आमीर इक्बाल, बिहार 

बिहारमध्ये पुन्हा एकदा एका सर्वसामान्य माणसाने मोठी किमया करून दाखवली आहे. मनात काहीतरी करून दाखवण्याची जिद्द असली पाहिजे. मग त्यासाठी पैशांची किंवा सरकारची अजिबात गरज भासत नाही, हे या माणसाने सिद्ध केले.

येथे दर काही वर्षांनी असा एखादा माणूस जन्म घेतो. तो स्वतःच्या दुःखाचे रूपांतर इतरांच्या सुखात करतो.

जमुई जिल्ह्यातील झाझा तालुक्यातील एका छोट्याशा गावात सरफराज अंसारी राहतात. ते रोज सकाळी उठून सायकलचे पंक्चर काढण्याचे काम करतात.

दिवसभराच्या मेहनतीतून मिळणाऱ्या तुटपुंज्या कमाईवरच त्यांचा उदरनिर्वाह चालतो. त्यांच्याकडे कोणतीही मोठी जमीन नाही. कोणताही मोठा व्यवसाय नाही. त्यांची फक्त एक छोटीशी दुकान आहे आणि कमाई त्याहूनही छोटी आहे.

पण या माणसाने एक अत्यंत महान काम करून दाखवले आहे. हे ऐकून डोळ्यांत पाणी येते. तसेच मनात आशेचा एक नवा किरण जागा होतो.

ती वेदनादायी रात्र आणि बदललेले आयुष्य

ही दोन हजार एकोणीस सालची गोष्ट आहे. पावसाळ्याचे दिवस होते. आभाळातून अक्षरशः पाणी ओतत होते. नदीला मोठा पूर आला होता. त्याच वेळी सरफराज यांची आई अचानक आजारी पडली. त्यांची प्रकृती अत्यंत चिंताजनक होती. प्रत्येक क्षण अत्यंत मौल्यवान होता.

गावातून रुग्णालयात जाण्यासाठी ती दुथडी भरून वाहणारी नदी ओलांडणे भाग होते. तिथे कोणताही पूल नव्हता. सरफराज यांनी मोठी हिंमत दाखवली. त्यांनी आपल्या आजारी आईला कवेत घेतले आणि जीव धोक्यात घालून ती नदी ओलांडली.

पाण्याचा वेगवान प्रवाह आणि काळाकुट्ट अंधार होता. आईला वाचवण्याची तळमळ त्यांच्या मनात होती. पण रुग्णालयात पोहोचायला खूप उशीर झाला होता. त्यांच्या आईने त्याच रात्री या जगाचा कायमचा निरोप घेतला.

या घटनेनंतर सरफराज यांच्या मनात एक मोठी सल कायमची राहिली. गावात पूल असता, तर आईचे प्राण वाचले असते का? हा एकच प्रश्न त्यांना रात्रंदिवस सतावत होता. या प्रश्नामुळे त्यांची झोप उडाली होती. रात्री डोळा लागताच आईचा चेहरा डोळ्यांसमोर यायचा आणि त्यांना जाग यायची.

पै पै जोडून पाहिलेले एक मोठे स्वप्न

आपण या नदीवर पूल बांधायचा, असा पक्का निश्चय सरफराज यांनी त्याच दिवशी केला. तू तर पंक्चर काढण्याचे काम करतोस. मग तू पूल कसा बांधणार? असा प्रश्न लोकांनी विचारला. त्यासाठी सरकारकडे मागणी कर, असा सल्लाही लोकांनी दिला.

पण सरफराज यांना वास्तव पूर्णपणे ठाऊक होते. सरकारी कार्यालयांचे उंबरठे झिजवण्यात संपूर्ण आयुष्य निघून जाते. आणि इकडे नदी ओलांडताना गावकऱ्यांचे नाहक बळी जात राहतात.

त्यांनी सरकारची अजिबात वाट पाहिली नाही. रोजच्या कमाईतून त्यांनी थोडे थोडे पैसे वाचवायला सुरुवात केली. ज्या दिवशी जास्त काम मिळायचे, त्या दिवशी ते जास्त पैसे वाचवायचे. काम कमी असले की ते स्वतः उपाशी राहायचे. पण त्यांनी आपली बचत कधीही मोडली नाही.

अनेक महिन्यांच्या कठोर मेहनतीनंतर त्यांच्याकडे थोडे पैसे जमा झाले. त्यानंतर त्यांनी गावकऱ्यांसमोर आपले हे मोठे स्वप्न मांडले. गावकऱ्यांनी केवळ त्यांचे कौतुकच केले नाही. तर त्यांना खांद्याला खांदा लावून खंबीर साथही दिली.

कुणी पैसे दिले, कुणी मजुरी केली, तर कुणी बांधकाम साहित्य आणून दिले. कोणत्याही सरकारी मदतीशिवाय केवळ गावकऱ्यांचे श्रमदान आणि एकजुटीतून हा पूल उभा राहिला.

केवळ दोन किनारे नव्हे, तर मने जोडणारा पूल

पंचवीस फूट लांब, तेरा फूट रुंद आणि आठ फूट उंच असलेला हा पूल आज सुमारे चाळीस गावांसाठी आशेचा मोठा किरण बनला आहे. पूर्वी पावसाळ्यात शहरात जाण्यासाठी लोकांना अनेक किलोमीटरचा वळसा घालावा लागायचा. किंवा जीव मुठीत धरून नदी ओलांडण्याशिवाय दुसरा कोणताही पर्याय नव्हता.

आता हा नवा पूल बांधल्यामुळे मुलांना शाळेत जाणे खूप सोपे होईल. शेतकरी आपला शेतमाल वेळेवर बाजारात पोहोचवू शकतील. आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, कोणताही आजारी माणूस वेळेवर रुग्णालयात पोहोचू शकेल.

आईला वाचवण्यासाठी सरफराज यांनी जो मोठा त्रास सहन केला. तो आता इतर कुणालाही सहन करावा लागणार नाही.

स्थानिक लोकप्रतिनिधी आणि अधिकाऱ्यांनीही या कामाचे भरभरून कौतुक केले आहे. सरफराज यांचा हा पुढाकार संपूर्ण समाजासाठी एक उत्तम आदर्श आहे, अशी भावना त्यांनी व्यक्त केली.

सरफराज यांचे काळीज हेलावणारे शब्द

सरफराज म्हणतात, "मी कुणी खूप मोठा माणूस नाही. पण माणसाचे मन मोठे असले पाहिजे. आईला गमावल्याचे दुःख आज नक्कीच आहे. पण आता इतर कुणाच्याही आईला तो त्रास सहन करावा लागणार नाही, याचे मला मोठे समाधान आहे."

"जगासाठी हा केवळ सिमेंट आणि लोखंडाचा एक साधा पूल असेल. पण माझ्यासाठी हे आईच्या स्मरणार्थ पाहिलेले आणि पूर्ण झालेले एक मोठे स्वप्न आहे," असे ते अत्यंत भावुक होत सांगतात.

एकेकाळी दशरथ मांझी यांनी पत्नीच्या प्रेमापोटी डोंगर फोडून रस्ता तयार केला होता. आज सरफराज अंसारी यांनी आईच्या प्रेमापोटी थेट नदीवर पूल बांधून दाखवला आहे.

या दोघांकडेही पैसा नव्हता आणि कोणतीही मोठी ताकद नव्हती. त्यांच्याकडे फक्त एक प्रबळ इच्छाशक्ती होती. हीच इच्छाशक्ती प्रत्येक संकटावर मात करून पुढे गेली. बिहारच्या मातीत खरोखरच काहीतरी मोठी जादू आहे. येथील सर्वसामान्य माणूसही अनेकदा नवा इतिहास रचतो.