'इराणशी व्यवहार करणे म्हणजे वेळेचा व्यय'; ट्रम्प यांच्या विधानानंतर तेलाच्या बाजारात अनिश्चितता वाढली

Story by आवाज़ मराठी | Published by Saurabh Chandanshive • 9 h ago

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प

बँकॉक :

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणसोबतचा तात्पुरता युद्धविराम करार "संपुष्टात" आल्याची घोषणा करताच जागतिक आर्थिक बाजारात त्याचे अतिशय गंभीर पडसाद उमटले आहेत. या नाट्यमय घडामोडींनंतर आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या (Crude Oil) किमतीत ६ टक्क्यांपेक्षा जास्त मोठी उसळी पाहायला मिळाली आहे.

कच्च्या तेलाच्या किमतीत मोठी वाढ होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील तीन व्यापारी जहाजांवर इराणने केलेल्या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर म्हणून अमेरिकेने इराणवर हवाई हल्ले केले आणि ट्रम्प यांनी इराणशी युद्धबंदी संपल्याचे जाहीर केले. या घडामोडींनंतर आंतरराष्ट्रीय पातळीवर मानल्या जाणाऱ्या 'ब्रेन्ट क्रूड' तेलाची किंमत ६.३ टक्क्यांनी वाढून ७८.८० डॉलर प्रति बॅरलवर पोहोचली आहे. तर अमेरिकन बेंचमार्क क्रूड ६.४ टक्क्यांनी वाढून ७५.०० डॉलर प्रति बॅरल झाले आहे. फेब्रुवारीच्या उत्तरार्धात इराणसोबत युद्ध सुरू होण्यापूर्वी तेलाच्या किमती १०० डॉलर्सच्या वर गेल्या होत्या, तिथून त्या बऱ्याच खाली आल्या होत्या; मात्र आता आखातातील या नव्या संकटामुळे तेलाच्या बाजारात पुन्हा एकदा अनिश्चितता वाढली असून जागतिक महागाई वाढण्याची दाट शंका निर्माण झाली आहे.

इराण आणि युनायटेड स्टेट्स यांच्यात झालेल्या तात्पुरत्या करारानुसार ६0 दिवसांसाठी जहाजांना होर्मुझ सामुद्रधुनीतून कोणत्याही शुल्काशिवाय प्रवास करण्याची परवानगी देण्यात आली होती. परंतु, तेहरानने (इराण) या जहाजांच्या मार्गांवर नियंत्रण ठेवण्याचा आग्रह धरला आणि नंतर पैसे वसूल करण्याची घोषणा केली, ज्यामुळे अनेक दशकांच्या नियमांना तडा गेला आहे. मंगळवारी ज्या जहाजांवर हल्ले झाले, त्यांनी इराणने ठरवून दिलेल्या मार्गाऐवजी ओमानच्या किनाऱ्यालगतचा मार्ग वापरल्याचे समोर आले आहे, ज्याला अमेरिका आणि आखाती देशांनी पाठिंबा दिला होता.

जागतिक शेअर बाजारात मोठी पडझड या भू-राजकीय अनिश्चिततेमुळे आशिया आणि युरोपमधील शेअर बाजारांनाही मोठा फटका बसला आहे. जपानचा निक्केई २२५ इंडेक्स २.१ टक्क्यांनी घसरून ६६,८१९.०५ वर बंद झाला, तर दक्षिण कोरियाचा कोस्पी ५.४ टक्क्यांनी कोसळून ७,२४६.७९ वर आला. युरोपमध्ये जर्मनीचा DAX २.४ टक्क्यांनी आणि फ्रान्सचा CAC 40 २.२ टक्क्यांनी खाली आला आहे. ब्रिटनचा FTSE 100 देखील १.७ टक्क्यांनी घसरला.

विशेषतः तंत्रज्ञान (Tech) क्षेत्रातील आणि आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स (AI) संबंधित कंपन्यांचे शेअर्स मोठ्या प्रमाणात घसरले आहेत. दक्षिण कोरियामध्ये सॅमसंग इलेक्ट्रॉनिक्सचे शेअर्स ६.३ टक्क्यांनी तर SK Hynix चे शेअर्स ५.७ टक्क्यांनी घसरले. अमेरिकेच्या वॉल स्ट्रीटवरही एएमडी (AMD) ६.५ टक्क्यांनी, इंटेल ९.७ टक्क्यांनी आणि मायक्रॉन टेक्नॉलॉजी ४.७ टक्क्यांनी घसरले आहेत. नॅसडॅक १०० मध्ये समाविष्ट झालेल्या पहिल्याच दिवशी स्पेसएक्सच्या (SpaceX) 'xAI' व्यवसायाच्या शेअर्समध्ये ६.८ टक्क्यांची घसरण नोंदवली गेली. या जागतिक घडामोडींमुळे वित्तीय बाजारपेठांमध्ये कमालीचा तणाव निर्माण झाला आहे.