्र सरकारनेही घेतली होती. महाराष्ट्र सरकारने त्यांच्या खानदानासाठी एक नवं मकान बांधून दिलं. या नव्या मकानात सगळ्या आधुनिक सहूलती आहेत. पहलगाम दहशतगर्द हल्ल्याला एक साल मुकम्मल झाल्याच्या निमित्ताने नुकतंच या मकानचं उद्घाटनही करण्यात आलं.

कलम ३७० हटवल्यानंतर राज्यात राज्यपालांची हुकूमत लागू होती. त्यावेळी दहशतगर्दांशी लढताना जान गमावलेल्या शहीदांची नावं शाळा आणि कॉलेजांना देण्याचा हुकूम पहिल्यांदा काढण्यात आला होता. पण ओमर अब्दुल्ला यांच्या निवडून आलेल्या हुकूमतचा हा असा पहिलाच हुकूम आहे.

एका शाळेला नाव देऊन आदिल शाह यांचा सन्मान करण्याच्या या निर्णयाला मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत बाकायदा मंजुरी देण्यात आली.