नवी दिल्ली

अराफात पर्वताच्या क्षितिजावर सूर्य ढळला. हे हजमधलं सर्वात अहम मुकाम मानलं जातं. इथेच पैगंबर मोहम्मद साहेबांनी (स.) त्यांचा शेवटचा खुतबा (उपदेश) दिला होता. इथून पुढे सर्व हाजी मीनाच्या वाटेवर असलेल्या मुजदलिफाकडे निघाले.

मुजदलिफामध्ये हाजींनी नमाज अदा केली आणि रात्रभर इबादत केली. अराफातवरून मुजदलिफाकडे जाणं हा या मुकद्दस मुकामांच्या सफरीतला तिसरा टप्पा आहे. दुसऱ्या दिवशी मीनातील 'जमरत अल-अकबा' इथे खडे मारण्याची रिवायत असते. त्यासाठी भाविक याच मुजदलिफामधून खडे जमा करतात.

बुधवारी भाविक हजचे पाच मुख्य अरकान पार पाडतील. यात जमरत अल-अकबा इथे खडे मारणे, डोक्यावरचे केस काढणे, प्राण्यांची कुर्बानी देणे आणि तवाफ अल-इफादा व सई (Sai) मुकम्मल करणे यांचा समावेश आहे. यासोबतच हा सालाना सफर मुकम्मल होईल.

सौदी अरेबियाच्या सांख्यिकी विभागाने एक मोठी मालूमात दिली. १४४७ हिजरी म्हणजेच २०२६ च्या मोसमात एकूण १७,०७,३०१ हाजींनी हज मुकम्मल केले. हा एक रेकॉर्डच आहे. इस्लाममधल्या या सर्वात मुकद्दस सफरीत गेल्या वर्षीच्या मुकाबले यंदा सुमारे दोन टक्क्यांनी वाढ झाली आहे.

परदेशातून आलेल्या भाविकांमध्ये भारताचे १,७५,०२५ मुस्लिम नागरिक आहेत. तिथे आलेल्या सर्वात मोठ्या गटांपैकी हा एक गट आहे.

या एकूण हाजींमध्ये ९०.६ टक्के लोक परदेशातून आलेले आहेत. त्यांची तादाद १५,४६,६५५ एवढी आहे. तर मुकामी भाविकांचे प्रमाण ९.४ टक्के आहे. यात सौदी अरेबियाचे १,६०,६४६ शहरी आणि स्थानिक रहिवासी आहेत.

या आकडेवारीनुसार पुरुष भाविकांचे प्रमाण ५२.३ टक्के आहे. हजमध्ये ८,९३,३९६ पुरुषांनी हिस्सा घेतला. तर महिलांचे प्रमाण ४७.७ टक्के आहे. त्यांची एकूण तादाद ८,१३,९०५ एवढी आहे.

अफसरांनी आणखी एक महत्त्वाची बात सांगितली. यंदाच्या हजमध्ये तब्बल १६५ देशांच्या भाविकांनी शिरकत केली. यावरून या सालाना इस्लामी सफरीची आलमी अहमियत दिसून येते.

हजच्या काळात तापमान खूप जास्त होते. हाजींना गर्मीचा त्रास होऊ नये आणि त्यांना थंडावा मिळावा, यासाठी सौदी अफसरांनी अतिशय चोख इंतजाम केला होता.

या अत्यंत मोठ्या प्रमाणावरील सफरीचा इंतजाम करण्यासाठी सौदी अरेबियाने मुकद्दस ठिकाणांवर तब्बल ४,४१,०४९ मुलाजिम तैनात केले होते. हजच्या या काळात विविध मदत आणि खिदमत देण्यासाठी २६,७०१ स्वयंसेवकांनीही शिरकत केली.

सौदी सांख्यिकी महकमाने (GASTAT) एक महत्त्वाची नोंद केली. हजची ही सालाना आकडेवारी अहम असते. जगातील या सर्वात मोठ्या मजहबी मेळाव्यात हजचा इंतजाम करणे, गर्दी हाताळणे, रसद पुरवणे आणि अवामी खिदमत देणे यासाठी ही आकडेवारी एक अधिकृत बुनियाद म्हणून काम करते.