इस्लामाबाद :

इराणच्या एका खासदाराने चालू असलेल्या प्रादेशिक वाटाघाटींमध्ये पाकिस्तानच्या मध्यस्थीवर गंभीर शंका उपस्थित केली आहे. ऐन महत्त्वाच्या राजनैतिक टप्प्यावर पाकिस्तानच्या तटस्थतेवर त्यांनी मोठी चिंता व्यक्त केली.

इब्राहिम रजाई हे दश्तेस्तानचे प्रतिनिधी आहेत. तसेच ते इराणच्या राष्ट्रीय सुरक्षा आणि परराष्ट्र धोरण आयोगाचे प्रवक्ते आहेत. मध्यस्थी करण्यासाठी पाकिस्तानकडे आवश्यक असलेली विश्वासार्हता नसल्याचा मोठा दावा त्यांनी केला.

'एक्स'वरील एका पोस्टमध्ये त्यांनी पाकिस्तानला एक चांगला मित्र आणि शेजारी म्हटले. पण तो एक योग्य मध्यस्थ होऊ शकत नाही, असा ठाम युक्तिवाद त्यांनी केला. पाकिस्तानचा कल अनेकदा अमेरिकेच्या हिताकडे झुकलेला असतो, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

रजाई यांनी पाकिस्तानवर आणखी एक मोठा आरोप केला. पाकिस्तान अमेरिकेवर उघडपणे टीका करणे नेहमी टाळतो. लेबनॉन आणि गोठवलेल्या संपत्तीसह अनेक प्रकरणांत अमेरिकेने आपली आश्वासने पाळली नाहीत. पण पाकिस्तानने या गोष्टी जगासमोर आणल्या नाहीत, याकडे त्यांनी सर्वांचे लक्ष वेधले.

"एखाद्या मध्यस्थाने पूर्णपणे निष्पक्ष असणे गरजेचे असते. त्याने नेहमी एकाच बाजूने झुकलेले नसावे," असे ते म्हणाले.

अब्बास अरागची सध्या वाटाघाटी जिवंत ठेवण्यासाठी आपले राजनैतिक प्रयत्न वेगाने वाढवत आहेत. या अनिश्चिततेच्या वातावरणातच रजाई यांचे हे मोठे विधान समोर आले आहे.

अरागची यांनी नुकतीच तीन दिवसांत दुसऱ्यांदा इस्लामाबादला भेट दिली. तिथे त्यांनी पाकिस्तानचे लष्करप्रमुख असीम मुनीर यांच्याशी थेट चर्चा केली. या चर्चेत त्यांनी सध्याचा संघर्ष आणि भविष्यातील संभाव्य मार्गांवर विचारविनिमय केला.

इराणच्या परराष्ट्रमंत्र्यांनी यापूर्वी पंतप्रधान शाहबाज शरीफ आणि इतर वरिष्ठ अधिकाऱ्यांचीही भेट घेतली होती. ओमानवरून येण्यापूर्वी त्यांनी तिथले सुलतान हैथम बिन तारिक अल-सईद यांच्याशी सविस्तर चर्चा केली.

ओमानमधील त्यांच्या चर्चेत 'होर्मुझच्या सामुद्रधुनी'तील सुरक्षेवर विशेष लक्ष केंद्रित केले होते. यासोबतच व्यापक राजनैतिक प्रयत्नांवरही मोठे मंथन झाले.

इराणच्या प्रसारमाध्यमांनी दिलेल्या वृत्तानुसार या वाटाघाटी केवळ अण्वस्त्रांच्या मुद्द्यापुरत्या मर्यादित नाहीत. यात होर्मुझच्या सामुद्रधुनीसाठी नवीन कायदेशीर आराखड्याचा प्रस्ताव, नुकसान भरपाईची मागणी, पुढील लष्करी कारवाईविरोधात मोठी हमी आणि अमेरिकेचे सागरी निर्बंध उठवणे यांसारख्या अत्यंत महत्त्वाच्या मुद्द्यांचा समावेश आहे.

इस्लामाबादमधील या अल्पशा मुक्कामानंतर अरागची त्यांचा राजनैतिक दौरा पुढे सुरू ठेवतील. ते आता थेट मॉस्कोला भेट देण्याची शक्यता आहे. वाटाघाटींमधील ही गती कायम ठेवण्याचा तेहरानचा मोठा प्रयत्न आहे.

दरम्यान अमेरिका-इराण संघर्ष सोडवण्याच्या राजनैतिक प्रयत्नांचा वेग आता मंदावला आहे. या पार्श्वभूमीवर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी एक मोठे विधान केले. वाटाघाटी करायच्या असतील तर तेहरान थेट आमच्याशी संपर्क साधू शकते, असे ट्रम्प म्हणाले.

अमेरिकेने स्वतःच्या संपर्कातून माघार घेतली होती. तसेच त्यांनी पाकिस्तानातील वाटाघाटींची नियोजित फेरीही रद्द केली होती. त्यानंतरच ट्रम्प यांनी हे मोठे विधान केले आहे.

'फॉक्स न्यूज'ला दिलेल्या एका मुलाखतीत ट्रम्प यांनी आपली भूमिका स्पष्ट केली. संवाद पुन्हा सुरू करण्यासाठी इराण स्वतःहून आमच्याशी संपर्क साधू शकतो, असे ट्रम्प म्हणाले.

"त्यांना आमच्याशी बोलायचे असेल, तर ते आमच्याकडे येऊ शकतात किंवा आम्हाला थेट फोन करू शकतात. तुम्हाला माहितीच आहे, आपल्याकडे टेलिफोनची उत्तम सुविधा आहे. आमच्याकडे अतिशय चांगल्या आणि अत्यंत सुरक्षित अशा टेलिफोन लाईन्स उपलब्ध आहेत," असे ट्रम्प म्हणाले.