श्रीनगर 

गेल्या वर्षी एप्रिल महिन्यात काश्मीरमधील पहलगाम येथील बैसारन गवताळ प्रदेशात झालेल्या भीषण दहशतवादी हल्ल्याच्या तपासातून धक्कादायक माहिती समोर आली आहे. राष्ट्रीय तपास संस्थेने (NIA) दाखल केलेल्या आरोपपत्रात सीमेपलीकडून होणाऱ्या ड्रोनच्या हालचाली आणि स्थानिक पातळीवरील मानवी गुप्तचर यंत्रणेतील (Human Intelligence) त्रुटींवर प्रकाश टाकण्यात आला आहे. या हल्ल्यात २६ पर्यटकांसह अनेक नागरिकांचा मृत्यू झाला होता, ज्याच्या प्रत्युत्तरादाखल भारतीय सशस्त्र दलांनी 'ऑपरेशन सिंदूर' राबवून सीमेपलीकडील दहशतवादी तळांचा नाश केला होता.

ड्रोनद्वारे शस्त्रास्त्रांची तस्करी

एनआयएच्या तपासात असे स्पष्ट झाले आहे की, दहशतवाद्यांनी सीमेवरील पारंपारिक आणि कडेकोट सुरक्षा असलेल्या मार्गांऐवजी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केला आहे. सीमेपलीकडून ड्रोनच्या माध्यमातून शस्त्रास्त्रे, दारूगोळा आणि पैसे थेट काश्मीरच्या अंतर्गत भागात, विशेषतः बारामुल्ला जिल्ह्यातील गोगल दारा जंगलात पोहोचवण्यात आले होते. या भागात ड्रोनच्या हालचालींवर नियंत्रण मिळवणे कठीण जात असल्याचे तपासातून समोर आले आहे. एनआयएने दिलेल्या माहितीनुसार, २०२४ च्या सुरुवातीलाच दहशतवाद्यांना एका ड्रोनद्वारे २० पिस्तूल, १५ लाख रुपये आणि चिनी बनावटीची ग्रेनेड्स प्राप्त झाली होती.

मानवी गुप्तचर यंत्रणेतील पोकळी

सुरक्षा तज्ज्ञांच्या मते, २०२२ ते २०२४ या काळात मानवी गुप्तचर यंत्रणेच्या (HUMINT) कमतरतेमुळे दहशतवाद्यांना काश्मीर खोऱ्यात मुक्तपणे फिरणे सोपे झाले होते. स्थानिक समुदायातील 'स्त्रोतांशी' असलेला संपर्क तुटल्यामुळे एक प्रकारची 'ऑपरेशनल व्हॅक्युम' (Operational Vacuum) निर्माण झाली होती, ज्याचा फायदा दहशतवाद्यांनी उचलला. विशेषतः गुर्जर आणि बकरवाल या भटक्या जमातींना, जे गेल्या अनेक दशकांपासून डोंगराळ भागातील 'डोळे आणि कान' म्हणून ओळखले जातात, त्यांच्याशी असलेले संबंध दुरावल्याचा फटका सुरक्षा दलांना बसला आहे.

आरोपपत्रात दहशतवाद्यांच्या हालचालींचा विस्तृत उल्लेख असून, ते डोंगराळ आणि नागरी भागातून बिनदिक्कतपणे प्रवास करत असल्याचे दिसून येते. ही त्रुटी सुधारण्यासाठी सुरक्षा दलांनी आपल्या रणनीतीचा फेरआढावा घेणे आणि स्थानिक जनजातींचा विश्वास पुन्हा संपादन करणे आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.