भारताने २०२८ मध्ये होणाऱ्या संयुक्त राष्ट्रांच्या हवामान परिषदेच्या ३३ व्या सत्राचे (कॉप-३३) यजमानपद भूषवण्याचा आपला प्रस्ताव मागे घेतला आहे. २०२८ या वर्षातील आपल्या इतर वचनबद्धतेचा आढावा घेतल्यानंतर ही परिषद आयोजित करण्यास असमर्थता दर्शवत भारताने आपला निर्णय कळवला आहे.
भारताने अद्याप आपला हा निर्णय अधिकृतपणे जाहीर केला नसला तरी, पर्यावरण मंत्रालयातील अधिकाऱ्यांनी या माघारीबाबत संबंधित संस्थेला कळवल्याच्या वृत्ताला दुजोरा दिला आहे. या निर्णयाबाबत कोणतेही सविस्तर स्पष्टीकरण देण्यात आलेले नाही. पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी स्वतः १ डिसेंबर, २०२३ रोजी दुबईतील कॉप-२८ मधील भाषणादरम्यान 'कॉप-३३' च्या यजमानपदाचा प्रस्ताव मांडला होता. २०२३ मध्ये नवी दिल्लीत जी-२० शिखर परिषदेचे यशस्वी आयोजन केल्यानंतर ही घोषणा करण्यात आली होती.
पर्यावरण मंत्रालयाचे सहसचिव रजत अग्रवाल यांनी गेल्या आठवड्यात संयुक्त राष्ट्रांच्या हवामान संस्थेच्या आशिया-पॅसिफिक गटाच्या अध्यक्षांना या माघारीबद्दल कळवले. हा गट आशिया-पॅसिफिक प्रदेशातील यजमान देशांशी समन्वय राखण्याची जबाबदारी पार पाडतो. या संक्षिप्त पत्रात सविस्तर माहिती न देता, हवामान बदलाच्या कृतींबाबत जागतिक समुदायासोबत विधायकपणे काम करण्याच्या भारताच्या वचनबद्धतेचा उल्लेख करण्यात आला आहे.
भारताने युएनएफसीसीसी (UNFCCC) आणि पॅरिस करारांतर्गत २०३१ ते २०३५ या कालावधीसाठी आपले नॅशनली डिटरमाईन्ड कॉन्ट्रिब्यूशन (NDC) घोषित करून हवामान कृतीचे उद्दिष्ट वाढवले आहे. या घोषणेनंतर अवघ्या आठवड्यातच भारताने यजमानपदातून माघार घेण्याचा निर्णय घेतला आहे. २०७० पर्यंत नेट-झिरो गाठण्याच्या भारताच्या दीर्घकालीन ध्येयाचा हा एक भाग आहे.
भारताच्या ताज्या एनडीसीची (NDC) तीन परिमाणवाचक उद्दिष्टे आहेत: २००५ च्या तुलनेत २०३५ पर्यंत उत्सर्जन तीव्रतेत ४७% घट करणे; २०३५ पर्यंत अ-जीवाश्म इंधन आधारित ऊर्जा स्त्रोतांपासून ६०% एकूण स्थापित विद्युत क्षमता प्राप्त करणे; आणि २००५ च्या पातळीवरून २०३५ पर्यंत जंगल आणि वृक्षारोपणाद्वारे ३.५ ते ४.० अब्ज टन कार्बन डायऑक्साइड इतका कार्बन सिंक तयार करणे.
भारताने कॉप-३३ च्या यजमानपदातून माघार घेतल्यामुळे आशिया-पॅसिफिक गट आता दक्षिण कोरियाचा विचार करू शकतो. दक्षिण कोरियाने यापूर्वी २०२८ मधील हवामान शिखर परिषदेचे यजमानपद भूषवण्यास रस दाखवला होता. तुर्की या वर्षाच्या अखेरीस कॉप-३१ चे आयोजन करेल, तर इथिओपिया पुढील वर्षी कॉप-३२ चे यजमानपद भूषवणार आहे.
.jpeg)
