अमेरिकेने आपली सागरी नाकेबंदी कायम ठेवल्यास इराण हॉर्मुझची सामुद्रधुनी बंद करेल, असा इशारा इराणच्या संसदेचे अध्यक्ष मोहम्मद बागेर कालीबाफ यांनी डोनाल्ड ट्रम्प यांना दिला आहे. अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांनी ही नाकेबंदी पूर्ण ताकदीने सुरू राहील, असे म्हटल्यानंतर लगेचच इराणने ही भूमिका मांडली.
कालीबाफ यांनी X वरील एका पोस्टमध्ये ठामपणे सांगितले की, हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणारी वाहतूक केवळ निश्चित मार्गाने आणि इराणच्या परवानगीने पार पडेल. "जर नाकेबंदी सुरूच राहिली, तर हॉर्मुझची सामुद्रधुनी खुली राहणार नाही," असे त्यांनी स्पष्ट केले.
युद्धविरामाच्या उर्वरित कालावधीसाठी हॉर्मुझची सामुद्रधुनी सर्व व्यापारी जहाजांसाठी पूर्णपणे खुली असल्याचे इराणने जाहीर केल्यानंतर काही तासांतच हे विधान समोर आले आहे. इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची म्हणाले, "लेबनॉनमधील युद्धविरामाच्या पार्श्वभूमीवर, हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून सर्व व्यापारी जहाजांना जाण्यासाठी मार्ग मोकळा करण्यात आला आहे. इराणच्या पोर्ट्स अँड मॅरिटाइम ऑर्गनायझेशनने आधीच जाहीर केलेल्या समन्वित मार्गावरून ही वाहतूक सुरू राहील."
यावर उत्तर देताना ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले की, इराणसोबतचा व्यवहार पूर्ण होईपर्यंत सामुद्रधुनीची सागरी नाकेबंदी कायम राहील. मात्र, वादाचे मुद्दे आधीच निकाली काढण्यात आले असल्याने ही प्रक्रिया अत्यंत वेगाने पूर्ण होईल, असा दावा त्यांनी केला.
करार झाला नाही तर अमेरिका पुन्हा बॉम्बफेक सुरू करू शकते, असा इशाराही ट्रम्प यांनी दिला. ते म्हणाले, "कदाचित मी युद्धविराम वाढवणार नाही, परंतु इराणच्या बंदरांवरील नाकेबंदी कायम राहील. अशा स्थितीत नाकेबंदी सुरूच असेल आणि दुर्दैवाने आम्हाला पुन्हा बॉम्बफेक सुरू करावी लागेल."
कालीबाफ यांनी यावर प्रत्युत्तर देताना म्हटले की, "या खोट्या गोष्टींमुळे ते युद्ध जिंकू शकले नाहीत आणि वाटाघाटींमध्येही त्यांना यश मिळणार नाही. सामुद्रधुनी खुली ठेवायची की बंद, तसेच त्याबाबतचे नियम हे रणांगणावर ठरवले जातील, सोशल मीडियावर नाही."
इराणच्या संसद अध्यक्षांनी असा आरोप केला की, ट्रम्प यांनी एका तासात सात दावे केले आणि ते सर्व 'खोटे' होते. मात्र, हे दावे नेमके काय होते, याचा त्यांनी उल्लेख केला नाही.
हॉर्मुझची सामुद्रधुनी म्हणजे अणुअस्त्र प्रतिबंधक?
हॉर्मुझची सामुद्रधुनी हा जगातील तेल पुरवठ्याचा पाचवा भाग वाहून नेणारा अत्यंत महत्त्वाचा मार्ग आहे. इराण युद्धादरम्यान सुमारे दोन महिने हा मार्ग बंद राहिल्याने अनेक देशांमध्ये कच्च्या तेलाच्या किमती आणि पुरवठ्यावर परिणाम झाला होता. आता इराणने ही सामुद्रधुनी पूर्णपणे खुली केली असली तरी, व्यापारी जहाजे पुन्हा कधी धावतील हे अद्याप स्पष्ट नाही.
वॉल स्ट्रीट जर्नलच्या वृत्तानुसार, काही कंपन्या अधिक स्पष्ट सुरक्षा हमीची वाट पाहत आहेत. तज्ज्ञांच्या मते, हॉर्मुझची सामुद्रधुनी आता 'अणुअस्त्र प्रतिबंधका'प्रमाणे कार्य करत आहे.
समृद्ध युरेनियमवरून ट्रम्प आणि इराणमध्ये वाद
दोन्ही देशांमधील शांतता करारांतर्गत तेहरानच्या अणू केंद्रांमधून अणुधुळ म्हणजेच समृद्ध युरेनियम उत्खनन यंत्रांच्या मदतीने बाहेर काढले जाईल आणि त्यानंतर ते अमेरिकेत नेले जाईल, असे डोनाल्ड ट्रम्प यांनी शुक्रवारी सांगितले होते. "आम्ही ती अणुधुळ कशी मिळवणार असा प्रश्न काहींनी विचारला. आम्ही इराणच्या मदतीने आणि अनेक उत्खनन यंत्रांच्या साह्याने ती मिळवू," असे ते म्हणाले.
मात्र, इराणच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने ट्रम्प यांचा दावा फेटाळून लावला आहे. इराणचा समृद्ध युरेनियमचा साठा कुठेही पाठवला जाणार नाही, असे मंत्रालयाने स्पष्ट केले. "इराणचे समृद्ध युरेनियम कोठेही हस्तांतरित केले जाणार नाही. हे युरेनियम अमेरिकेला देण्याचा विषय वाटाघाटींमध्ये कधीही चर्चेला आला नाही," असे इराणने म्हटले आहे.
.jpg "डॉ. शाइस्ता युसूफ")
.jpeg)
