पर्शियन आखाती देशांमधील ऊर्जा केंद्रांवर सुरू असलेल्या भीषण हल्ल्यांमध्ये जगातील सर्वात मोठ्या लिक्विफाइड नॅचरल गॅस (LNG) निर्यात प्रकल्पाला मोठे नुकसान झाले आहे. या महिन्याच्या सुरुवातीला उत्पादन थांबवण्यापूर्वी जागतिक पुरवठ्यापैकी सुमारे पाचवा हिस्सा व्यापणाऱ्या रास लफ्फान इंडस्ट्रियल सिटीमधील एलएनजी प्रकल्पावर बुधवारी उशिरा इराणने क्षेपणास्त्र डागले. त्यापूर्वीची चार क्षेपणास्त्रे हवेतच नष्ट करण्यात आली होती, असे अधिकाऱ्यांनी सांगितले. या घटनेच्या काही तासांनंतर अबू धाबीने आपली हबशान गॅस सुविधा बंद केली. इराणचा हल्ला रोखल्यानंतर पडलेल्या अवशेषांमुळे तिथे नुकसान झाले होते.
त्यानंतर गुरुवारी पहाटे रास लफ्फानवर पुन्हा हल्ला झाला आणि तिथे मोठी आग लागली. ही आग विझवण्यासाठी प्रयत्न सुरू असल्याचे कतारच्या अधिकाऱ्यांनी सांगितले. या घटनांमुळे या भागातील संघर्षाने नवे टोक गाठले असून गेल्या काही दिवसांत तेल आणि वायू पायाभूत सुविधांना लक्ष्य करणाऱ्या हल्ल्यांची मालिकाच सुरू झाली आहे. इस्रायलने इराणच्या विशाल 'दक्षिण पार्स' गॅस क्षेत्रावर हल्ला केल्यानंतर कच्च्या तेलाच्या आणि नैसर्गिक वायूच्या किमतीत मोठी वाढ झाली होती. त्याला उत्तर देताना तेहरानने कतार, सौदी अरेबिया आणि संयुक्त अरब अमिरातीमधील अनेक ऊर्जा स्थळे 'वैध लक्ष्य' बनल्याचा इशारा दिला होता.
वूड मॅकेन्झी लिमिटेड या सल्लागार संस्थेचे युरोप गॅस आणि एलएनजी संचालक टॉम मारझेक-मान्सर म्हणाले, "रास लफ्फानवर झालेला हा प्रतिहल्ला म्हणजे जागतिक नैसर्गिक वायू बाजारपेठेसाठी सर्वात भीतीदायक गोष्ट आहे. या औद्योगिक संकुलाचा नेमका कोणता भाग खराब झाला आहे, हे अद्याप स्पष्ट नसले तरी गुरुवारी बाजार उघडताच गॅसच्या किमतीत मोठी वाढ होण्याचे हे संकेत आहेत."
या हल्ल्यानंतर ब्रेंट ऑईलच्या किमतीतही वाढ झाली असून बुधवारी ते ८ टक्क्यांनी वधारून प्रति बॅरल १११.९० डॉलरवर पोहोचले.
सरकारी मालकीच्या 'कतार एनर्जी'ने सांगितले की, त्यांच्या एलएनजी सुविधेतील सर्व कर्मचारी सुरक्षित आहेत. हा प्रकल्प काही तासांपूर्वीच रिकामा करण्यात आला होता. कतारच्या गृह मंत्रालयाने दिलेल्या माहितीनुसार, हल्ल्यामुळे लागलेली आग आता नियंत्रणात आहे.
"कतार या हल्ल्याला एक धोकादायक प्रक्षोभक पाऊल आणि देशाच्या सार्वभौमत्वाचे उल्लंघन मानतो. तसेच हे कृत्य राष्ट्रीय सुरक्षा आणि प्रदेशाच्या स्थिरतेसाठी थेट धोका आहे," असे कतारच्या परराष्ट्र मंत्रालयाने सोशल मीडिया पोस्टमध्ये म्हटले आहे. त्यानंतर त्यांनी इराणी लष्करी आणि सुरक्षा अधिकाऱ्यांसह त्यांच्याशी संबंधित कर्मचाऱ्यांना २४ तासांच्या आत देश सोडून जाण्याचे आदेश दिले आहेत.
अबू धाबी मीडिया ऑफिसने 'X' वरील पोस्टमध्ये सांगितले की, हबशान येथे कोणीही जखमी झाल्याचे वृत्त नाही. 'अबू धाबी नॅशनल ऑईल कंपनी' तिथे जगातील सर्वात मोठ्या जमिनीवरील गॅस प्रक्रिया सुविधांपैकी एक चालवते. तिथे दररोज ६ अब्ज क्युबिक फूट गॅस उत्पादन करण्याची क्षमता असून दक्षिण कोरियाला पुरवठा करण्यासाठी ती पुरेशी आहे.
सौदी अरेबियाच्या संरक्षण मंत्रालयाने देखील माहिती दिली की, त्यांनी देशाच्या पूर्व भागातील गॅस सुविधेला लक्ष्य करणारा ड्रोन हल्ला हाणून पाडला आहे. एका वेगळ्या घटनेत, रियाधच्या दक्षिणेकडील रिफायनरी जवळ बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्राचे अवशेष पडले आहेत.
रास लफ्फान इंडस्ट्रियल सिटी २९५ चौरस किलोमीटर (११४ चौरस मैल) क्षेत्रात पसरलेली असून तिचा आकार न्यूयॉर्क शहराच्या साधारण एक तृतीयांश आहे. एलएनजी प्रक्रियेव्यतिरिक्त तिथे गॅस-टू-लिक्विड्स प्लांट, एलएनजी साठवणूक आणि तेल शुद्धीकरण कारखाना यांसारख्या सुविधा आहेत.
अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर केलेल्या हल्ल्यांनंतर हॉर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून होणारी टँकर वाहतूक रोखल्यामुळे हे ठिकाण जगापासून पूर्णपणे तुटले होते. या महिन्याच्या सुरुवातीला इराणी ड्रोन हल्ल्यामुळे उत्पादन बंद पडले होते, परिणामी 'कतार एनर्जी'ला पुरवठा करण्यास असमर्थता (Force Majeure) दर्शवावी लागली. यामुळे जागतिक एलएनजी बाजारपेठेत खळबळ उडाली असून खरेदीदार पर्यायी पुरवठ्यासाठी धडपडत आहेत.
याचा सर्वाधिक परिणाम आशिया आणि युरोपवर झाला असून हे दोन्ही प्रदेश वीज निर्मितीसाठी आयात केलेल्या वायूवर अवलंबून आहेत. ताज्या हल्ल्यांमुळे ही सामुद्रधुनी पुन्हा सुरू झाल्यानंतरही पुरवठ्यावर किती काळ परिणाम होईल, असा प्रश्न उपस्थित झाला आहे.
कोलंबिया विद्यापीठातील 'सेंटर ऑन ग्लोबल एनर्जी पॉलिसी'चे फेलो इरा जोसेफ म्हणाले, "कतार या वर्षाच्या मध्यापूर्वी बाजारपेठेत परतण्याची शक्यता आता धूसर दिसत आहे आणि तसे झाले तरी ते खूप आव्हानात्मक असेल." रास लफ्फानमधील काही पायाभूत सुविधांमध्ये भागीदारी असलेल्या शेल (Shell Plc) कंपनीने म्हटले आहे की, ते या हल्ल्यामुळे होणाऱ्या संभाव्य परिणामांचे मूल्यमापन करत आहेत.
.jpeg)
