अरिफुल इस्लाम | गुवाहाटी

यंदा मान्सूनच्या विनाशकारी पुराचा आसामला भयंकर तडाखा बसला आहे. पुराच्या पाण्याने पूर्व आसाममधल्या तीन जिल्ह्यांचं अतोनात नुकसान केलं आहे. चराईदेव, शिवसागर आणि जोरहाट जिल्ह्यांतल्या अनेक भागांमध्ये पुराचं पाणी चक्क घरांच्या छतावरून वाहीलं. तिथे मोठ्या प्रमाणावर विनाश पाहायला मिळत आहे. या भयानक संकटाची तीव्रता स्थानिक लोकांच्या कल्पनेपलीकडची होती. या कठीण काळात शिवसागर शहरातला एक गुरुद्वारा आशेचा मोठा किरण बनून समोर आला आहे. मानवसेवा हाच सर्वात मोठा धर्म मानून या गुरुद्वाराने प्रत्यक्ष कृतीतून सर्वांसमोर मोठा आदर्श ठेवला आहे. शिवसागर गुरुद्वारा साहिबने जिल्ह्यातील सुमारे दोनशे पूरग्रस्त कुटुंबांना सुरक्षित निवारा दिला आहे.याशिवाय, तिथे या सर्व लोकांसाठी दिवसातून तीन वेळा जेवणाची उत्तम सोय केली आहे.

शिवसागरमधल्या स्टेशन चरियालीजवळ असलेला हा गुरुद्वारा जात, धर्म, वंश किंवा भाषेचा कोणताही भेदभाव न बाळगता सर्वांना अन्न पुरवण्याचं काम करत आहे. दोनशे कुटुंबांना राहण्याची सोय देण्यासोबतच, इथे दररोज दीड ते दोन हजार पूरग्रस्तांना मोफत जेवण दिलं जातं. तिथे सकाळचा नाष्टा, दुपारचं जेवण आणि रात्रीचं जेवण असं दिवसातून तीन वेळा पोटभर अन्न मिळतं. गुरुद्वारा व्यवस्थापन समितीचे सहराज्य सचिव मनिंदर सिंग खालसा यांनी 'आवाज - द व्हॉईस'शी संवाद साधत महत्त्वाची माहिती दिली. त्यांच्या गुरुद्वारात नेहमीच लंगर चालवला जातो आणि मानवतेची सेवा करणं हाच त्यांचा मुख्य धर्म असल्याचं त्यांनी आवर्जून सांगितलं. या कठीण काळात शिवसागरच्या लोकांच्या पाठीशी ठामपणे उभं राहणं त्यांचं कर्तव्य ठरतं. शिवसागरमध्ये पूर येताच त्यांनी परिसरातील लोकांसाठी गुरुद्वाराचे दरवाजे तत्काळ उघडले. पुराच्या पाण्यात घरं बुडालेल्या अनेक लोकांना इथे सुरक्षित आसरा मिळाला आहे. सुमारे दोनशे कुटुंबांची गुरुद्वारामध्ये अतिशय आरामात राहण्याची योग्य ती सोय केली आहे. तसेच त्यांच्यासाठी दिवसातून तीन वेळा जेवणाची चोख व्यवस्था केल्याचं त्यांनी नमूद केलं.

पुरामुळे संपूर्ण परिसरातील वीजपुरवठा पूर्णपणे खंडित झाला आहे. या मोठ्या समस्येवर मात करण्यासाठी गुरुद्वारा प्रशासनाने तिथे आश्रय घेतलेल्या लोकांसाठी जनरेटरची खास व्यवस्था केली आहे. लोकांसाठी मोबाईल फोन चार्ज करण्याच्या सुविधाही त्यांनी उपलब्ध करून दिल्या आहेत. तसेच लोकांना रात्री शांत झोप लागावी म्हणून पंखेही बसवले आहेत. त्यांचे स्वयंसेवक पूरग्रस्तांसाठी जेवण बनवण्यासाठी गुरुद्वाराच्या स्वयंपाकघरात रात्रंदिवस राबत असल्याचं मनिंदर सिंग खालसा यांनी पुढे सांगितलं. विशेष बाब म्हणजे, शिवसागर गुरुद्वारा साहिबच्या या महान प्रयत्नांनी इतर अनेकांना मदतीसाठी पुढे येण्याची मोठी प्रेरणा दिली. मारवाडी समाजातील सदस्य, विविध संस्था आणि अनेक व्यक्तींनी गुरुद्वाराच्या या मदत कार्यात स्वतःचा मोठा वाटा उचलला आहे.

गुरुद्वारात आश्रय घेतलेल्या लोकांच्या आरोग्याबाबत व्यवस्थापन समितीने मोठी चिंता व्यक्त केली आहे. त्यांनी सरकारला या ठिकाणी दोन डॉक्टरांची त्वरित नियुक्ती करण्याचं मोठं आवाहन केलं आहे. सरकारने त्यांना फक्त दोन डॉक्टर आणि एक वैद्यकीय पथक दिल्यास त्यांच्यासाठी ते पुरेसं ठरेल. औषधांची व्यवस्था ते स्वतः करतील, असा विश्वास मनिंदर सिंग खालसा यांनी दिला. शिवसागर शहरात फक्त पन्नास शीख कुटुंबं राहतात. या कुटुंबांतील सदस्य गुरुद्वाराचं सर्व व्यवस्थापन पाहतात. त्यांची संख्या कमी असूनही या अभूतपूर्व संकटाच्या काळात त्यांनी मोठ्या संख्येने लोकांना निवारा आणि अन्न पुरवलं आहे. मानवसेवा हाच सर्वात मोठा धर्म मानणाऱ्या त्यांच्या विश्वासाची ही निःस्वार्थ सेवा मोठी साक्ष देते.

अधिकृत माहितीनुसार, पुराचा आतापर्यंत आसामच्या पंचवीस जिल्ह्यांमधल्या अठरा हजारांहून अधिक गावांना मोठा फटका बसला आहे. याचा किमान सात लाख एकवीस हजार लोकांच्या जीवनावर गंभीर परिणाम झाला आहे. सरकारी आकडेवारीनुसार या पुरात सत्तेचाळीस जणांना स्वतःचा जीव गमवावा लागला आहे. तर किमान सत्तर लोक अजूनही बेपत्ता आहेत. हजारो गुरंढोरं आणि प्राणीही पुराच्या पाण्यात वाहून गेले आहेत. पण, ही केवळ अधिकृत आकडेवारी आहे. मृत्यू झालेल्या आणि बेपत्ता असलेल्या लोकांची खरी संख्या आधीच तीन अंकी आकड्याच्या पुढे गेल्याचा दावा अनेक स्थानिक लोक करत आहेत. आसाम सरकारने या नैसर्गिक आपत्तीचा सामना करण्यासाठी व्यापक उपाययोजना केल्या आहेत. तरीही मदत अजून सर्वांपर्यंत पोहोचू शकलेली नाही. अनेक ठिकाणी लोक पुराच्या पाण्यात अडकून पडले आहेत. वेगवेगळ्या कारणांमुळे बचाव पथकं त्यांच्यापर्यंत पोहोचू शकलेली नाहीत. शिवसागर जिल्ह्यातल्या बिहुबार येथे सुमारे शंभर लोक पुराच्या पाण्यात वाहून गेल्याचा मोठा आरोप शिवसागरचे आमदार अखिल गोगोई यांनी केला आहे. पण सरकारी दप्तरी अशा कोणत्याही घटनेची नोंद सापडत नाही.

आसामचे मुख्यमंत्री हिमंता बिस्वा सरमा बुधवारपासून पूर्व आसाममध्ये तळ ठोकून बसले आहेत. ते सर्वात जास्त फटका बसलेल्या तीन जिल्ह्यांतल्या पूरस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवून आहेत. ते विस्थापित लोकांशी संवाद साधण्यासाठी आणि त्यांच्या समस्या समजून घेण्यासाठी मदत छावण्यांना सतत भेटी देत आहेत. याशिवाय, मुख्यमंत्र्यांनी या संकटाच्या काळात मदत आणि बचाव कार्यावर लक्ष ठेवण्यासाठी चार मंत्र्यांची विशेष नियुक्ती केली आहे. त्यानुसार सुशांत बोरगोहेन, केशव महंता आणि बिमल बोरा हे मंत्री शिवसागर आणि चराईदेव जिल्ह्यांमध्ये बचाव कार्य, मदत वाटप आणि इतर संबंधित उपक्रमांवर देखरेख करत आहेत. जोरहाटमध्ये या सर्व जबाबदाऱ्या ज्येष्ठ मंत्री अजंता नेओग सांभाळत आहेत.