कल्याण जवळील ऐतिहासिक मलंगगडावर हजरत हाजी मलंग बाबा यांचा वार्षिक उर्स सोहळा अत्यंत उत्साहात सुरू झाला आहे. या धार्मिक उत्सवाचा मुख्य सोहळा म्हणून दर्गा शरीफवर संदल आणि फुलांची चादर अर्पण करण्यात येते. दरवर्षीप्रमाणे यंदाही हजारो भाविक बाबांच्या दर्शनासाठी आणि संदल मिरवणुकीत सहभागी होण्यासाठी गडावर दाखल झाले आहेत. या सोहळ्यामुळे संपूर्ण मलंगगड परिसर भक्ती आणि चैतन्याने न्हाऊन निघाला असून सगळीकडे विद्युत रोषणाई करण्यात आली आहे.
उर्स सोहळ्याच्या परंपरेनुसार, संदलची ही विशेष मिरवणूक रात्रीच्या वेळी निघते. यामध्ये विविध ठिकाणांहून आलेले भाविक पारंपारिक वाद्यांच्या आणि सुफी संगीताच्या गजरात सहभागी होतात. संदल अर्पण केल्यानंतर दर्ग्यावर पवित्र चादर चढवली जाते आणि जागतिक शांतता, प्रगती तसेच सामाजिक सलोख्यासाठी विशेष प्रार्थना केली जाते. या सोहळ्याचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे येथे केवळ मुस्लिम बांधवच नाही, तर सर्व धर्मीय नागरिक मोठ्या श्रद्धेने उपस्थित राहतात. हिंदू-मुस्लिम ऐक्याचे प्रतीक असलेल्या या उर्समध्ये पिढ्यानपिढ्या चालत आलेल्या प्रथा आजही तितक्याच निष्ठेने पाळल्या जातात.
भाविकांच्या सोयीसाठी प्रशासन आणि दर्गा ट्रस्टच्या वतीने विशेष व्यवस्था करण्यात आली आहे. गडावर चढण्यासाठी असलेल्या पायऱ्यांच्या मार्गावर पुरेशी प्रकाश व्यवस्था आणि पिण्याच्या पाण्याची सोय केली आहे. उर्स दरम्यान होणारी प्रचंड गर्दी लक्षात घेता, कल्याण रेल्वे स्थानक ते मलंगगड पायथ्यापर्यंत अतिरिक्त बस फेऱ्या सोडल्या आहेत. तसेच, सुरक्षेच्या दृष्टीने ठिकठिकाणी मोठा पोलीस बंदोबस्त तैनात असून सीसीटीव्ही कॅमेऱ्यांच्या माध्यमातून गर्दीवर बारकाईने लक्ष ठेवले जात आहे. डोंगराळ भाग असल्यामुळे कोणत्याही आपत्कालीन परिस्थितीसाठी वैद्यकीय पथके आणि रुग्णवाहिका सज्ज ठेवण्यात आल्या आहेत.
उर्सच्या निमित्ताने गडावर मोठी जत्रा भरली असून विविध खाद्यपदार्थांची आणि खेळण्यांची दुकाने भाविकांचे मुख्य आकर्षण ठरत आहेत. हा उर्स सोहळा पुढील काही दिवस चालणार असून या काळात विविध धार्मिक आणि आध्यात्मिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले आहे. भाविकांनी रांगेत राहून शांततेत दर्शन घ्यावे आणि प्रशासनाने दिलेल्या सुरक्षा सूचनांचे काटेकोर पालन करावे, असे आवाहन दर्गा ट्रस्ट आणि पोलिसांनी केले आहे. हाजी मलंग बाबांच्या या वार्षिक उत्सवामुळे परिसरातील व्यापार आणि पर्यटनाला दरवर्षीप्रमाणे मोठी चालना मिळत असल्याचे चित्र दिसत आहे.
मलंगगडावर जाण्यासाठी देशातील सर्वात मोठा फ्युनिक्युलर रोपवे सुरू
भारतातील सर्वात मोठा आणि सर्वाधिक लांबीचा 'फ्युनिक्युलर रोपवे' आता हाजी मलंग येथे कार्यान्वित झाला आहे. मुंबई महानगर प्रदेशातील ठाणे आणि रायगड जिल्ह्यांच्या सीमांवर पसरलेल्या मलंगगड डोंगररांगांमधील या पवित्र स्थळापर्यंत पोहोचणे आता अधिक सुलभ झाले आहे. समुद्रसपाटीपासून सुमारे २,५९० ते ३,२०० फूट (अंदाजे ७९०-९७५ मीटर) उंचीवर असलेल्या या तीर्थक्षेत्राला भेट देणाऱ्या भाविकांसाठी ही सुविधा अत्यंत महत्त्वाची ठरणार आहे.
मलंगगड संकुल हे भौगोलिकदृष्ट्या तीन वेगवेगळ्या स्तरांमध्ये विभागलेले आहे. यातील सर्वात खालच्या स्तरावर सुमारे १,००० फूट रुंद आणि २,५०० फूट लांब असे एक विस्तीर्ण पठार आहे. याच पठारावर हाजी मलंग बाबांचा ऐतिहासिक दर्गा स्थित आहे. उंचावर असलेल्या या पवित्र स्थळांचे दर्शन घेण्यासाठी भाविकांना निसर्गरम्य पण खडतर प्रवासाला सामोरे जावे लागते.
आजवर भाविकांना या दर्गाहपर्यंत पोहोचण्यासाठी सुमारे २,५०० पायऱ्या चढाव्या लागत असत, ज्यासाठी शारीरिक क्षमतेनुसार अनेक तास लागायचे. मात्र, या नवीन रोपवे सुविधेमुळे हा प्रवास आता अवघ्या १० मिनिटांत पूर्ण करता येणार आहे. प्रत्येक फेरीत १२० प्रवाशांना नेण्याची क्षमता असलेल्या या सुविधेमुळे, विशेषतः ज्येष्ठ नागरिक आणि दिव्यांग भाविकांसाठी हा प्रवास आता अधिक सुरक्षित आणि सोयीस्कर झाला आहे.
कोण होते हाजी मलंग?
'हाजी मलंग' या नावाने महाराष्ट्रात प्रसिद्ध असलेले हजरत हाजी अब्दुल रहमान हे एक थोर सुन्नी सुफी संत होते. मूळचे अरबस्तानचे असलेले हाजी मलंग हे १२ व्या शतकात होऊन गेलेल्या नल राजाच्या कालखंडात आपल्या काही अनुयायांसह भारतात आले. त्यांनी भारतात सुफी विचारांचा प्रसार केला आणि त्यांच्या कार्यामुळे स्थानिक जनतेमध्ये त्यांना अत्यंत आदराचे स्थान प्राप्त झाले. त्यांच्याच सन्मानार्थ मुंबईजवळील ऐतिहासिक 'मलंगगड' किल्ल्याचे नाव देण्यात आले असून, कल्याण येथे त्यांची दर्गा आहे.
कल्याणजवळील हा ऐतिहासिक मलंगगड हिंदू आणि मुस्लीम अशा दोन्ही समुदायांच्या श्रद्धेचे केंद्र आहे. मुस्लीम बांधव याला १२व्या शतकातील सुफी संत हाजी अब्दुल रहमान यांची दरगाह मानतात. नुकतेच माघ पौर्णिमेच्या मुहूर्तावर महाराष्ट्राचे उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे यांनी गडावर जाऊन दर्शन घेतले.
हाजी मलंग यांचा दर्गा आजही सर्व जाती, धर्म आणि पंथांच्या लोकांसाठी श्रद्धेचे स्थान आहे, जिथे दरवर्षी हजारो भाविक दर्शनासाठी येतात. या दर्ग्याच्या परिसरातच त्यांच्या पाच निष्ठावान अनुयायांच्या कबरी आहेत, ज्यांना 'पंच पीर' (पीर माची) म्हणून ओळखले जाते. सुफीवादाचे सौंदर्य आणि मानवी मूल्ये सांगणारे एक प्रसिद्ध कडवे त्यांच्या दर्ग्याजवळ लिहिलेले आजही लोकांच्या स्मरणात आहे:
"किसी दर्दंद के काम आ,
किसी डूबते को उछाल दे;
ये निगाह-ए-मस्त की मस्तियां,
किसी बदनसीब पे डाल दे"
याचा अर्थ असा की, एखाद्या गरजवंताच्या कामी येणे आणि बुडणाऱ्याला आधार देणे, हेच मानवी जीवनाचे खरे सार्थक आहे.
.jpeg)
