जम्मू 

जम्मू विभागातील सीमावर्ती पट्ट्यात जगाला आपल्या सुगंधाने भुरळ घालणाऱ्या बासमती भाताच्या पेरणीला (भात लावणी) सुरुवात झाली आहे. जम्मू, सांबा आणि कठुआ जिल्ह्यांतील सुमारे ६३,००० हेक्टर जमिनीवर यावर्षी बासमतीची लागवड अपेक्षित असल्याचे कृषी विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी रविवारी सांगितले.

बासमतीचा जागतिक दबदबा

जम्मूतील आर. एस. पुरा पट्ट्यात पिकवल्या जाणाऱ्या सुगंधी तांदळाला २०१६ मध्ये 'भौगोलिक मानांकन' (GI) टॅग मिळाला आहे. यामुळे या तांदळाची ओळख केवळ देशातच नव्हे, तर आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेतही अधिक दृढ झाली आहे. आर. एस. पुरा बासमती आपल्या लांब धान्यांसाठी, समृद्ध सुगंधासाठी आणि उत्तम दर्जासाठी जगभर ओळखला जातो. या भागातील सुपीक गाळाची जमीन आणि अनुकूल हवामानामुळे या बासमतीचा दर्जा अतिशय उच्च मानला जातो.

पेरणीच्या कामाला वेग

सध्या सुरू असलेल्या उष्णतेच्या लाटेला न जुमानता, जम्मू, सांबा आणि कठुआ भागातील शेतकरी आणि मजूर मोठ्या उत्साहाने भात लावणीच्या कामात मग्न आहेत. गजानसू, मढ, आर. एस. पुरा, अर्निया आणि बिश्नाह यांसारख्या भारत-पाकिस्तान सीमेला लागून असलेल्या भागात हे काम वेगाने सुरू आहे. जम्मू विभागातील बासमतीचे वार्षिक उत्पादन सुमारे २० लाख क्विंटल इतके आहे. यापैकी १६ लाख क्विंटल तांदूळ देशांतर्गत बाजारात वापरला जातो, तर ४ ते ५ लाख क्विंटल तांदूळ बाहेरच्या राज्यात आणि निर्यातीसाठी पाठवला जातो.

शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात वाढीसाठी प्रयत्न

कृषी विभागाकडून बासमती लागवडीला प्रोत्साहन देण्यासाठी विविध सरकारी योजना राबवल्या जात आहेत. यामुळे शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात भर पडत असून बासमती हा या सीमावर्ती पट्ट्यातील हजारो कुटुंबांसाठी उपजीविकेचे एक महत्त्वाचे साधन बनला आहे. बसमती-३७०, ५६४ आणि पुसा बासमती-११२१ यांसारख्या अनेक लोकप्रिय जातींची लागवड शेतकरी मोठ्या प्रमाणावर करत आहेत. या पिकाच्या माध्यमातून जम्मूची कृषी अर्थव्यवस्था अधिक बळकट होत आहे.