अमेरिकन सैन्याकडे इराणमध्ये बॉम्बफेक करण्यासाठी आता काहीच शिल्लक उरलेले नाही, त्यामुळे हे युद्ध लवकरच संपू शकते, असे विधान अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी केले आहे. बुधवारी माध्यमांना दिलेल्या मुलाखतीत ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले की, हे युद्ध कधी थांबवायचे, याचा निर्णय ते स्वतः कोणत्याही क्षणी घेऊ शकतात.
"मला जेव्हा वाटेल तेव्हा हे युद्ध संपेल," असे शब्द ट्रम्प यांनी वापरले. ट्रम्प यांचे हे विधान इस्रायलचे संरक्षण मंत्री इस्रायल कात्झ यांच्या भूमिकेपेक्षा वेगळे आहे. कात्झ यांच्या मते, जोपर्यंत सर्व उद्दिष्टे साध्य होत नाहीत आणि विजय मिळत नाही, तोपर्यंत ही मोहीम कोणत्याही कालमर्यादेशिवाय सुरू राहील.
ट्रम्प यांनी मुलाखतीत पुढे म्हटले की, युद्धाचे काम वेळापत्रकाच्या खूप पुढे आहे. आम्ही सहा आठवड्यांच्या सुरुवातीच्या काळात जितक्या हानीचा अंदाज लावला होता, त्यापेक्षा कितीतरी जास्त नुकसान इराणचे झाले आहे. ट्रम्प यांनी युद्ध लवकर संपवण्याचे अनेकदा संकेत दिले आहेत, मात्र वॉशिंग्टनने अद्याप कोणतीही अधिकृत कालमर्यादा जाहीर केलेली नाही.
दुसरीकडे, अमेरिकेने एकतर्फी युद्धबंदी घोषित केली तर तेहरान ती मान्य करेल का, याबाबत साशंकता आहे. इराणचे राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान यांनी बुधवारी युद्ध संपवण्यासाठी अटी ठेवल्या आहेत. यामध्ये अमेरिकन आणि इस्रायली हल्ल्यामुळे झालेल्या नुकसानीची भरपाई आणि इराणवर पुन्हा हल्ला होणार नाही, अशी खात्रीशीर आंतरराष्ट्रीय हमी यांचा समावेश आहे.
होर्मुझमधील संघर्ष आणि तेलाचा पुरवठा
ट्रम्प प्रशासनातील अधिकारी इराणवर होत असलेल्या जोरदार हल्ल्यांचे दररोज समर्थन करत आहेत. अमेरिका आणि इस्रायलने आतापर्यंत इराणवर हजारो बॉम्ब टाकले असून यामध्ये किमान १,३०० लोकांचा मृत्यू झाला आहे. असे असूनही, तेहरानने इस्रायलवर ड्रोन्स आणि क्षेपणास्त्रांचा मारा सुरूच ठेवला आहे. इराणने मध्यपूर्वेतील अमेरिकन तळांसह आखाती देशांमधील ऊर्जा प्रकल्पांनाही लक्ष्य केले आहे.
सर्वात मोठे आव्हान 'होर्मुझची सामुद्रधुनी' हे आहे. ट्रम्प यांच्या धमक्यांनंतरही इराणने हा सागरी मार्ग व्यापारी वाहतुकीसाठी मोठ्या प्रमाणावर बंद ठेवला आहे. यामुळे कच्च्या तेलाच्या किमती गगनाला भिडल्या असून जागतिक अर्थव्यवस्थेत अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. बुधवारी या सामुद्रधुनीजवळ तीन जहाजांवर हल्ले झाले.
अमेरिकन ऊर्जा सचिव ख्रिस राईट यांनी 'X' वर माहिती दिली होती की अमेरिकन नौदलाने एक तेलवाहू जहाज होर्मुझमधून सुरक्षित बाहेर काढले आहे. मात्र, नंतर त्यांनी ही पोस्ट हटवली आणि व्हाईट हाऊसनेही ही माहिती चुकीची असल्याचे स्पष्ट केले. यावर इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अरागची यांनी अमेरिकेवर बाजारपेठेत फेरफार करण्यासाठी 'फेक न्यूज' पसरवल्याचा आरोप केला आहे.
युद्धाची उद्दिष्टे आणि भविष्यातील चिंता
सुरुवातीला ट्रम्प यांनी इराणी जनतेला 'स्वातंत्र्य' मिळवून देणे हे आपले ध्येय असल्याचे म्हटले होते. मात्र, इराणमधील सत्ता कोलमडण्याचे चिन्ह नसल्याने आता अमेरिकेने आपली उद्दिष्टे बदलली आहेत. इराणचा अणू प्रकल्प, क्षेपणास्त्र आणि ड्रोन कार्यक्रम तसेच नौदल नष्ट करणे ही आता अमेरिकेची प्राथमिकता आहे.
गेल्या आठवड्यात इराणच्या 'असेंब्ली ऑफ एक्सपर्ट्स'ने मोजताबा खामेनी यांची नवे सर्वोच्च नेते म्हणून निवड केली. त्यांचे वडील अयातुल्ला अली खामेनी २८ फेब्रुवारीच्या हल्ल्यात मारले गेले होते. मोजताबा यांची निवड इराणच्या अमेरिकेविरुद्धच्या संघर्षाचे प्रतीक मानली जात आहे. ट्रम्प यांनी मोजताबा यांच्या नेतृत्वाला विरोध केला असून इराणच्या सरकारमध्ये अमेरिकेची भूमिका असावी, असा आग्रह धरला आहे.
काही टीकाकारांनी असा प्रश्न विचारला आहे की, जर बॉम्बफेक थांबल्यानंतर इराणने आपली लष्करी ताकद पुन्हा उभी केली, तर अमेरिका काय करणार? डेमोक्रॅटिक सिनेटर ख्रिस मर्फी यांनीही यावर शंका उपस्थित केली आहे. केवळ क्षेपणास्त्रे आणि कारखाने नष्ट केल्याने युद्ध संपणार नाही; बॉम्बफेक थांबल्यावर ते पुन्हा उत्पादन सुरू करतील आणि हे युद्ध कधीच न संपणारे ठरेल, अशी भीती त्यांनी व्यक्त केली आहे.
.jpeg)
