श्रीलता एम.
रमझानचा उपवास सोडल्यानंतर एका तासाने उमैरा फोनवर अतिशय आनंदी स्वरात बोलत होत्या. खांद्याला दुखापत झालेली असतानाही त्यांच्या आवाजात उत्साह होता. काही आठवड्यांपूर्वी सराव करताना त्यांना ही दुखापत झाली. राज्य अजिंक्यपद स्पर्धा जवळ येत असल्याने ही दुखापत किती लवकर बरी होते, यावर सर्व काही अवलंबून आहे. त्यामुळे त्या थोड्या काळजीत आहेत. ही स्पर्धा एप्रिलमध्ये वायनाडमध्ये होण्याची शक्यता असल्याचे त्या सांगतात. त्यांच्या बोलण्यात कुठेही भीती किंवा चिंतेचा लवलेश दिसत नाही.
उमैरा कन्नूरच्या जिल्हा चॅम्पियन असून त्यांनी अनेक वेळा राज्य अजिंक्यपद पटकावले आहे. पाच राष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये त्यांनी अनेक पदके जिंकली असून २०२३ मध्ये त्यांनी एकदा चॅम्पियनशिपवर आपले नाव कोरले आहे. उमैरा ४२ वर्षांच्या असून त्या मास्टर्स १ आणि २ या वयोगटात स्पर्धा करतात. वयाची ४० वर्षे पूर्ण केल्यानंतरच मास्टर्स श्रेणीत प्रवेश मिळतो.
गोवा, बेंगळुरू आणि कोझिकोड येथील अनेक राष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये त्यांनी बेंच लिफ्टिंग श्रेणीत सर्वोत्कृष्ट लिफ्टरचा मान मिळवला आहे. राष्ट्रीय स्तरावरची स्पर्धा कठीण असते, असे त्या सांगतात. स्कॉट, बेंच आणि डेडलिफ्ट या तीन पॉवरलिफ्टिंग प्रकारांतील त्यांची एकत्रित कामगिरी सुमारे ३५० किलो इतकी प्रभावी आहे. यापैकी त्यांना डेडलिफ्टची थोडी भीती वाटते, तर इतर दोन प्रकारांत त्या आनंदाने सहभागी होतात.
वेटलिफ्टिंगपेक्षा वेगळ्या असलेल्या पॉवरलिफ्टिंगमध्ये आता स्पर्धकांची संख्या वाढली आहे. तीन-चार वर्षांपूर्वी जेव्हा त्यांनी जिल्हा आणि राज्य स्तरावर स्पर्धा सुरू केली, तेव्हाचे दिवस उमैरा आठवतात. "तेव्हा या क्षेत्रात खूप कमी महिला होत्या. पण आता गर्दी वाढली आहे," त्या म्हणतात. "विशेषतः माझ्या वयोगटात खूप कमी महिला होत्या, तरीही राष्ट्रीय स्तरावर ही संख्या मोठी होती."
या बिगर ऑलिम्पिक खेळात त्यांचा प्रवेश अगदी अपघातानेच झाला. तंदुरुस्त राहण्यासाठी त्यांनी आपल्या तळीपरंबा शहरातील जिममध्ये प्रवेश घेतला होता. तिथल्या ट्रेनर माया यांनी उमैरा यांची वजन उचलण्याची क्षमता ओळखून त्यांना जिल्हास्तरीय स्पर्धांमध्ये भाग घेण्यास प्रोत्साहन दिले. त्यानंतर उमैरा यांनी जिल्हा आणि राज्य स्पर्धांमध्ये सुवर्णांचा जणू पाऊस पाडला. यामुळे त्यांना पहिल्या राष्ट्रीय स्पर्धेत सहभागी होण्याची संधी मिळाली आणि २०२३ मध्ये बेंगळुरू येथे त्यांनी कांस्यपदक जिंकले. पुढच्याच वर्षी त्यांनी गोव्यात बेंच लिफ्टिंगमध्ये सुवर्ण आणि नंतर इंदूरमध्ये तिन्ही प्रकारांत सुवर्णपदके पटकावली.
जिममुळे त्यांच्या आयुष्याला एक नवी दिशा आणि समाधान मिळाले आहे. आता त्या स्वतः ट्रेनर म्हणून काम करत असल्याने त्यातूनच त्यांची उपजीविका चालते. "मी सकाळी आणि संध्याकाळी जिममध्ये जाऊन सदस्यांना प्रशिक्षण देते," त्या सांगतात. वयाबद्दल बोलताना त्या म्हणतात की, पॉवरलिफ्टिंगमध्ये मास्टर्ससारख्या श्रेणीमुळे ठराविक वयातील लोकांसाठी संधी निर्माण होतात. तंदुरुस्तीसाठी जिममध्ये जाणाऱ्या लोकांसाठी आता वय हा मोठा अडथळा राहिलेला नाही.
"आता पन्नाशी ओलांडलेले लोकही नियमितपणे जिममध्ये येत आहेत," एखाद्या अनुभवी फिटनेस ट्रेनरप्रमाणे त्या सांगतात. स्वतःच्या सरावाबद्दल त्या म्हणतात की, तो फार जास्त नसतो. "दिवसातून दोन तासांपेक्षा जास्त सराव करता येत नाही आणि तो दररोज करणेही योग्य नाही," त्यांचे असे मत आहे. आठवड्यातून फक्त चार किंवा पाच दिवस सराव करावा, कारण दररोजच्या सरावामुळे स्नायूंना इजा होऊ शकते.
दरम्यान, त्यांना आपल्या दुखापतीची आठवण होते. उपवासाचा महिना संपेपर्यंत किमान एक महिना त्या जिम आणि सरावापासून लांब आहेत. तोपर्यंत दुखापत बरी होईल, अशी त्यांना आशा आहे. पुरुषांचे वर्चस्व असलेल्या या खेळात सहभागी होताना कोणत्याही टीका किंवा विरोधाचा सामना करावा लागला का, असे विचारले असता त्या म्हणाल्या की, कोणी विरोधात काही बोलले तरी त्यांनी कधी पर्वा केली नाही. पॉवरलिफ्टिंगमध्ये रस असलेल्या अनेक मुलींना कपड्यांच्या कारणावरून पालक आणि नातेवाईकांचा विरोध सहन करावा लागतो.
"त्यामुळे अशा मुली एकदा आल्या तरी त्यानंतर येणे बंद करतात," त्या सांगतात. उमैरा यांनी वयाच्या ३९ व्या वर्षी या प्रवासाला सुरुवात केली, तेव्हा त्यांचे लग्न झाले होते आणि त्यांना मुलेही होती. यांपैकी कोणतीही गोष्ट त्यांच्या आड आली नाही. "माझ्या समुदायाचा माझ्या सहभागाला काही विरोध असता तर मला कोणीही थेट काही बोलले नाही," त्या म्हणतात. "एक क्रीडा प्रकार म्हणून पाहिल्यास पॉवरलिफ्टिंगमधील कपड्यांबद्दल कोणालाही अडचण असू नये."
आपल्या स्वप्नांबद्दल बोलताना त्या म्हणतात की, त्या राज्यस्तरीय स्पर्धांमध्ये सहभागी होत राहतील. मात्र, राष्ट्रीय किंवा आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांसाठी येणारा खर्च पाहता त्या थोड्या संकोचतात. मागच्या वेळी गोव्याला जाताना त्या कुटुंबाला सोबत घेऊन गेल्या होत्या आणि खर्च खूप वाढला होता. एकट्याने गेले तरी खर्च कमी नसतो, असे त्या सांगतात.
राज्य चॅम्पियन खेळाडूंना अशा स्पर्धांसाठी सरकारने काहीतरी मदत करावी, असे त्यांना वाटते. "खर्च जास्त असल्याने मी कधी परदेशात जाऊ शकेन की नाही, हे मला ठाऊक नाही. पण राष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये मी नक्कीच सहभागी होत राहीन," असा विश्वास त्यांनी व्यक्त केला. पॉवरलिफ्टर बनल्यामुळे कोणताही आर्थिक फायदा झाल्याचे त्यांना आठवत नाही. "मी इथे आता एक परिचित व्यक्ती आहे आणि जोपर्यंत लोक मला कंटाळत नाहीत, तोपर्यंत प्रत्येक ठिकाणी मला बोलावले जाते," असे त्या विनोदाने म्हणतात.
"पैसे नसले तरी माझ्याकडे अनेक पदके आणि प्रमाणपत्रे आहेत. त्याहीपेक्षा माझ्याकडे सुख आहे. मी नेहमी आनंदी असते," त्या आत्मविश्वासाने सांगतात. त्यांच्या भविष्यासाठी त्यांना नेहमीच काहीतरी पुढे नेत असते , ती म्हणजे एक आशा आणि चांगल्या उद्याची अपेक्षा. उमैरा एक पत्नी, आई, मुलगी, सून आणि एक पॉवरलिफ्टर सुद्धा आहेत. की हे उलट आहे?
एका तासाच्या गप्पांमध्ये त्यांच्या संवादातून विजयाच्या आठवणी, स्कॉट आणि बेंच लिफ्टिंगबद्दलचे प्रेम आणि भविष्यातील स्वप्ने ओसंडून वाहत होती. पॉवरलिफ्टिंगला त्यांनी केंद्रस्थानी ठेवले आणि कुटुंबानेही नम्रपणे मागे राहून त्यांना चमकण्याची संधी दिली – कदाचित ज्याप्रमाणे त्यांच्या कुटुंबाने त्यांच्यातील प्रतिभेला वाव दिला, ज्यामुळे त्यांनी स्वतःसाठी, आपल्या जिल्ह्यासाठी आणि राज्यासाठी नाव कमावले.
.jpg "उमैरा")
.jpeg)
.jpg "शहनाज परवीन")
.jpg "निखत जरीन")
.jpg "नाझरीन अहमद")
