थेट प्रक्षेपणाच्या न्यूजरूममधील घाईगडबडीपासून ते कॉर्पोरेट कम्युनिकेशन्सच्या धोरणात्मक नियोजनापर्यंत, आयशा तबस्सुम यांची कारकीर्द एकाच गोष्टीभोवती फिरत राहिली, ती म्हणजे माणुसकी जपणारी गोष्ट सांगण्याची कला. माऊंट कार्मेल कॉलेजच्या पदवीधर असलेल्या आयशा यांनी मुंबईतील टाइम्स नाऊ मधून टेलिव्हिजन पत्रकारितेचा प्रवास सुरू केला. जिद्द आणि कुतूहलाच्या जोरावर त्यांनी ब्रॉडकास्ट मीडियाच्या वेगवान जगात आपले पहिले पाऊल टाकले.
“मी जेव्हा करिअरला सुरुवात केली, तेव्हा अनेक शो सांभाळले. आधी प्रोडक्शन असिस्टंट आणि नंतर हळूहळू असोसिएट प्रोड्युसर म्हणून मी काम केले,” असे त्या आठवणींना उजाळा देताना सांगतात. पत्रकारितेची खरी कला कॅमेऱ्याच्या प्रकाशापासून दूर राहूनच आकाराला येते, हे त्यांना सुरुवातीलाच उमजले होते. “कॅमेऱ्यासमोर जे घडते, तो कथेचा केवळ एक भाग असतो. पडद्यामागे होणारे एडिटिंग, कथा लिहिण्याची पद्धत आणि दृश्यांना दिलेली वागणूक हे सर्व गोष्ट सांगण्याच्या प्रक्रियेत अत्यंत महत्त्वाचे ठरते.”
आयशा यांच्यासाठी कोणतीही गोष्ट सांगणे म्हणजे केवळ तथ्ये मांडणे नव्हते. “जोपर्यंत तुमची गोष्ट लोकांना आपलीशी वाटत नाही, तोपर्यंत ती कोणाच्याही आयुष्याला किंवा हृदयाला स्पर्श करू शकणार नाही,” असा त्यांचा ठाम विश्वास आहे. त्यांच्या या विश्वासाने करिअरमधील एका ऐतिहासिक क्षणी त्यांना मोठी साथ दिली.
२००८ मध्ये पत्रकारितेचे दुसरेच वर्ष असताना यूटीव्हीआय (UTVi) मध्ये काम करताना त्यांच्यावर २६/११ च्या मुंबई दहशतवादी हल्ल्याचे कव्हरेज करण्याची जबाबदारी आली. “ती रात्र मला आजही स्पष्टपणे आठवते,” असे त्या सांगतात. एका सामान्य बिझनेस बुलेटिनचा शेवट होत असतानाच कुलाबा येथे गोळीबार झाल्याची बातमी आली आणि परिस्थिती गंभीर झाली. मोठ्या वृत्तवाहिन्यांकडे संसाधने भरपूर होती, पण आयशा आणि त्यांच्या तरुण चमूला केवळ स्वतःची बुद्धी आणि प्रसंगावधानावर अवलंबून राहावे लागले.
“दहशतवादी हल्ल्यात नक्की काय घडतेय हे माहित नव्हते. अशा वेळी फक्त तयार राहून ही गोष्ट जगाला सांगायची होती,” असे त्या स्पष्ट करतात. जरी त्या मैदानातून रिपोर्टिंग करत नव्हत्या आणि प्रोडक्शन कंट्रोल रूममधून काम सांभाळत होत्या, तरीही जबाबदारी मोठी होती. “एक निर्माता म्हणून तुम्ही प्रेक्षकांशी संवाद कसा साधता, हे तेव्हा खूप महत्त्वाचे ठरले.” जवळजवळ दोन दशकांनंतरही, “मी तिथे उपस्थित होते याचा मला सार्थ अभिमान आहे,” असे त्या शांतपणे सांगतात.
मुंबईतील चार वर्षांच्या अनुभवानंतर आयशा बेंगळुरूला परतल्या आणि जाहिरात क्षेत्रात पाऊल ठेवून आपली क्षितिजे विस्तारली. स्वतःच्या जडणघडणीबद्दल बोलताना त्या म्हणतात, “पत्रकारिता आणि जाहिरात या दोन्हीच्या मिश्रणाने मला घडवले.” पत्रकारितेने त्यांच्यातील निरीक्षण करण्याची शक्ती वाढवली.
“तुम्ही तुमच्या पाचही ज्ञानेंद्रियांचा वापर करून रिपोर्टिंग करू लागता. केवळ डोळ्यांनी दिसते तेच नाही, तर कान काय ऐकतात, नाकाला कोणता वास येतो आणि त्वचेला काय जाणवते, यावरही तुम्ही लक्ष देता.” दुसरीकडे, जाहिरात क्षेत्रामुळे त्यांना ग्राहकांच्या मानसिकतेची समज मिळाली. “हे फक्त उत्पादन विकण्यापुरते मर्यादित नसते. लोकांच्या मनात काय सुरू आहे, हे ओळखून ते उत्पादन लोकांसमोर कसे मांडायचे, हे जाहिरात शिकवते.”
द न्यू इंडियन एक्सप्रेसच्या इंडल्जमध्ये सहा वर्षे काम करताना त्यांनी कपिल देव, कमल हासन आणि सुनील शेट्टी अशा दिग्गज व्यक्तिमत्त्वांच्या मुलाखती घेतल्या. ग्लॅमरच्या या जगामागे त्यांना माणुसकीचे दर्शन घडले.
“प्रकाशाच्या झोतात राहणारी ही माणसे आपल्यासारखीच आहेत. त्यांचे संघर्ष आणि असुरक्षितता आपल्यासारखीच असते,” असे त्या सांगतात. सुनील शेट्टी यांच्या मुलाखतीचा एक प्रसंग त्या आठवतात. मुलाखतीसाठी वेळ कमी असताना शेट्टी यांनी घाई न करता सांगितले की, “नाही, तिला तिचे प्रश्न पूर्ण करू द्या. आपल्याकडे वेळ आहे.” नम्रता ही कीर्तीपेक्षाही मोठी असते, याची आठवण त्यांना त्यातून झाली. “प्रसिद्धी अल्पजीवी असते. तुम्ही लोकांशी कसे वागता, हेच शेवटी महत्त्वाचे ठरते.”
आज आयशा बेंगळुरू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ लिमिटेडमध्ये कंटेंट लीड म्हणून जबाबदारी सांभाळत आहेत. गेल्या वर्षी मिळालेली ही बढती केवळ त्यांच्या प्रगतीचा पुरावा नाही, तर विविध माध्यमांतून प्रेक्षकांना समजून घेण्याच्या त्यांच्या अनुभवाचे फळ आहे. आता त्या विमानतळासाठी लघुपट, अहवाल, मोठे कार्यक्रम, भाषण लेखन, रेडिओ मोहिमा आणि प्रभावशाली व्यक्तींसोबतचे सहकार्य अशा अनेक गोष्टींचे नेतृत्व करतात. याशिवाय, अंतर्गत संवाद साधून संस्थेच्या धोरणांना आकार देण्याचे कामही त्या करतात.
या भूमिकेत त्यांनी आजवर शिकलेल्या सर्व गोष्टींचा संगम झाला आहे; मग ती न्यूजरूममधील चपळाई असो, जाहिरात क्षेत्रातील दृष्टी असो किंवा लेखनातील खोली. “तुमच्या संवादाच्या केंद्रस्थानी माणसे असायला हवीत,” या आपल्या विचाराचा पुनरुच्चार त्या करतात.
इतके यश मिळवूनही शिकण्याची प्रक्रिया कधीच थांबत नाही, असे त्या मानतात. “जोपर्यंत तुमचे अस्तित्व आहे, तोपर्यंत शिक्षण सुरूच असते,” असे त्या स्पष्टपणे सांगतात. २००० च्या सुरुवातीला याहू ई-मेल आयडी तयार करण्यापासून ते आताच्या AI युगापर्यंत त्यांनी प्रत्येक बदलाचा स्वीकार केला आहे. “नेहमी मोकळे मन ठेवणे आणि कोणत्याही पूर्वग्रहाशिवाय विचार करणे महत्त्वाचे आहे.”
मीडिया आणि कम्युनिकेशन्स क्षेत्रात काम करणारी एक मुस्लिम महिला म्हणून त्या समुदायातील प्रतिनिधित्वाबद्दलही विचार मांडतात. “माझ्या समुदायात अशा अनेक महिला आहेत ज्यांच्याकडे मोठी क्षमता आहे. मी एकटीच नाही,” असे त्या ठामपणे सांगतात.
कुटुंबाचा पाठिंबा आणि विश्वास खूप महत्त्वाचा असतो, असे त्या मानतात. “जोपर्यंत कुटुंबाकडून विश्वास मिळत नाही, तोपर्यंत तुमचा आत्मविश्वास वाढू शकत नाही.” आपल्या आवडीच्या क्षेत्रात करिअर करण्यासाठी पालक आणि भावाचा खंबीर पाठिंबा मिळाल्याचे त्या कृतज्ञतेने सांगतात. “माझ्या पालकांनी माझ्यावर विश्वास ठेवला आणि हा विश्वास खूप महत्त्वाचा ठरला.”
मागे वळून पाहताना त्या यशाच्या एका शिखराबद्दल बोलणे टाळतात. मग तो त्यांचा पहिला प्राईम-टाईम रिपोर्ट असो, ॲसिड अटॅक सर्व्हायव्हरचा आवाज बनणे असो किंवा शेकडो सहकाऱ्यांसमोर एका मोठ्या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन करणे असो, प्रत्येक टप्पा त्यांना महत्त्वाचा वाटतो.
“माझ्यासाठी यशाचे कोणतेही एक सर्वोच्च शिखर नाही. प्रत्येक क्षणाचा आनंद घेणे हेच जीवन आहे,” असे त्या म्हणतात. आयशा तबस्सुम यांचा प्रवास त्यांनी काम केलेल्या प्लॅटफॉर्मवरून नाही, तर त्यांच्या दृष्टिकोनावरून ओळखला जातो. दहशतवादी हल्ल्याचे कव्हरेज करण्यापासून ते जागतिक दिग्गजांच्या मुलाखती घेण्यापर्यंत आणि आता एका व्यस्त विमानतळाचे कंटेंट नेतृत्व करण्यापर्यंत त्यांचा मार्ग नेहमीच स्पष्ट राहिला आहे; तो म्हणजे 'नेहमी लोकांसाठी आणि लोकांचा विचार करून काम करणे'. विश्वासावर आधारलेला आणि अनुभवांनी समृद्ध झालेला हा प्रवास आजही नव्या कथा जोडत पुढे जात आहे.
_(1).jpg "आयशा तबस्सुम")
.jpeg)
_(1).jpg "कर्नाटकातील १० कर्तृत्ववान मुस्लीम महिला")
.webp "सबा अंजुम")
.jpg "तजामुल इस्लाम")
.jpg "शहनाज परवीन")