भारताचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार (NSA) अजित डोवाल यांनी मंगळवारी संध्याकाळी नवी दिल्लीत आगमन झाल्यानंतर काही तासांतच बांगलादेशचे परराष्ट्र मंत्री खलीलूर रहमान यांच्यासाठी रात्रीच्या भोजनाचे आयोजन केले. बांगलादेशातील तारिक रहमान सरकारचा भारतासोबत परस्पर विश्वास आणि सामायिक हितांवर आधारित नवे नाते निर्माण करण्याचा हा प्रयत्न असल्याचे मानले जात आहे.
फेब्रुवारीतील सार्वत्रिक निवडणुकीत बांगलादेश नॅशनलिस्ट पार्टीने (BNP) मिळवलेल्या मोठ्या विजयानंतर भारतात येणारे रहमान हे पहिलेच मंत्री आहेत. ते अनुभवी संयुक्त राष्ट्र मुत्सद्दी असून त्यांनी मोहम्मद युनूस यांच्या नेतृत्वाखालील अंतरिम सरकारमध्ये राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार म्हणून काम केले आहे. त्यांच्या शिष्टमंडळात पंतप्रधानांचे परराष्ट्र व्यवहार सल्लागार हुमायूं कबीर यांचा समावेश आहे. कबीर हे पंतप्रधान तारिक रहमान यांच्या अत्यंत जवळच्या आणि प्रभावशाली व्यक्तींपैकी एक मानले जातात.
अजित डोवाल यांनी गेल्या काही वर्षांत बांगलादेशसोबतच्या संबंधांत पडद्यामागून महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे. दोन्ही देशांमधील संबंधांत काळजीवाहू प्रशासनाच्या काळात आलेला ताण दूर करून द्विपक्षीय नाते पुन्हा रुळावर आणण्याची ही संधी असल्याचे या प्रकरणाशी संबंधित लोकांनी सांगितले. डोवाल आणि रहमान यांच्यातील ही बैठक सुमारे एक तास चालली. मात्र या भेटीबाबत दोन्ही बाजूंकडून अधिकृतपणे कोणतीही माहिती देण्यात आलेली नाही.
पंतप्रधान तारिक रहमान १७ वर्षे ब्रिटनमध्ये स्वेच्छेवेने वनवासात असताना हुमायूं कबीर यांनी त्यांच्याशी जवळचे संबंध निर्माण केले होते. कबीर हे एकूण संबंध दृढ करण्याच्या प्रयत्नांचा भाग म्हणून भारतीय जनता पक्षाच्या परराष्ट्र व्यवहार विभागाच्या सदस्यांची भेट घेण्याची शक्यता आहे.
बांगलादेशच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने मंगळवारी एका निवेदनात म्हटले की, खलीलूर रहमान अजित डोवाल आणि परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांच्यासह भारतीय प्रतिनिधींच्या भेटीत "सन्मान, परस्पर विश्वास, आदर आणि सामायिक हितांवर आधारित द्विपक्षीय संबंधांची स्थिरता आणि निरंतर विकासावर" भर देतील.
रहमान यांच्या या भेटीमुळे द्विपक्षीय सहकार्य अधिक फलदायी आणि शाश्वत पातळीवर नेण्यासाठी एक महत्त्वाचा पाया रचला जाईल, अशी आशा निवेदनात व्यक्त करण्यात आली आहे. परराष्ट्र मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, रहमान आज वाणिज्य मंत्री पीयूष गोयल आणि पेट्रोलियम मंत्री हरदीप पुरी यांचीही भेट घेतील.
पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे निर्माण झालेल्या ऊर्जा संकटाचा सामना करण्यासाठी बांगलादेशने भारताकडे अतिरिक्त इंधन, विशेषतः डिझेलच्या पुरवठ्याची विनंती केली आहे, त्या पार्श्वभूमीवर हरदीप पुरी यांच्यासोबतची ही भेट महत्त्वपूर्ण मानली जात आहे.
या भेटीत इतर महत्त्वाच्या विषयांवरही चर्चा होण्याची शक्यता आहे. यामध्ये भारतीय बाजूने लादलेले व्हिसा निर्बंध शिथिल करणे, बांगलादेशच्या निर्यातीसाठी भारतीय जमीन आणि बंदरांचा वापर पुन्हा सुरू करणे, डिसेंबरमध्ये संपणाऱ्या गंगा जल कराराच्या नूतनीकरणाच्या प्रक्रियेला गती देणे आणि सीमा ओलांडणाऱ्या बांगलादेशी नागरिकांवर भारतीय सीमा रक्षकांकडून होणारा गोळीबार, या मुद्द्यांचा समावेश आहे.
सीमा रक्षक तस्करांवर आणि गुन्हेगारी घटकांवर कारवाई करतात, असा भारताचा आग्रह आहे. तर अशा व्यक्तींना जीवघेण्या शस्त्रांचा वापर करण्याऐवजी पकडून त्यांच्यावर खटला चालवावा, असे बांगलादेशी अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे.
रहमान यांच्या दौऱ्यापूर्वी भारताचे उच्चायुक्त प्रणय वर्मा यांनी सोमवारी ढाका येथे पंतप्रधान तारिक रहमान यांची भेट घेऊन द्विपक्षीय सहभागावर चर्चा केली. दोन्ही देशांच्या राष्ट्रीय विकास प्राधान्यक्रमांशी सुसंगत असलेल्या लोक-केंद्रित सहकार्यावर भर देण्यात आला. परस्पर हित आणि फायद्यावर आधारित "सकारात्मक, विधायक आणि भविष्यवादी दृष्टीकोन" स्वीकारून बांगलादेश सरकार आणि तेथील लोकांशी काम करण्याचा भारताचा मानस असल्याचे वर्मा यांनी सांगितले.
भारताने गेल्या काही महिन्यांत बीएनपीच्या नेतृत्वाशी संपर्क वाढवला आहे. यामध्ये डिसेंबरमध्ये माजी पंतप्रधान खालिदा झिया यांच्या अंत्यसंस्कारासाठी एस. जयशंकर यांची उपस्थिती आणि फेब्रुवारीमध्ये तारिक रहमान सरकारच्या शपथविधी सोहळ्याला लोकसभा अध्यक्ष ओम बिर्ला यांची उपस्थिती, या बाबी महत्त्वाच्या ठरल्या आहेत.
बीएनपीने माजी पंतप्रधान आणि अवामी लीगच्या प्रमुख शेख हसीना यांच्या युगापासून वेगळे होणारे "नवे नाते" हवे असल्याचा आग्रह धरला आहे. ऑगस्ट २०२४ मध्ये झालेल्या विद्यार्थी आंदोलनानंतर शेख हसीना यांचे सरकार कोसळले असून त्या सध्या भारतात वास्तव्यास आहेत.
हुमायूं कबीर यांनी सोमवारी ढाका येथे पत्रकारांना सांगितले की, दोन्ही बाजूंनी गतकाळातील चुका करू नयेत, जिथे संबंध केवळ भारत आणि एका व्यक्तीपुरते मर्यादित होते. त्याऐवजी नव्या नात्यासाठी नवी जागा निर्माण करावी. ते पुढे म्हणाले, "भारत आणि आमच्यात मोकळा संवाद आणि चर्चा व्हायला हवी... जेणेकरून काही आव्हानात्मक समस्या आम्ही सोडवू शकू."
.jpeg)
.jpg "पंतप्रधान मोदी")
.jpg "प्रातिनिधिक फोटो")
.jpg "कल्पक्कममधील 'पीफबीआर' अणूभट्टी")