गेल्या एका महिन्यात पुणे शहरात कांजण्यांच्या (चिकनपॉक्स) रुग्णांच्या संख्येत मोठी वाढ झाल्याचे बालरोगतज्ज्ञांनी सांगितले आहे. लहान मुलांसोबतच घरातील मोठी मुले आणि प्रौढ व्यक्तींनाही हा संसर्ग होत असल्याचे डॉक्टरांच्या निदर्शनास आले आहे. बहुतांश रुग्णांमध्ये सौम्य लक्षणे असली तरी, गेल्या वर्षीच्या तुलनेत यंदा झालेली ही वाढ लक्षणीय असल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.
स्वारगेट येथील अपोलो हॉस्पिटलचे बालरोग विभाग प्रमुख डॉ. शिरीष कांकरिया यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, केवळ जानेवारी महिन्यात त्यांच्याकडे कांजण्यांचे सुमारे १५ रुग्ण आले होते. सध्याच्या हंगामात रुग्णांच्या संख्येत दृश्यमान वाढ झाली आहे. "कांजण्यांचे रुग्ण वाढले आहेत. ज्यांना पूर्वी कधीही हा आजार झाला नव्हता, अशा मोठ्या मुलांमध्ये आणि कुटुंबातील प्रौढ व्यक्तींमध्येही आता हा संसर्ग दिसून येत आहे," असे त्यांनी स्पष्ट केले. वाढत्या वयात कांजण्या झाल्यास गुंतागुंतीचा धोका वाढतो, असेही डॉक्टरांनी सांगितले.
"लहान मुलांच्या तुलनेत मोठ्या वयात कांजण्या झाल्यास 'एनसेफलायटीस' (मेंदूज्वर) सारख्या गुंतागुंतीची शक्यता अधिक असते," असे सांगत डॉ. कांकरिया यांनी लसीकरणावर भर दिला. कांजण्यांच्या लसीचे दोन्ही डोस घेणे आवश्यक असून त्याबद्दल जनजागृती करण्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली. सह्याद्री हॉस्पिटलचे सल्लागार बालरोगतज्ज्ञ डॉ. प्रतीक कटारिया म्हणाले की, यंदा ओपीडीमध्ये कांजण्यांच्या खात्रीशीर रुग्णांचे प्रमाण वाढले आहे.
"लसीचे दोन्ही डोस घेतलेल्या मुलांमध्येही कांजण्यांची लक्षणे दिसत आहेत. लस शंभर टक्के संरक्षणाची हमी देत नसली तरी, लसीकरण झालेल्या मुलांना आजाराची तीव्रता कमी जाणवते आणि त्यांना रुग्णालयात दाखल करण्याची गरज भासत नाही," असे त्यांनी नमूद केले. पूर्वी अंगावर पुरळ उठल्यास बहुतांश वेळा 'हात-पाय-तोंड येणे' (हँड-फूट-अँड-माऊथ डिसीज) हा आजार असायचा. मात्र, यंदा गेल्या वर्षीच्या तुलनेत प्रत्यक्ष कांजण्यांचे रुग्ण अधिक असल्याचे त्यांनी सांगितले.
पिंपरी चिंचवड महानगरपालिकेच्या पीजीआय-वायसीएम हॉस्पिटलचे बालरोगतज्ज्ञ डॉ. राजेश कुलकर्णी यांनीही या वाढीला दुजोरा दिला. ते म्हणाले, "गेल्या वर्षीच्या याच कालावधीच्या तुलनेत कांजण्यांचे प्रमाण वाढले आहे. गोवर आणि कांजण्यांसारख्या विषाणूजन्य संसर्गाची लाट दर तीन ते पाच वर्षांनी येते. जेव्हा मुलांचा मोठा गट बाधित होतो, तेव्हा त्यांच्यात आयुष्यभरासाठी प्रतिकारशक्ती तयार होते आणि काही वर्षे संसर्ग कमी होतो. कालांतराने, प्रतिकारशक्ती नसलेल्या मुलांची नवीन संख्या वाढते आणि पुन्हा लाट येते. यंदा हीच परिस्थिती दिसत आहे. गेल्या महिन्यात मी सुमारे १० रुग्ण पाहिले, तर गेल्या वर्षी याच काळात केवळ दोन ते तीन रुग्ण होते."
पिंपरी चिंचवडमध्ये कांजण्यांमुळे गंभीर झालेल्या चिमुरड्याचा जीव वाचवला
कांजण्यांच्या वाढत्या रुग्णसंख्येच्या पार्श्वभूमीवर, पीजीआय-वायसीएम रुग्णालयातील बालरोग अतिदक्षता विभागाने एका सात वर्षांच्या मुलाला मृत्यूच्या दारातून बाहेर काढले आहे. या मुलाला कांजण्यांमुळे गंभीर मेंदूज्वर आणि शरीरातील अनेक अवयव निकामी होण्याचा त्रास झाला होता. मुलाची प्रकृती चिंताजनक होती. त्याला तीव्र ताप, झटके आणि अंगावर पुरळ होते. तातडीच्या उपचारांमुळे या मुलाचे प्राण वाचले, असे डॉ. राजेश कुलकर्णी यांनी सांगितले. उपचारादरम्यान मुलाची मूत्रपिंडे, यकृत आणि हृदयावर परिणाम झाला होता. डॉक्टरांनी आयव्हीआयजी (IVIG), स्टिरॉइड्सचे उच्च डोस आणि सखोल उपचार देऊन त्याला स्थिर स्थितीत घरी पाठवले. डॉ. कुलकर्णी, डॉ. दीपाली आंबिके, डॉ. सीमा सोनी, डॉ. विनय पाटील, डॉ. पलाश संगई आणि परिचारिकांच्या पथकाने हे यश मिळवले.
प्रौढांमध्ये शिंगल्सचा धोका वाढला
कांजण्यांचे रुग्ण वाढत असतानाच, हाच विषाणू भविष्यात प्रौढांमध्ये 'शिंगल्स' (नागीण) स्वरूपात सक्रिय होऊ शकतो, असा इशारा डॉक्टरांनी दिला आहे. जहांगीर हॉस्पिटलचे संसर्गजन्य रोग तज्ज्ञ डॉ. पीयूष चौधरी यांनी सांगितले की, त्यांनी अलीकडे प्रौढांमध्ये अशा प्रकारच्या गुंतागुंतीचे रुग्ण पाहिले आहेत. "५० वर्षांवरील व्यक्ती आणि कमी प्रतिकारशक्ती असलेल्या लोकांसाठी शिंगल्सची लस आवश्यक आहे. मात्र, जागरूकतेच्या अभावामुळे लसीकरणाचे प्रमाण केवळ १-३% आहे. ५० वर्षांनंतर याचा धोका वेगाने वाढतो. शिंगल्समुळे तीव्र वेदना आणि मज्जासंस्थेचे आजार होऊ शकतात, त्यामुळे लसीकरण करणे नेहमीच श्रेयस्कर आहे," असा सल्ला त्यांनी दिला.
.jpeg)
