FIFA 2026: स्पेनच्या विजयानंतर मैदानावर 'सजदा' करणारा लॅमिन यामाल कोण आहे?

Story by  आवाज़ मराठी | Published by  Mrudgandha Dixit • 21 h ago
लॅमिनने स्पेनच्या विजयानंतर 'सुजूर' करत मानले आभार
लॅमिनने स्पेनच्या विजयानंतर 'सुजूर' करत मानले आभार

 

नुकत्याच पार पडलेल्या २०२६ च्या फिफा विश्वचषकातल्या अटीतटीच्या अंतिम सामन्यात स्पेनने अर्जेंटिनाचा १-० असा पराभव करत विश्वचषकावर स्वतःचं नाव कोरलं. फेरान टोरेसने १०६ व्या मिनिटाला केलेला गोल स्पेनला ऐतिहासिक विजय मिळवून देणारा ठरला. पण या महाअंतिम सामन्यात खऱ्या अर्थाने लक्ष वेधून घेतलं ते स्पेनच्या अवघ्या १९ वर्षांच्या युवा स्टार लॅमिन यामालने (Lamine Yamal). त्याने संपूर्ण १२० मिनिटे मैदानावर झुंज देत जागतिक दर्जाच्या खेळाचं प्रदर्शन केलं. फुटबॉलच्या सर्वात मोठ्या मंचावर एवढ्या कमी वयात अशी प्रगल्भता दाखवणं सोपी गोष्ट नसते. पण, विश्वचषक विजयाच्या झगमगटापेक्षा सध्या जगभरात चर्चा सुरू आहे ती वेगळीच. लॅमिन यामालने जागतिक मंचावर अभिमानाने मिरवलेली स्वतःची धार्मिक श्रद्धा, त्याची नम्रता, त्याची आफ्रिकन मुळं आणि मोरोक्कोच्या जनतेने त्याच्या विजयाचा केलेला जल्लोष सगळ्यांचं लक्ष वेधून घेत आहे.

मैदानावरचा 'सुजूर'

या विश्वचषकात लॅमिनने पायातल्या जादुई कौशल्यासोबतच स्वतःच्या संस्कृतीने आणि संस्कारांनीही सर्वांची मनं जिंकली. स्पर्धेत सौदी अरेबियाविरुद्ध पहिला गोल नोंदवल्यानंतर यामालने गुडघे टेकून 'सजदा' करत अल्लाहचे आभार मानले होते. विश्वचषक जिंकल्यानंतरच्या जल्लोषातही त्याने हीच कृतज्ञता आणि नम्रता दाखवली. युरोपियन फुटबॉलमधल्या व्यावसायिक आणि वर्णद्वेषी आव्हानांना तोंड देताना त्याने स्वतःची ओळख कधीही लपवली नाही. काही महिन्यांपूर्वी स्पेनमध्ये त्याला इस्लामवरून चिडवण्यात आलं होतं, तेव्हा या १९ वर्षीय तरुणाने शांतपणे आणि अतिशय स्पष्ट शब्दांत उत्तर दिलं होतं. तो म्हणाला होता, "अल्हम्दुलिल्लाह, मी मुस्लिम आहे. फुटबॉल मनोरंजनासाठी आहे, कोणाच्या श्रद्धेचा अपमान करण्यासाठी नाही."

 

जिंकलं स्पेन पण जल्लोष मोरोक्कोचा

लॅमिन यामालचा जन्म १३ जुलै २००७ रोजी स्पेनमधील एसप्लुगास डी लोब्रेगाट येथे झाला. तो स्पेनच्या राष्ट्रीय संघाकडून खेळत असला, तरी त्याची पाळंमुळं थेट आफ्रिका खंडाशी जोडलेली आहेत. त्याचे वडील मौनीर नसरौई मोरोक्कन (Moroccan) वंशाचे आहेत, तर आई शीला एबाना 'इक्वेटोरियल गिनी' या आफ्रिकन देशातली आहे. लॅमिनने स्पेनकडून खेळावं की मोरोक्कोकडून, यावर बरीच चर्चा झाली होती. मोरोक्कोच्या फुटबॉल महासंघाने त्याला आपल्या संघात घेण्यासाठी खूप प्रयत्न केले. पण लॅमिनने स्पेनची निवड केली. असं असलं तरी, आज मोरोक्कोच्या जनतेला लॅमिन स्वतःचाच मुलगा वाटतो. स्पेनने विश्वचषक जिंकल्यावर मोरोक्कोमध्ये लोकांनी रस्त्यावर उतरून जो जल्लोष केला, तो पाहण्यासारखा होता. त्यांनी या विजयात स्वतःचा विजय पाहिला.

या सगळ्या यशामागे त्याच्या आजीचा, फातिमा यांचा एक खडतर आणि भावनिक संघर्ष दडलेला आहे. अनेक वर्षांपूर्वी फातिमा कोणत्याही वैध कागदपत्रांविना मोरोक्कोवरून बसने स्पेनमधल्या कॅटलोनियात (मॅटारो) आल्या होत्या. परक्या देशात भाषेची अडचण असतानाही त्यांनी तीन-तीन नोकऱ्या करून पैसे साठवले, जेणेकरून लॅमिनच्या वडिलांना मोरोक्कोवरून स्पेनला सुखरूप आणता येईल. याच आजीच्या अपार कष्टामुळे आज त्यांचा नातू जगातला मोठा फुटबॉल चॅम्पियन बनला आहे. लॅमिनचे वडील मौनीर एपिलेप्सीच्या आजारामुळे उपचारासाठी अमेरिकेत आहेत. त्यांना हा अंतिम सामना प्रत्यक्ष स्टेडियममध्ये पाहता आला नाही, पण त्यांनी घरातूनच मुलाचा हा ऐतिहासिक विजय डोळ्यात साठवला. आफ्रिकन-मोरोक्कन वंशाच्या आणि एका स्थलांतरित कुटुंबातल्या मुलाने युरोपीय देशाचं प्रतिनिधित्व करत जागतिक फुटबॉलवर अधिराज्य गाजवणं, ही मोरोक्को आणि संपूर्ण आफ्रिका खंडासाठी प्रचंड अभिमानाची बाब ठरली आहे.

मेस्सीसोबतचा तो 'व्हायरल' फोटो

या विश्वचषकाच्या निमित्ताने आणखी एका गोष्टीची जगभरात प्रचंड चर्चा झाली. ती म्हणजे लिओनेल मेस्सी आणि लॅमिन यामाल यांचा २००७ सालचा एक जुना फोटो! लॅमिन जेव्हा अवघ्या सहा महिन्यांचा बाळ होता, तेव्हा युनिसेफच्या (UNICEF) एका चॅरिटी फोटोशूटसाठी २० वर्षांच्या तरुण मेस्सीने त्याला आंघोळ घातली होती. नियतीचा खेळ बघा, ज्या बाळाला मेस्सीने खेळवलं, त्याच बाळाने १९ वर्षांनंतर फिफा विश्वचषकाच्या अंतिम फेरीत मेस्सीच्याच अर्जेंटिनाचा पराभव करत इतिहास रचला.

 

स्पेनच्या खेळाडूच्या बुटांवर 'मोरोक्को' आणि 'इक्वेटोरियल गिनी'चे झेंडे

लॅमिन आज जागतिक सुपरस्टार झाला असला, तरी तो स्वतःचा भूतकाळ आणि मुळं कधीही विसरत नाही. गोल केल्यानंतर तो दोन्ही हातांच्या बोटांनी "304" हा आकडा तयार करून सेलिब्रेशन करतो. हा आकडा त्याच्या बालपणीच्या 'रोकाफोंडा' (Rocafonda) या गरिबीत गेलेल्या, कष्टकरी आणि अनेकदा उपेक्षित मानल्या गेलेल्या वस्तीच्या पोस्टल कोडचे (08304) शेवटचे तीन अंक आहेत. या माध्यमातून तो जगाला ठणकावून सांगतो की तो कुठून आलाय आणि त्याला स्वतःच्या वस्तीचा किती सार्थ अभिमान आहे.

इतकंच नाही, तर त्याच्यासाठी खास डिझाइन केलेल्या ॲडिडासच्या बुटांवर स्पेनचा नव्हे, तर 'मोरोक्को' आणि 'इक्वेटोरियल गिनी' या त्याच्या आई-वडिलांच्या देशांचे झेंडे कोरलेले असतात. तो स्पेनच्या जर्सीत खेळत असला, तरी प्रत्येक पावलावर स्वतःचा आफ्रिकन वारसा सोबत घेऊन चालतो. लॅमिन यामालची ही यशोगाथा म्हणजे आफ्रिकन वारसा, मुस्लिम श्रद्धा, स्थलांतरितांचा संघर्ष आणि युरोपियन तंत्र यांच्या सुरेख संगमातून निर्माण झालेल्या नव्या जागतिक सांस्कृतिक ऐक्याचं एक अतिशय प्रेरणादायी उदाहरण आहे.