मलिक असगर हाशमी
नवी दिल्लीपासून केरळपर्यंत सध्या नागरी विमान वाहतूक क्षेत्रात एका बातमीने खळबळ उडवून दिली आहे. या बातमीने केवळ एव्हिएशन क्षेत्राचे लक्ष वेधले नाही, तर देशातील मुस्लिमांमध्ये याकडे ऐतिहासिक आणि प्रतीकात्मक यश म्हणून पाहिले जात आहे. इंडिगो एअरलाईन्सच्या कामात अलीकडे झालेला गोंधळ आणि प्रवाशांना झालेला भारी मनस्ताप पाहता केंद्र सरकारने हा निर्णय घेतला. देशांतर्गत विमान वाहतूक क्षेत्रात स्पर्धा वाढवण्यासाठी सरकारने दोन नवीन प्रादेशिक विमान कंपन्यांना प्राथमिक मंजुरी दिली आहे. यापैकीच एक नाव म्हणजे 'अल हिंद एअर'. केरळमधील अलहिंद ग्रुप ऑफ कंपनीज ही कंपनी चालवणार आहे. विशेष बाब म्हणजे या एअरलाईनची सुरुवात एका भारतीय मुस्लिम उद्योजकाच्या, मोहम्मद हारिस टी यांच्या नेतृत्वाखाली होत आहे. देशातील मुस्लिमांची उद्योजकता आणि आर्थिक भागीदारीच्या दृष्टीने हे एक मोठे पाऊल मानले जात आहे.
गेल्या काही काळापासून देशातील देशांतर्गत विमान वाहतूक बाजारपेठ जवळपास दोनच कंपन्यांच्या वर्चस्वाखाली आहे. यात इंडिगोचा वाटा सुमारे ६५ टक्के आणि एअर इंडियाचा वाटा सुमारे २७ टक्के आहे. स्पाइसजेट आणि अकासा सारख्या छोट्या एअरलाईन्स उरलेल्या भागात काम करत आहेत. अशा परिस्थितीत इंडिगोच्या अलीकडील संकटानंतर प्रवाशांच्या हितासाठी पर्याय वाढवावेत आणि स्पर्धेला प्रोत्साहन द्यावे, असा दबाव सरकारवर वाढला होता. याच अनुषंगाने नागरी विमान वाहतूक मंत्रालयाने प्रादेशिक एअरलाईन्स शंख एअर, अल हिंद एअर आणि फ्लायएक्सप्रेस यांना 'ना हरकत प्रमाणपत्र' (NOC) जारी केले आहे. केंद्रीय नागरी विमान वाहतूक मंत्री राम मोहन नायडू यांनी सोशल मीडियावर पोस्ट करून याबाबत माहिती दिली. मंत्रालय नवीन कंपन्यांसोबत सक्रियपणे काम करत आहे. देशांतर्गत उड्डाणांमध्ये विश्वास, स्थिरता आणि पर्याय वाढावेत हा यामागचा उद्देश आहे.
अल हिंद एअरचे महत्त्व केवळ एक नवीन एअरलाईन म्हणून नाही. देशातील एका वर्गात सध्याच्या राजकीय वातावरणात मुस्लिमांसाठी प्रगतीचे मार्ग मर्यादित होत असल्याची धारणा निर्माण करण्याचा प्रयत्न होत आहे. अशा काळात ही एअरलाईन समोर येत आहे. अशा वातावरणात एखाद्या भारतीय मुस्लिम व्यावसायिकाने एअरलाईनसारख्या प्रचंड भांडवल लागणाऱ्या आणि अत्यंत नियमबद्ध क्षेत्रात पाऊल टाकणे महत्त्वाचे आहे. विशेषतः केंद्र सरकारच्या परवानगीने हे घडणे अनेक पूर्वग्रह तोडणारी घटना मानली जात आहे. भारतात उद्योग, गुंतवणूक आणि नवनिर्मितीच्या संधी धर्मावर आधारित नाहीत. त्या क्षमता, अनुभव आणि नियमांचे पालन यावर अवलंबून असतात, हा संदेश यातून जातो.
अल हिंद एअरची योजना पहिल्या टप्प्यात दक्षिण भारतात प्रादेशिक कम्युटर एअरलाईन म्हणून आपल्या सेवा सुरू करण्याची आहे. याचे मुख्य केंद्र कोची येथे असेल आणि एअरलाईन एटीआर ७२-६०० मॉडेलच्या टर्बोप्रॉप विमानांच्या ताफ्यासह उड्डाण भरेल. ही विमाने कमी अंतराच्या मार्गांसाठी योग्य मानली जातात आणि प्रादेशिक कनेक्टिव्हिटी मजबूत करण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतात. एअरलाईनचा भर कार्यक्षम, विश्वासार्ह आणि वेळेवर देशांतर्गत हवाई प्रवास उपलब्ध करून देण्यावर असेल. भविष्यात आंतरराष्ट्रीय गंतव्यस्थानांपर्यंत आपल्या सेवा विस्तारण्याची कंपनीची योजना आहे. वाढती प्रवासी मागणी पूर्ण करणे आणि एव्हिएशन क्षेत्रात एक विश्वासार्ह ब्रँड म्हणून स्वतःला स्थापित करणे हे कंपनीचे उद्दिष्ट आहे.
अल हिंद एअरने आपल्या वेबसाईटवर माहिती दिली आहे. त्यानुसार त्यांनी कोचीन इंटरनॅशनल एअरपोर्ट लिमिटेडसोबत सक्रिय सहयोग सुरू केला आहे. ऑपरेशनल बेसची उभारणी सुरळीतपणे करण्यासाठी हे पाऊल उचलले आहे. एअरलाईनला एनओसी मिळाले असून आता ती एअर ऑपरेटर सर्टिफिकेट (AOC) मिळवण्याच्या प्रक्रियेत आहे. हे संपूर्ण पाऊल कंपनी सुरक्षा, नियामक पालन आणि ऑपरेशनल उत्कृष्टतेच्या सर्वोच्च मानकांचे पालन करण्यास कटिबद्ध असल्याचे दर्शवते. प्रादेशिक हवाई प्रवासाची व्याख्या नव्याने मांडण्याचा अल हिंद एअरचा दावा आहे. यात विश्वासार्हता, कार्यक्षमता आणि ग्राहकांचे समाधान केंद्रस्थानी ठेवले जाईल.
या संपूर्ण उपक्रमाच्या केंद्रस्थानी मोहम्मद हारिस टी आहेत. त्यांचा जन्म केरळमधील कालिकत येथे झाला असून ते अलहिंद ग्रुप ऑफ कंपनीजचे प्रवर्तक आणि अध्यक्ष आहेत. त्यांचा व्यावसायिक प्रवास ही कोण्या एका रात्रीत मिळालेल्या यशाची कहाणी नाही. हा तीन दशकांहून अधिक अनुभव, मेहनत आणि दूरदृष्टीचा परिणाम आहे. त्यांनी १९९२ मध्ये अलहिंद टूर्स अँड ट्रॅव्हल्स प्रायव्हेट लिमिटेडची स्थापना केली आणि भारतात ट्रॅव्हल तसेच तिकीटिंग व्यवसायाने सुरुवात केली. अवघ्या तीन वर्षांनंतर, १९९५ मध्ये त्यांनी मध्य पूर्वेत आपल्या व्यवसायाचा विस्तार केला. आज अलहिंद ग्रुपचे नेटवर्क जगातील सुमारे शंभर देशांमध्ये पसरलेले आहे. हा ग्रुप ट्रॅव्हल, टुरिझम, व्हिसा, हॉटेल बुकिंग आणि फिनटेकसारख्या अनेक सेवा प्रदान करतो.
अलहिंद टूर्स अँड ट्रॅव्हलची गणना मध्य पूर्व आणि आखाती सहकार्य परिषद (GCC) क्षेत्रातील सर्वात मोठ्या फुल-सर्व्हिस ट्रॅव्हल कंपन्यांमध्ये केली जाते. कंपनीचे बी२बी प्लॅटफॉर्म २०१४ मध्ये सुरू झाले. याने हॉटेल, फ्लाईट आणि व्हिसा बुकिंगसारख्या सेवा एकाच ठिकाणी उपलब्ध करून दिल्या. २०२० मध्ये धनहिंद युटिलिटी प्रायव्हेट लिमिटेडच्या सुरुवातीसह ग्रुपने फिनटेक आणि डिजिटल सेवांच्या दिशेनेही पाऊल टाकले. या संपूर्ण प्रवासात मोहम्मद हारिस टी यांनी केवळ व्यावसायिक विस्तारच केला नाही. त्यांनी इंडियन हज उमराह असोसिएशनचे संस्थापक सरचिटणीस म्हणून सामाजिक स्तरावरही महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.
त्यांची शैक्षणिक पार्श्वभूमी देखील वैविध्यपूर्ण आहे. त्यांनी बॅचलर ऑफ आर्ट्समध्ये इतिहास आणि अर्थशास्त्राचे शिक्षण घेतले. सोबतच फार्माकोलॉजीमध्येही पदवी मिळवली. ट्रॅव्हल आणि टुरिझम इंडस्ट्रीमधील त्यांचा गाढा अनुभव आता एव्हिएशन सेक्टरमध्ये उतरण्याच्या निर्णयातून स्पष्टपणे दिसतो. ट्रॅव्हल मॅनेजमेंट, आंतरराष्ट्रीय नेटवर्क आणि ग्राहकांच्या गरजांची समज अल हिंद एअरला सुरुवातीच्या काळात बळ देऊ शकते, असे जाणकारांचे मत आहे.
देशात मुस्लिमांसाठी अल हिंद एअरचे आगमन ही केवळ एका नवीन कंपनीची सुरुवात नाही. हा एक मानसिक आणि सामाजिक संदेश देखील आहे. भारतीय मुस्लिम केवळ पारंपरिक क्षेत्रांतच नाही, तर अत्याधुनिक, तांत्रिक आणि प्रचंड भांडवल लागणाऱ्या उद्योगांमध्येही नेतृत्व करण्याची क्षमता ठेवतात, हे यातून सिद्ध होते. शेजारील देशांमध्ये धार्मिक अल्पसंख्याकांवर अत्याचाराच्या बातम्या येत असतात आणि देशांतर्गतही सामाजिक तणावाच्या चर्चा होतात. अशा वेळी अल हिंद एअरसारखा उपक्रम सकारात्मक विचार आणि समावेशक विकासाचे प्रतीक म्हणून समोर येतो.
अखेरीस, अल हिंद एअरचे लाँचिंग भारतीय एव्हिएशन बाजाराच्या बदलत्या गरजा पूर्ण करण्याच्या दिशेने एक महत्त्वाचे पाऊल आहे. यामुळे प्रवाशांना अधिक पर्याय मिळतील, प्रादेशिक कनेक्टिव्हिटी मजबूत होईल आणि स्पर्धा वाढल्याने सेवांचा दर्जा सुधारण्याची अपेक्षा करता येईल. तसेच, मेहनत, अनुभव आणि योग्य दिशेने केलेले प्रयत्न कोणत्याही क्षेत्रात यशाचा मार्ग मोकळा करू शकतात, असा आत्मविश्वास आणि प्रेरणा भारतीय मुस्लिमांना यातून मिळेल.
.jpeg)
