मुंबई 

महाराष्ट्रातील अन्न आणि औषध प्रशासनाने (FDA) गेल्या वर्षभरात अन्न नमुन्यांच्या तपासणीमध्ये मोठी झेप घेतली असून, चाचणीच्या प्रमाणात तब्बल चार पटीने वाढ नोंदवली आहे. मनुष्यबळाचा पुरेपूर वापर, प्रयोगशाळांमधील यंत्रसामग्रीचा कार्यक्षम वापर आणि दोन पाळ्यांमध्ये (शिट्स) काम सुरू केल्यामुळे हे यश मिळवणे शक्य झाले आहे.

तपासणी मोहिमेला गती

अन्न आणि औषध प्रशासनाने दिलेल्या अधिकृत निवेदनानुसार, १ जूनपर्यंत चालू वर्षात चाचणीसाठी १३,४७४ अन्न नमुने प्राप्त झाले होते. त्यापैकी ७,४९४ नमुन्यांचे विश्लेषण पूर्ण करण्यात आले असून, ५६ टक्के नमुने विल्हेवाट लावण्याचे काम पूर्ण झाले आहे. या तपासणीमध्ये तब्बल ४,०९१ नमुने हे निकृष्ट दर्जाचे (sub-standard) असल्याचे आढळून आले आहे.

तुलनेने, २०२५ मध्ये याच कालावधीत प्रयोगशाळांना ९,४०३ नमुने मिळाले होते, परंतु त्यापैकी केवळ १,६२२ नमुन्यांचीच चाचणी होऊ शकली होती, ज्याचा दर केवळ १७ टक्के होता. आता चाचणीच्या संख्येत चार पटीने झालेली वाढ ही प्रयोगशाळांच्या कार्यक्षमतेतील सुधारणा आणि वाढलेल्या निरीक्षणाचे दर्शक आहे.

वाढीव सुविधा आणि भविष्यातील योजना

राज्यभरातील अन्न सुरक्षा अधिकाऱ्यांनी गोळा केलेले नमुने मुंबई, छत्रपती संभाजीनगर आणि नागपूर येथील FDA प्रयोगशाळांमध्ये तपासले जातात. अन्न गुणवत्ता मानकांचे पालन होत असल्याची खात्री करण्यासाठी ही प्रक्रिया अत्यंत महत्त्वाची असते.

प्रलंबित प्रकरणांचा नियमित आढावा आणि मनुष्यबळाचे योग्य नियोजन केल्यामुळे नमुन्यांचा बॅकलॉग कमी होण्यास मदत झाली आहे. प्रशासनाने आता आणखी तीन प्रयोगशाळांचे बांधकाम हाती घेतले आहे. या नवीन सुविधा कार्यान्वित झाल्यानंतर राज्यभरातून प्राप्त होणाऱ्या नमुन्यांची चाचणी अधिक वेगाने पूर्ण करणे शक्य होईल आणि मर्यादित क्षमतेमुळे प्रलंबित राहणाऱ्या नमुन्यांची संख्याही कमी होईल, असे विभागाने स्पष्ट केले आहे.