बरेली 

नवी दिल्लीस्थित 'आवाज ए खवातीन' (Awaz e Khwateen) या महिला सक्षमीकरणासाठी काम करणाऱ्या संस्थेने नुकताच बरेलीतील इस्लामिया गर्ल्स इंटर कॉलेजमध्ये 'निखार' (NIKHAAR) हा एक खास कार्यक्रम आयोजित केला.या कार्यक्रमाचा मुख्य उद्देश महिलांच्या व्यक्तिमत्त्व विकासाला चालना देणे आणि त्यांच्यातील कौशल्ये वाढवणे हा होता.महिला सक्षमीकरणाच्या एका महत्त्वाच्या पैलूवर या उपक्रमाने विशेष भर दिला.स्वतःचा शोध घेण्याचा आत्मविश्वास, प्रस्थापित श्रद्धांवर प्रश्न विचारण्याचे धाडस आणि नवनवीन गोष्टी शिकण्याची तयारी यावर या कार्यक्रमात प्रामुख्याने चर्चा झाली.

'एज्युव्हिजन'च्या (Eduvision) संचालिका उझमा कमर यांनी या विशेष सत्राचे नेतृत्व केले.सतत बदलणाऱ्या या जगात महिलांना मदत करणारे व्यक्तिमत्त्व विकास, आत्मभान आणि कौशल्ये यांचे महत्त्व त्यांनी विद्यार्थ्यांना समजावून सांगितले.इस्लामिया गर्ल्स इंटर कॉलेजच्या प्राचार्या चमन जहाँ यांनीही या कार्यक्रमाला उपस्थित राहून आपला भक्कम पाठिंबा दर्शवला.महिलांचे शिक्षण आणि सर्वांगीण विकास हा त्यांच्याही दृष्टीने एक महत्त्वाचा विषय आहे.

'निखार' म्हणजे नेमके काय?

'निखार' (Nurture, Inspire, Know, Hone, Aspire, Achieve, Rise) या उपक्रमाची निर्मिती महिलांच्या वैयक्तिक वाढीसाठी आणि कौशल्य वाढीसाठी एक हक्काचे व्यासपीठ म्हणून करण्यात आली आहे.महिलांचा आत्मविश्वास वाढवणे, त्यांचे संवाद कौशल्य सुधारणे, त्यांच्यातील नेतृत्व क्षमता विकसित करणे आणि त्यांना स्वतःच्या खऱ्या क्षमतेची ओळख करून देणे, हे या उपक्रमाचे मुख्य ध्येय आहे.प्रगती म्हणजे केवळ नवीन कौशल्ये शिकणे नव्हे, तर माणसाला पुढे जाण्यापासून रोखणाऱ्या भीती, चुकीचे समज आणि मर्यादांना सोडून देणे, हा एक साधा आणि महत्त्वाचा विचार या उपक्रमाच्या केंद्रस्थानी आहे.

या उपक्रमामागील मुख्य विचार स्पष्ट करताना 'आवाज ए खवातीन'च्या निमंत्रक शारीका मलिक म्हणाल्या, "बदल हाच जगाचा एकमेव नियम आहे. पण बदल स्वीकारणे नेहमीच सोपे नसते. आपल्याला जे बनायचे आहे, त्या दिशेने टाकलेले पहिले पाऊल म्हणजे 'आपल्याला जे शिकवले गेले आहे, ते विसरणे' हे असू शकते. आपल्याला जुन्या श्रद्धांवर प्रश्न विचारण्याची तयारी ठेवली पाहिजे. आपल्याला मागे ओढणाऱ्या गोष्टी सोडून दिल्या पाहिजेत आणि नवीन शिकण्यासाठी मनात जागा निर्माण केली पाहिजे. जेव्हा आपण जगाकडे वेगळ्या दृष्टिकोनातून पाहण्याची स्वतःला परवानगी देतो, तेव्हाच खऱ्या अर्थाने आपली प्रगती सुरू होते. आणि असे केल्याने आपल्याला स्वतःमध्येच नवीन शक्यता सापडतात. 'निखार'च्या माध्यमातून आम्ही महिलांसाठी एक अशीच मोकळी जागा निर्माण करू इच्छितो, जिथे त्या मोकळेपणाने शिकू शकतील, प्रश्न विचारू शकतील, स्वतःला व्यक्त करू शकतील आणि मोठ्या आत्मविश्वासाने पुढे वाढू शकतील."

सक्षमीकरण ही एक सतत चालणारी प्रक्रिया

सक्षमीकरण म्हणजे केवळ संधी उपलब्ध करून देणे नव्हे, तर ती एक सतत चालणारी प्रक्रिया आहे, हा 'आवाज ए खवातीन'चा दृष्टिकोन या उपक्रमातून स्पष्ट होतो.महिलांना स्वतःची कौशल्ये विकसित करण्यासाठी, स्वतःचा आवाज शोधण्यासाठी आणि आयुष्यातील महत्त्वाचे निर्णय घेण्यासाठी सक्षम वाटेल, असे वातावरण निर्माण करणे गरजेचे आहे.

या संपूर्ण प्रक्रियेत शैक्षणिक संस्थांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची असते.तरुण महिलांना स्वतःच्या बलस्थानांचा शोध घेण्यासाठी, त्यांचे दृष्टिकोन व्यापक करण्यासाठी आणि भविष्यातील आव्हानांसाठी तयार करण्यासाठी शैक्षणिक संस्था मोठी मदत करू शकतात.हाच कार्यक्रम इस्लामिया गर्ल्स इंटर कॉलेजमध्ये घेऊन आल्यामुळे, आता हे संवाद अशा ठिकाणी पोहोचले आहेत जिथे शिक्षण केवळ व्यावसायिक स्वप्नांना आकार देत नाही, तर वैयक्तिक आत्मविश्वास आणि स्वातंत्र्यालाही बळ देते.

'आवाज ए खवातीन'साठी हा कार्यक्रम एका मोठ्या प्रयत्नाचा एक भाग आहे.शिक्षण, जागरूकता आणि कौशल्य बांधणीच्या माध्यमातून महिलांचा विकास अधिक सोपा आणि अर्थपूर्ण करणे, हा त्यांचा मुख्य उद्देश आहे.अधिक आत्मविश्वासू होणे म्हणजे सर्व प्रश्नांची उत्तरे माहीत असणे नव्हे, हे या उपक्रमातून सर्वांना पटवून दिले जाते.याची खरी सुरुवात प्रश्न विचारण्याची तयारी ठेवण्यापासून, नवीन गोष्टी शिकण्यापासून आणि स्वतःला बदलण्याचे स्वातंत्र्य देण्यापासून होते.