नवी मुंबई
महाराष्ट्र हे देशातील सर्वात समृद्ध बहुभाषिक संस्कृती असलेले राज्य असून येथे अनेक भाषा बोलल्या जातात. अशा स्थितीत हिंदी ही इतर भारतीय भाषांशी स्पर्धा करणारी नसून त्यांना आपापसात जोडणारा आणि संवादाचा मुख्य दुवा असली पाहिजे, असे प्रतिपादन केंद्रीय गृहमंत्री अमित शाह यांनी केले. नवी मुंबईतील वाशी येथे हिंदी दिनानिमित्त आयोजित ६ व्या 'अखिल भारतीय राजभाषा संमेलना'त ते बोलत होते.
आपल्या संस्कृती आणि इतिहासाविषयी जागरूकता निर्माण करणे म्हणजेच सांस्कृतिक राष्ट्रवाद होय. भारतातील विविध भाषांचे स्वर वेगळे असू शकतात, पण राष्ट्रीय भावना एकच राहिली पाहिजे, यावर त्यांनी भर दिला. भारतीय भाषांना प्रोत्साहन देण्यासाठी सर्व राजकीय मतभेद बाजूला ठेवले पाहिजेत, कारण एखादे मूल आपल्या मातृभाषेतूनच देशाला खऱ्या अर्थाने समजू शकते, असे अमित शाह म्हणाले.
गृहमंत्री अमित शाह यांनी सांगितले की, ५१ हजार शब्दांपासून सुरू झालेला 'हिंदी शब्द सिंधू' हा शब्दकोश आता ८ लाख शब्दांपर्यंत पोहोचला आहे. २०२९ पर्यंत तो जगातील सर्वात मोठा शब्दकोश बनेल असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला. हिंदीतील भाषिक त्रुटी भरून काढण्यासाठी तमिळ, तेलुगू, मराठी, गुजराती, बंगाली आणि ओडिया यांसारख्या प्रादेशिक भाषांमधील ५० हजारांहून अधिक शब्द या शब्दकोशात समाविष्ट करण्यात आले आहेत.
महाराष्ट्रात मराठी, कोकणी, गुजराती, सिंधी, हिंदी, कन्नड आणि वारली अशा अनेक भाषा बोलल्या जातात आणि विकसित झाल्या आहेत. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी २०२४ मध्ये मराठी भाषेला अभिजात भाषेचा दर्जा दिल्याचा उल्लेखही त्यांनी यावेळी केला.
राष्ट्रीय शिक्षण धोरणांतर्गत (NEP) प्राथमिक शिक्षण मातृभाषेतून देणे अनिवार्य करण्यात आले असून, दुसरी भारतीय भाषा शिकणेही बंधनकारक केले आहे. यामुळे मुलांची आकलनक्षमता आणि प्रशासकीय कार्यक्षमता वाढते. केंद्र सरकार भारतीय भाषांना प्रशासन आणि विज्ञानाची भाषा बनवू इच्छिते. आयएएस, आयपीएस यांसारख्या परीक्षा आता मातृभाषेत देता येतात, तर जेईई, नीट आणि पदवी परीक्षा १३ भाषांमध्ये आयोजित केल्या जात असल्याचे शाह यांनी स्पष्ट केले.
या संमेलनात महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस, उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे आणि उपमुख्यमंत्री सुनेत्रा पवार यांनीही मनोगत व्यक्त केले. छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्वराज्य, स्वधर्म आणि स्वभाषेला स्वामित्वाचा अविभाज्य भाग मानले होते, याचे स्मरण करत सर्व भारतीय भाषांचा समान आदर करण्याचे आवाहन करण्यात आले.
.jpeg)
