शॉम्पी चक्रवर्ती पुर्कायस्थ
पश्चिम बंगालमधील समाज, प्रशासन, शिक्षण आणि संस्कृतीच्या अथांग पटलावर आज मुस्लिम महिलांच्या प्रगतीने एक नवा अध्याय सुरू केला आहे. प्रदीर्घ काळापासून चालत आलेल्या सामाजिक अडचणी, अंधश्रद्धा आणि लैंगिक भेदभावावर मात करत त्या आता नेतृत्वाच्या शिखरावर पोहोचत आहेत. या परिवर्तनाचा एक सर्वात तेजस्वी चेहरा म्हणजे प्राध्यापिका शबिना निशात ओमर. त्यांचा जीवनप्रवास आधुनिक समाजातील महिलांच्या स्व-सक्षमीकरणाचे एक उत्तम उदाहरण आहे.
शैक्षणिक क्षेत्रात पंचवीस वर्षांहून अधिक काळ सक्रिय असलेल्या प्राध्यापिका ओमर या केवळ एक शिक्षिका नाहीत. त्या एक कुशल प्रशासक, प्रेरणादायी वक्त्या आणि अनेक भाषांवर प्रभुत्व असलेल्या प्रगल्भ निवेदिका देखील आहेत. सध्या त्या पश्चिम बंगाल सरकारच्या उच्च शिक्षण संचालनालयात 'विशेष कार्य अधिकारी' (ओएसडी) म्हणून कार्यरत आहेत. यासोबतच आचार्य जगदीश चंद्र बोस कॉलेजमधील इंग्रजी विभागाच्या प्रमुख म्हणून त्यांचे शैक्षणिक नेतृत्व तितकेच कौतुकास्पद आहे.
त्यांच्या व्यावसायिक कारकिर्दीतील एक महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे मिलि अल-अमीन महिला महाविद्यालयातील एकोणीस वर्षांचे अध्यापन कार्य. तिथे त्यांनी पंधरा वर्षे 'प्रभारी प्राचार्य' म्हणून जबाबदारी सांभाळली. या काळात त्यांनी संस्थेला एक आधुनिक, सुव्यवस्थित आणि विद्यार्थिनींसाठी अनुकूल अशा कॅम्पसमध्ये बदलण्यात मोठी भूमिका बजावली.
प्रशासकीय कौशल्याच्या पलीकडे प्राध्यापिका ओमर यांच्या बहुआयामी कार्याने त्यांना एक वेगळी ओळख दिली आहे. त्या एक कुशल वादविवाद पटू, वक्त्या आणि उत्कृष्ट सादरीकरण करणाऱ्या कलाकार आहेत. या माध्यमातून त्यांनी विविध राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय मंचांवर आपले विचार मांडले आहेत. महिला सक्षमीकरण, डिजिटल शिक्षण, जेंडर स्टडीज आणि सर्वसमावेशक शिक्षणाचा प्रसार करण्यातील त्यांच्या सक्रिय सहभागाने त्यांना समकालीन समाजातील एक प्रभावशाली विचारवंत म्हणून स्थापित केले आहे.
विविध चर्चासत्रे, कार्यशाळा आणि शैक्षणिक मंचांवरील त्यांची उपस्थिती तरुण पिढीला एक सशक्त संदेश देते. शिक्षण हा केवळ एक व्यवसाय नसून ते सामाजिक परिवर्तनाचे सर्वात मजबूत साधन आहे, हा विचार त्या मांडतात. एक वक्त्या आणि प्रशिक्षक म्हणून त्या प्रामुख्याने नेतृत्व विकास, महिलांचे स्वावलंबन, भाषा नैपुण्य आणि आधुनिक सामाजिक आव्हानांना तोंड देण्याची रणनीती यावर भर देतात.
त्यांच्या या अमूल्य योगदानाची दखल घेऊन त्यांना 'दामिनी शी पुरस्कार' आणि 'डिसरप्ट वुमेन्स लीडरशिप पुरस्कार' यांसारख्या अनेक सन्मानांनी गौरविण्यात आले आहे. याव्यतिरिक्त अमेरिकेच्या परराष्ट्र मंत्रालयाच्या 'इंटरनॅशनल व्हिजिटर लीडरशिप प्रोग्राम'साठी झालेले त्यांचे नामांकन त्यांच्या कामाला मिळालेली आंतरराष्ट्रीय पाहुणचार आणि मान्यता दर्शवते.
सध्या त्या कलकत्ता विद्यापीठाशी संबंधित अनेक प्रशासकीय आणि शैक्षणिक जबाबदाऱ्यांमध्ये सक्रियपणे गुंतलेल्या आहेत. महाविद्यालयीन स्तरावर 'बर्सर' आणि 'इंटर्नशिप नोडल ऑफिसर' म्हणून विद्यार्थिनींना प्रात्यक्षिक शिक्षणाशी जोडण्याच्या त्यांच्या उपक्रमांची विशेष नोंद घ्यावी लागेल.
प्राध्यापिका शबिना निशात ओमर यांचा हा प्रवास केवळ वैयक्तिक यशाची कथा नाही. ती आधुनिक समाजात महिलांच्या स्व-प्रतिष्ठेची एक ठोस रुपरेषा आहे. त्यांच्यासारखी व्यक्तिमत्त्वे हे सिद्ध करतात की योग्य दृष्टी, शिक्षणाप्रती निष्ठा आणि समाजाप्रती बांधिलकी असेल तर एक महिला केवळ स्वतःचे स्थान निर्माण करत नाही, तर इतरांसाठीही प्रगतीचा मार्ग खुला करते.
चर्चासत्राच्या मंचावरील त्यांची उपस्थिती केवळ एक वक्ता म्हणून नसते. ती प्रेरणेचा एक मोठा स्रोत असते. जिथे एक महिला ज्ञान, अनुभव आणि नेतृत्वाच्या जोरावर आधुनिक समाजात आपले स्थान ठामपणे सिद्ध करते.