हैदराबादच्या निझामाचे मौल्यवान दागिने भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या (RBI) ताब्यात सुरक्षित आहेत. केंद्र सरकारने राज्यसभेत एका लेखी उत्तरात ही माहिती दिली. हे दागिने आरबीआयसोबत केलेल्या कस्टोडिअल अरेंजमेंट म्हणजेच सुरक्षित ताबा करार अंतर्गत ठेवण्यात आले असल्याचे सरकारने स्पष्ट केले आहे.
केंद्रीय संस्कृती मंत्रालयाने संसदेत दिलेल्या माहितीनुसार, ही ऐतिहासिक संपत्ती सध्या सुरक्षित देखरेखीखाली आहे. भारत सरकारने १९९५ मध्ये हे दागिने निझामाच्या ट्रस्टकडून खरेदी केले होते. तेव्हापासून हे दागिने आरबीआयच्या मुंबई येथील मुख्यालयातील तिजोरीत अत्यंत कडक सुरक्षेत ठेवण्यात आले आहेत.
या संग्रहात एकूण १७३ मौल्यवान वस्तूंचा समावेश आहे. यात हिरे, पाचू, मोती आणि सोन्याच्या दागिन्यांचा समावेश असून ते अत्यंत दुर्मिळ आहेत. विशेष म्हणजे, जगातील सर्वात मोठ्या हिऱ्यांपैकी एक असलेला जॅकब डायमंड देखील या संग्रहाचा एक भाग आहे. या दागिन्यांच्या प्रदर्शनाबाबत किंवा ते हैदराबादला आणण्याबाबत वारंवार चर्चा होत असते. मात्र, सध्या तरी हे दागिने आरबीआयच्या ताब्यात आणि कडक सुरक्षेत असल्याचे सरकारने पुन्हा एकदा अधोरेखित केले आहे.
निझामाच्या दागिन्यांचे ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व लक्षात घेऊन त्यांच्या सुरक्षेला सर्वोच्च प्राधान्य देण्यात आले आहे. आरबीआय आणि सरकार यांच्यातील विशेष करारानुसार या दागिन्यांची काळजी घेतली जात आहे.