दानिश अली

स्वप्नांमध्ये बळ असेल तर ध्येय नक्कीच गाठता येते. पंखांनी काहीच होत नाही, तर खरी भरारी ही जिद्दीच्या जोरावरच घेतली जाते. ही म्हण काश्मीरच्या एका तरुणाने अगदी खरी करून दाखवली आहे. नुकत्याच जाहीर झालेल्या युपीएससीच्या निकालात एक नाव प्रकर्षाने समोर आले. या तरुणाने केवळ स्वतःचे नशीब बदलले नाही. समाजात रुजलेल्या जुन्या मानसिकतेलाही एक मोठा धक्का दिला. हे नाव म्हणजे इरफान लोन.

इरफान हा काश्मीरच्या बांदीपोरा जिल्ह्यातील रहिवासी आहे. हा जिल्हा अनेकदा मागासलेला आणि सीमावर्ती भाग मानून दुर्लक्षित केला जातो. पण इरफानच्या या मोठ्या यशामुळे आज बांदीपोरा देशाच्या नकाशावर चमकू लागला आहे. इरफानची कथा ही कोणतीही सर्वसामान्य कथा नाही. जग पाहण्यासाठी त्याच्या डोळ्यांत प्रकाश नाही. पण आकाशाला गवसणी घालण्याचा एक ठाम निश्चय त्याच्या हृदयात आहे.

इरफान पूर्णपणे दृष्टिहीन आहे. त्याला दोन्ही डोळ्यांनी काहीही दिसत नाही. असे असूनही त्याने देशातील सर्वात कठीण मानली जाणारी नागरी सेवा परीक्षा उत्तीर्ण केली. तुमचे इरादे भक्कम असतील, तर शारीरिक उणिवा यशाचा मार्ग कधीच रोखू शकत नाहीत. हे त्याच्या या विजयाने सिद्ध करून दाखवले.

इरफानच्या आयुष्यातील खरा संघर्ष वयाच्या पाचव्या वर्षापासूनच सुरू झाला. ज्या वयात मुले खेळण्यांसोबत खेळतात, तेव्हा इरफान एका भयानक अपघाताला बळी पडला. या अपघातात त्याच्या एका डोळ्याची दृष्टी कायमची गेली. या धक्क्यातून त्याचे कुटुंब सावरत नव्हते, तोच आणखी एक मोठा अपघात झाला. त्यात त्याच्या दुसऱ्या डोळ्याची दृष्टीही कायमची निघून गेली.

दुःखाचा डोंगर इथेच थांबला नाही. याच कठीण काळात 'ब्रेन हॅमरेज'मुळे त्याच्या आईचे निधन झाले. एका लहानग्या मुलाच्या आयुष्यात पूर्णपणे अंधार पसरला होता. आईची मायेची सावलीही त्याच्या डोक्यावरून हरपली होती. त्याच्यासाठी हे आयुष्य एखाद्या मोठ्या शिक्षेपेक्षा कमी नव्हते.

पण अशा वेळी इरफानचे वडील एका खऱ्या नायकासारखे त्याच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहिले. त्यांनी अजिबात हार मानली नाही. मुलाच्या डोळ्यांतील प्रकाश ते परत आणू शकत नव्हते. पण त्यांनी त्याचे भविष्य उज्ज्वल करण्याचा मोठा निश्चय केला. त्यांनी इरफानला डेहराडूनच्या एका विशेष शाळेत पाठवले. ही शाळा दृष्टिहीन मुलांसाठी होती.

इथूनच इरफानच्या आयुष्यात खऱ्या बदलाला सुरुवात झाली. त्याने ब्रेल लिपी शिकली आणि स्वतःला सिद्ध करण्यासाठी मोठी तयारी सुरू केली. २०१६ मध्ये त्याने बारावीची परीक्षा दिली. त्यात त्याला तब्बल ९१ टक्के गुण मिळाले. या गुणांनी सर्वांनाच खूप थक्क केले. हे केवळ गुण नव्हते, तर तो इरफानच्या वाढत्या आत्मविश्वासाचा पहिला मोठा विजय होता.

या उत्तम कामगिरीच्या जोरावर त्याला दिल्ली विद्यापीठातील प्रसिद्ध 'हिंदू कॉलेज'मध्ये प्रवेश मिळाला. तिथून त्याने राज्यशास्त्र विषयात पदवी पूर्ण केली. त्यानंतर तो दिल्लीच्या 'जवाहरलाल नेहरू विद्यापीठात' (जेएनयू) पोहोचला. तिथे त्याने 'आंतरराष्ट्रीय संबंध' या विषयात पदव्युत्तर शिक्षण पूर्ण केले.

जेएनयूच्या त्या वातावरणाने इरफानच्या विचारांना एक मोठी दिशा दिली. शिक्षण हेच आपले सर्वात मोठे शस्त्र आहे. या शस्त्रानेच आपण स्वतःचे आणि आपल्यासारख्या हजारो लोकांचे नशीब नक्की बदलू शकतो, हे त्याला चांगलेच समजले होते. अभ्यासासोबतच घरची आर्थिक परिस्थिती सुधारणेही खूप गरजेचे होते.

इरफानने आपल्या कष्टाच्या जोरावर पंजाब नॅशनल बँकेत नोकरी मिळवली. त्यानंतर त्याची एलआयसीमध्ये 'एएओ' या पदावर निवड झाली. सरकारी नोकरी मिळाल्यानंतर लोक सहसा समाधानी होतात. पण इरफानचे स्वप्न यापेक्षा खूप मोठे होते. तो बँक आणि ऑफिसच्या फाइल्समध्येही युपीएससीची पुस्तके वाचायचा आणि 'ऑडिओ नोट्स' ऐकत राहायचा.

नोकरीचा थकवा आणि अभ्यासाचा ताण या दोन्ही गोष्टी त्याने अत्यंत लीलया सांभाळल्या. जेव्हा युपीएससीचा निकाल आला, तेव्हा बांदीपोरामध्ये मोठा आनंदाचा उत्साह होता. ही परीक्षा उत्तीर्ण होणारा इरफान त्या जिल्ह्यातील पहिलाच व्यक्ती ठरला. कठीण परिस्थितीचे रडगाणे गाणाऱ्या काश्मीरच्या अनेक तरुणांमध्ये त्याच्या या यशाने एक नवी जान फुंकली.

यशासाठी केवळ गाढवासारखी मेहनत पुरेशी नसते, तर त्यासाठी एका अचूक रणनीतीची गरज असते, असे इरफान मानतो. आजच्या तरुणांनी सोशल मीडियाच्या जाळ्यातून बाहेर पडावे, असा मोलाचा सल्ला तो देतो. आपल्या ध्येयावर इतके लक्ष केंद्रित करा की जगातील कोणतीही गोष्ट तुम्हाला भरकटवू शकणार नाही, असे तो अत्यंत ठामपणे सांगतो.

इरफान केवळ एक अधिकारी नाही, तर तो एक उत्तम कवी मनाचा माणूस आहे. तो अनेकदा आपले विचार शायरीच्या माध्यमातून मांडतो. त्याचा एक शेर त्याच्या संपूर्ण आयुष्याचे तत्त्वज्ञान सांगून जातो. त्याला अजूनही अजिबात थकायचे नाही. त्याला अजून अनेक मैल दूर चालायचे आहे. आयुष्यातील रखरखते ऊन असो वा संकटांचा पाऊस, त्याला फक्त पुढे चालत राहायचे आहे.

त्याच्या या यशामागे त्याच्या वडिलांचा मोठा त्याग आहे. भाऊ-बहिणींची साथ त्याच्या पाठीशी एका भक्कम भिंतीसारखी उभी होती. आपला मुलगा चांगला शिकावा, यासाठी वडिलांनी स्वतःच्या सर्व इच्छा-आकांक्षा बाजूला ठेवल्या. आज इरफान लोन देशातील लाखो तरुणांसाठी एक मोठी प्रेरणा बनला आहे.

यशाच्या शिखरावर पोहोचणे ही काही फार मोठी गोष्ट नाही. पण त्या शिखरावर स्वतःला टिकवून ठेवणे, हीच खरी कमाल असते, असे तो सांगतो. अडथळे आपल्या वाटेत नसतात, तर ते आपल्या डोक्यात असतात, हे त्याची कहाणी आपल्याला शिकवते. जर तुमचे मन स्वच्छ असेल आणि प्रयत्न प्रामाणिक असतील, तर निसर्ग स्वतः तुमच्यासाठी रस्ता तयार करतो. प्रकाश डोळ्यांत नाही, तर तो आपल्या मजबूत इराद्यांमध्ये असायला हवा, हे बांदीपोराच्या या सुपुत्राने आज सर्वांना सिद्ध करून दाखवले.

'आवाज मराठी'वर प्रसिद्ध होणारे लेखन, व्हिडिओज आणि उपक्रम यांविषयीचे अपडेट्स मिळवण्यासाठी या लिंक्सवर क्लिक करा  -

Awaz Marathi WhatsApp Group 
Awaz Marathi Facebook Page
Awaz Marathi Twitter