काश्मीर खोऱ्याला लडाखशी जोडणाऱ्या धोरणात्मकदृष्ट्या अत्यंत महत्त्वाच्या झोजिला बोगद्याच्या बांधकामात मंगळवारी एक ऐतिहासिक आणि मोठा टप्पा गाठण्यात आला आहे. हिमालयाच्या कठीण पर्वतरांगांमधून जाणाऱ्या या महत्त्वाकांक्षी प्रकल्पातील शेवटच्या २.५ मीटरच्या अंतरावर यशस्वी ब्लास्ट करून बोगद्याची दोन्ही टोके आता समोरासमोर जोडण्यात आली आहेत.
या यशामुळे जगातील सर्वात लांब अशा सिंगल-ट्यूब द्विश्रेणी बायपास बोगद्याची जोडणी पूर्ण झाली असून, यामुळे नागरिकांचा प्रवासाचा वेळ १.५ तासांवरून थेट १५ मिनिटांवर येणार असल्याची माहिती अधिकाऱ्यांनी दिली आहे.
या यशस्वी जोडणीमुळे काश्मीर खोरे आणि लडाख दरम्यान सर्व हवामानात खुली राहणारी रस्ते वाहतूक व्यवस्था सुरू करण्याचे दशकांचे जुने स्वप्न प्रत्यक्षात येण्याच्या अगदी जवळ पोहोचले आहे. केंद्रीय रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग मंत्री नितीन गडकरी यांनी रिमोटचे बटण दाबून लडाख केंद्रशासित प्रदेशातील मिनिमार्ग येथील बोगद्याच्या पूर्व प्रवेशद्वाराजवळील अंतिम टप्प्यातील ब्लास्ट घडवून आणला. या ऐतिहासिक प्रसंगी जम्मू-काश्मीरचे उपराज्यपाल मनोज सिन्हा आणि मुख्यमंत्री ओमर अब्दुल्ला प्रामुख्याने उपस्थित होते.
निर्धारित वेळेच्या ६ महिने आधी काम पूर्ण
'नॅशनल हायवेज अँड इन्फ्रास्ट्रक्चर डेव्हलपमेंट कॉर्पोरेशन लिमिटेड'च्या (NHIDCL) अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, हा महत्त्वाचा टप्पा निर्धारित वेळेच्या तब्बल ६ महिने आधीच साध्य करण्यात आला आहे. प्रकल्पाचे मुख्य अभियंता युसेफ एशघपूर रहिमाबादी यांनी सांगितले की, आतापर्यंत या संपूर्ण प्रकल्पाचे सुमारे ८५ टक्के काम यशस्वीपणे पूर्ण झाले आहे.
हा बोगदा फेब्रुवारी २०२८ मध्ये सर्वसामान्य जनतेसाठी खुला केला जाण्याची शक्यता आहे. या जोडणीनंतर सिव्हिल इंजिनिअरिंगची उर्वरित कामे पूर्ण होण्यासाठी आणखी ७ ते ८ महिने लागतील आणि त्यानंतर बोगद्यातील विद्युत जोडणीच्या तांत्रिक कामांना सुरुवात होईल.
सामरिक आणि भौगोलिक महत्त्व
समुद्रसपाटीपासून तब्बल ११,५७८ फूट उंचीवर बांधण्यात येत असलेला हा बोगदा ९.५ मीटर रुंद, ७.५७ मीटर उंच आणि १३.१५३ किलोमीटर लांब आहे. घोड्याच्या नालेच्या आकाराचा हा सिंगल-ट्यूब आणि टू-लेन रस्ते बोगदा आहे. श्रीनगर-लेह राष्ट्रीय महामार्गावरील लष्करी आणि नागरी वाहतुकीच्या दृष्टीने हा बोगदा अत्यंत संवेदनशील आणि महत्त्वाचा मानला जातो. मध्य काश्मीरच्या गांदरबल जिल्ह्यातील बालटाल ते लडाखच्या द्रास जिल्ह्यातील मिनिमार्ग यादरम्यान १८ किलोमीटरचा पोहोच रस्ता देखील तयार करण्यात येत आहे.
या आव्हानात्मक प्रकल्पाचे काम 'मेघा इंजिनिअरिंग अँड इन्फ्रास्ट्रक्चर लिमिटेड' (MEIL) या संस्थेकडून केले जात आहे. हिमालयातील ठिसूळ भौगोलिक परिस्थितीचा सामना करत रस्ता तयार करण्यासाठी 'न्यू ऑस्ट्रियन टनेलिंग मेथड' (NATM) या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात आला आहे. सोनमर्ग ते मिनिमार्ग दरम्यानचा पोहोच रस्ता आणि पूल धरून हा संपूर्ण प्रकल्प एकूण ३१ किलोमीटर लांबीचा आहे. हा बोगदा पूर्णपणे कार्यान्वित झाल्यानंतर, मुसळधार बर्फवृष्टीमुळे हिवाळ्यात तब्बल तीन महिने बंद पडणाऱ्या धोकादायक झोजिला घाटातून प्रवास न करता सुरक्षित आणि अखंडित वाहतूक करणे लष्कर आणि नागरिक दोघांनाही शक्य होणार आहे.
.jpg "फारुक एस. काझी यांचा बालकथासंग्रह हाटूमुटूचा चंद्र")
.jpeg)
