मलिक असगर हाश्मी 

पांढऱ्याशुभ्र बर्फाने आच्छादलेली उंच शिखरे आणि हाडे गोठवणारी थंडी. याच निरव शांततेत एक आवाज घुमतो. "रोजा पण ठेवणार आणि पहाराही देणार. फौजी आहोत साहेब, दिलेला शब्द नक्की पाळणार." हे उद्गार आहेत फौजी साहिल यांचे.

त्यांचा हा व्हिडीओ सोशल मीडियावर आला. तो पाहून प्रत्येक भारतीयाची मान अभिमानाने उंचावली. तेरा-चौदा तासांचा कडक रोजा आणि हातात खंबीरपणे पकडलेली रायफल. भारतीय लष्करातील मुस्लिम जवान आपले कर्तव्य आणि निष्ठा एकाच धाग्यात कसे गुंफतो, हे या दृश्यातून पाहायला मिळते.

सीमेचे रक्षण करणे ही काही सोपी गोष्ट नाही. पोट रिकामे असते. तहानेने घसा कोरडा पडलेला असतो. अशा अवस्थेतही शत्रूवर करडी नजर ठेवणे म्हणजे लोखंडाचे चणे चावण्यासारखेच कठीण काम आहे. पण भारतीय लष्कराचे हे जवान ही दुहेरी जबाबदारी अत्यंत प्रामाणिकपणे पार पाडत आहेत.

शहरात राहणाऱ्या सर्वसामान्य रोजेदारांसाठी सेहरी आणि इफ्तार एखाद्या सणासारखे असतात. घरात दस्तरखान सजलेले असतात. टेबलावर पौष्टिक फळे, दूध आणि ताजे अन्न असते. सीमेवर तैनात असलेल्या या जवानांची दुनिया मात्र पूर्णपणे वेगळी असते.

सध्या फौजी अब्दुल जब्बार यांचा एक व्हिडीओ सोशल मीडियावर तुफान व्हायरल होत आहे. ते आपल्या बॅरेकमध्ये सहकाऱ्यांसोबत बसले आहेत. त्यांच्या ताटात कोणतेही चमचमीत पदार्थ नाहीत. त्यांनी शिळी पोळी आणि शिळा भात खाऊन रोजा ठेवल्याचे ते अगदी सहजपणे सांगतात.

ते हसतमुखाने नागरिकांना संदेश देतात. "भावांनो तुम्हीही सेहरी करून घ्या, आम्ही तर याच शिळ्या अन्नावर आमचा रोजा धरला आहे." त्यांची ही साधेपणाची वृत्ती आणि देशासाठी काहीही सहन करण्याची तयारी त्यांना इतरांपेक्षा वेगळे ठरवते. त्यांच्यासाठी ताजे अन्न नव्हे, तर देशाची सुरक्षितता हीच सर्वात मोठी ऊर्जा असते.

अनेक अडचणी आणि साधनसामग्रीचा अभाव असतो. तरीही या जवानांच्या चेहऱ्यावर थोडीही नाराजी दिसत नाही. ते आपल्या ड्युटीवर खंबीरपणे उभे आहेत आणि अतिशय आनंदी दिसतात. जवान कैफ यांनी आपला सहकारी मुकीम मेवात याच्याबद्दल एक किस्सा सांगितला. अशा दुर्गम आणि उंच ठिकाणी रोजा सोडणे हा एक वेगळाच अनुभव असतो.

मुकीमसाठी डोंगरावरील हा पहिला रोजा थोडा कठीण गेला. पण संध्याकाळी पाच वाजून अकरा मिनिटांनी त्याने रोजा सोडला. त्यानंतर त्याचा सगळा थकवा कुठल्या कुठे पळून गेला. या जवानांच्या अंगी असलेली हिंमतच त्यांना एवढ्या उंचीवर पाय रोवून उभे राहण्याचे बळ देते. तिथे कोणतीही तक्रार नाही आणि थकवाही नाही. सीमेवर पाखरानेही पंख फडफडू नये, ही एकच धून त्यांच्या मनात असते.

सीमेवरील एकांतात मशिदीतील अजान कानावर पडते. तो आवाज ऐकून जवानांचे मनोबल दुप्पट होते. पहाटेच्या वेळी अजानचा आवाज डोंगरांवरून घुमत त्यांच्या कानावर पडतो. तेव्हा मनाला खूप शांती मिळते, अशी भावना फौजी अर्तुल गाझी व्यक्त करतात. जवळपास मशीद असल्याची जाणीवच त्यांना खूप मोठा मानसिक आधार देते.

अर्तुल यांची बोलण्याची मेवाती शैली त्यांचा साधेपणा आणखी खुलवून दाखवते. याचप्रमाणे अर्शद मेवात यांचा एक व्हिडीओही सध्या चर्चेचा विषय ठरला आहे. ते आपल्या जीपमधून गस्त घालत आहेत. सोबतच मोबाईलवर 'नात' (इस्लामिक भक्तीगीत) ऐकत आहेत. "या नबी मुझ पे भी एक निगाहे करम" या शब्दांच्या साथीने त्यांची ड्युटी अविरत सुरू आहे. रोजा ठेवूनही ते आपले काम अत्यंत उत्साहात आणि आनंदाने पूर्ण करत आहेत. त्यांच्यासाठी इबादत (प्रार्थना) आणि कर्तव्य यात कोणताही फरक नाही.

मोहम्मद सलीम यांच्या व्हिडीओमध्ये तर सर्वात सुंदर चित्र पाहायला मिळते. ते इफ्तारच्या वेळी आपल्या सहकाऱ्यांसोबत बसले आहेत. सतरंजीवर त्यांच्यासोबत अभय उस्ताद, गोविंद आणि सत्यवान हे देखील दिसत आहेत. सलीम अतिशय प्रेमाने आपल्या हिंदू सहकाऱ्यांची ओळख करून देतात. हे सर्व सहकारी इफ्तारमध्ये त्यांच्यासोबत कसे सहभागी होतात, हे ते आवर्जून सांगतात.

हे दृश्य भारतीय लष्करातील एकतेचे उत्तम दर्शन घडवते. तिथे धर्माच्या सर्व भिंती गळून पडलेल्या असतात. तिथे फक्त एकच धर्म असतो आणि तो म्हणजे 'वर्दी'. इफ्तारची फळे एकमेकांना वाटून खाण्याची कृती एक मोठा संदेश देते. हा बंधुभाव हीच भारताची खरी ताकद आहे. या सहकाऱ्यांच्या उपस्थितीमुळे सलीम यांचा आनंद गगनात मावेनासा होतो.

सोशल मीडियावर सध्या असे अनेक व्हिडीओ आहेत. लोक ते मोठ्या आवडीने पाहत आहेत. या सर्व व्हिडिओंमध्ये एक गोष्ट अगदी समान आहे. सर्व जवान लष्करी गणवेशात सज्ज आहेत. आपले नेमके ठिकाण गुप्त राहावे यासाठी त्यांनी व्हिडीओचा अँगल अतिशय हुशारीने निवडला आहे. यातून त्यांची व्यावसायिक शिस्त आणि कर्तव्यकठोरता दिसून येते.

यात सर्वांची मने जिंकून घेणारी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे व्हिडीओचा शेवट. प्रत्येक जवान 'अस्सलाम अलैकुम' म्हटल्यावर 'जय हिंद' म्हणायला अजिबात विसरत नाही. मुस्लिम असणे आणि एक सच्चा भारतीय फौजी असणे या एकाच नाण्याच्या दोन बाजू आहेत. हाच संदेश ते जगाला देतात. त्यांची देशभक्ती हा त्यांच्या इमानाचाच एक अविभाज्य भाग आहे.

भारतीय लष्करातील प्रत्येक जवान आधी एक हिंदुस्थानी आहे, हे यातून सिद्ध होते. त्यांच्यासाठी देशाच्या मातीचा सुगंध कोणत्याही अत्तरापेक्षा श्रेष्ठ आहे. शिळी पोळी खाऊन सीमेवर खडा पहारा देणारा अब्दुल जब्बार असो वा सहकाऱ्यांसोबत इफ्तार करणारा सलीम असो. हे सर्वजण भारताच्या संमिश्र संस्कृतीचे खरे रक्षक आहेत.

त्यांच्या छातीवर असलेला तिरंगा हा त्यांच्या हृदयाचा ठोका आहे. देशाच्या रक्षणासाठी जो स्वतःच्या प्राणांचीही पर्वा करत नाही, तोच खरा मुस्लिम असतो, हे ते कृतीतून दाखवून देतात. हे व्हिडीओ म्हणजे केवळ काही क्लिप्स नाहीत. ते देशभक्तीचे जिवंत दस्तऐवज आहेत. कर्तव्य आणि श्रद्धा एकाच वेळी कशी निभवायची, याचा मोठा आदर्श या जवानांनी आजच्या तरुण पिढीसमोर ठेवला आहे.

आज संपूर्ण देश रमजानचा आनंद साजरा करत आहे. त्याच वेळी सीमेवर तैनात असलेला हा पहारेकरी तहान-भूक विसरून आपल्या सुरक्षिततेसाठी प्रार्थना करत आहे. त्यांचे हे बलिदान आणि त्यागच या देशाचा पाया अधिक भक्कम करतो. या फौजी जवानांच्या 'जय हिंद'च्या घोषणेत एक वेगळीच ताकद आहे. ती कोणत्याही शत्रूच्या काळजात धडकी भरवण्यासाठी पुरेशी आहे.

ते केवळ पहारा देत नाहीत. तर ते भारताच्या एकात्मतेची आणि अखंडतेची जिवंत गाथा लिहीत आहेत. त्यांच्या देशभक्तीवर कोणीही शंका घेऊ शकत नाही. कारण त्यांनी स्वतःच्या रक्ताने आणि घामाने या देशाची माती भिजवली आहे.