अमेरिकेची अंतराळ संस्था नासाच्या मंगळ मोहिमेत एका भारतीय वंशाच्या शास्त्रज्ञाने मोलाची भूमिका बजावली आहे. वंदी वर्मा असे या प्रतिभावान शास्त्रज्ञाचे नाव असून त्यांनी मंगळावर फिरणाऱ्या रोव्हरच्या कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आधारित ड्रायव्हिंग यंत्रणेचे नेतृत्व केले आहे. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली रोव्हरने मंगळावरील खडतर पृष्ठभागावर यशस्वी प्रवास केला आहे. वंदी वर्मा यांच्या या कामगिरीमुळे भारताचे नाव जागतिक अंतराळ विज्ञानाच्या नकाशावर पुन्हा एकदा अभिमानाने झळकले आहे.
वंदी वर्मा यांचा जन्म भारतात झाला असून त्यांचे बालपण आणि प्राथमिक शिक्षण याच मातीत झाले. त्यांनी चंदिगढमधील पंजाब इंजिनीअरिंग कॉलेजमधून पदवी शिक्षण पूर्ण केले आणि त्यानंतर उच्च शिक्षणासाठी त्या अमेरिकेला गेल्या. कार्नेगी मेलन युनिव्हर्सिटीमधून त्यांनी रोबोटिक्स विषयात डॉक्टरेट मिळवली आहे. २००७ पासून त्या नासाच्या 'जेट प्रोपल्शन लॅबोरेटरी'मध्ये कार्यरत आहेत. मंगळावरील 'क्युरिऑसिटी' आणि 'परसेव्हरन्स' यांसारख्या प्रसिद्ध मोहिमांमध्ये त्यांचा सक्रिय सहभाग राहिला आहे.
मंगळावरील वातावरण पृथ्वीपेक्षा पूर्णपणे वेगळे असून तिथली जमीन अत्यंत गुंतागुंतीची आहे. अशा ठिकाणी रोव्हर चालवणे हे मोठे आव्हान असते. वंदी वर्मा यांनी रोव्हरला स्वतःचे निर्णय घेण्यास सक्षम बनवणारे सॉफ्टवेअर विकसित केले आहे. हे रोव्हर आता कोणत्याही मानवी हस्तक्षेपाशिवाय अडथळे ओळखून आपला मार्ग निवडू शकते. त्यांच्या या संशोधनामुळे अंतराळ संशोधनाचा वेग वाढला असून मानवी चुकांची शक्यता कमी झाली आहे. त्या केवळ एक शास्त्रज्ञ नसून एक उत्तम रोव्हर ड्रायव्हर म्हणूनही ओळखल्या जातात.
अंतराळ क्षेत्रात करिअर करू इच्छिणाऱ्या तरुण मुलींसाठी वंदी वर्मा एक मोठी प्रेरणा ठरल्या आहेत. जिद्द आणि चिकाटीच्या जोरावर कोणतीही अशक्य वाटणारी गोष्ट साध्य करता येते, हे त्यांनी आपल्या कार्यातून सिद्ध केले आहे. नासानेही त्यांच्या योगदानाची वेळोवेळी दखल घेतली असून त्यांना अनेक पुरस्कारांनी सन्मानित केले आहे. भारताच्या या लेकीने मंगळाच्या लाल मातीत आपल्या बुद्धिमत्तेचा ठसा उमटवला असून संपूर्ण देश त्यांच्या या यशाचा अभिमान बाळगत आहे.
.jpeg)
.jpg "Col Sofia Qureshi to get Vishisht Seva Medal on Republic Day 2026")