कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) तंत्रज्ञान मोठ्या प्रमाणावर मूल्य निर्माण करत असले तरी, यामुळे मोठी आर्थिक उलथापालथ देखील होईल, असे प्रतिपादन अँथ्रोपिकचे सीईओ डारियो अमोदेई यांनी केले आहे. या तंत्रज्ञानाचे फायदे सर्वांपर्यंत पोहोचणे आवश्यक असल्याचे सांगतानाच, त्यांनी जगातील सर्वात मोठी लोकशाही असलेल्या भारताला प्रशासकीय कारभार अधिक कार्यक्षम आणि नागरिक-केंद्रित करण्यासाठी 'एआय'चा वापर करण्याचे आवाहन केले.
सोमवारी बेंगळुरू येथे आयोजित अँथ्रोपिकच्या पहिल्या 'बिल्डर समिट'मध्ये अमोदेई बोलत होते. "तंत्रज्ञानाचा वापर हा खरोखरच मोलाचा आहे," असे त्यांनी नमूद केले. ३८० अब्ज डॉलर्स मूल्यांकन असलेल्या अँथ्रोपिकच्या एआय उत्पादनांचा वापर कोडिंग अधिक कार्यक्षम करण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर केला जातो. अलीकडेच कंपनीने कायदेशीर, विक्री आणि विपणन यांसारख्या कामांसाठी नवीन साधने लाँच केली आहेत, ज्यामुळे जगभरातील सॉफ्टवेअर आणि आयटी सेवा कंपन्यांच्या शेअर किमतींमध्ये घसरण पाहायला मिळाली.
अमोदेई यांची ही भेट अँथ्रोपिकच्या बेंगळुरू येथील कार्यान्वयनाच्या सुरुवातीच्या निमित्ताने झाली आहे. सुमारे २५० डेव्हलपर्स आणि उद्योजकांशी संवाद साधताना त्यांनी निरीक्षण नोंदवले की, भारतात एआयचा अवलंब करण्याची तांत्रिक तीव्रता इतर ठिकाणांच्या तुलनेत जास्त आहे. सांख्यिकी मंत्रालय आर्थिक डेटा आणि आकडेवारी तपासण्यासाठी 'एआय' यंत्रणा तयार करत असल्याचे त्यांनी ऐकले आहे. "साधारणपणे इतर ठिकाणच्या सरकारी संस्था इतक्या वेगाने हालचाली करत नाहीत," असे ते म्हणाले.
गेल्या चार महिन्यांत भारतातील अँथ्रोपिकचा व्यवसाय दुप्पट झाला आहे. अमोदेई यांच्या मते, ही प्रगती थक्क करणारी आहे. 'क्लाउड' मॉडेल्स आणि कोडिंग मॉडेल्सच्या जागतिक स्तरावरील प्रगतीचे हे प्रतिबिंब असले तरी, भारतातील वाढ जगाच्या इतर भागांपेक्षा अधिक तीव्र आहे.
अमोदेई यांनी भारताच्या विशाल लोकसंख्येचा उल्लेख नवाचारासाठी (innovation) उत्प्रेरक म्हणून केला. "येथे तुम्ही कोट्यवधी लोकांवर प्रयोग करू शकता. अशा मोठ्या प्रमाणामुळे उद्योजक आणि निर्माते वेगाने बदल करून नवीन गोष्टी शिकू शकतात, जे लहान बाजारपेठांमध्ये शक्य नसते." भारताची भाषिक विविधता एआयच्या विकासासाठी एक शक्तिशाली चालक असल्याचे त्यांनी सांगितले.
यामुळे विविध भाषांमध्ये काम करणारी साधने तयार करणे, भाषांतर सोपे करणे आणि खऱ्या अर्थाने बहुभाषिक क्षमता विकसित करणे शक्य होते. 'क्लाउड' मॉडेल प्रादेशिक भाषांना पाठिंबा देण्यासाठी प्रयत्न करत असून, भारतातील अनेक प्रादेशिक भाषांमधील सामाजिक लाभाचे आणि स्वयंसेवी संस्थांचे प्रकल्प त्यांनी पाहिले आहेत.
आपल्या ३८ पानांच्या 'द अडोलेसन्स ऑफ टेक्नॉलॉजी' या निबंधावर बोलताना अमोदेई म्हणाले, "हे तंत्रज्ञान जग इतक्या वेगाने आणि अशा स्तरावर बदलणार आहे की, जे यापूर्वी कधीही पाहिले गेले नाही. हे विधान कदाचित अतिशयोक्ती वाटू शकते, परंतु या तंत्रज्ञानाच्या सुधारणेचा आणि प्रसाराचा वेग पाहता, आधुनिक इतिहासात याला कोणतेही उदाहरण नाही." हा निबंध एआयमुळे निर्माण होणाऱ्या सर्वात वाईट जोखमींपासून संरक्षणाच्या तत्त्वांवर भर देतो.
औषधनिर्माण आणि जीवशास्त्र यांसारख्या विशेष क्षेत्रांत एआयच्या परिवर्तनीय क्षमतेवर त्यांनी प्रकाश टाकला. प्रत्यक्ष जगाशी संबंधित असलेल्या नवकल्पना अधिक टिकून राहणारे व्यवसाय निर्माण करतील, असे त्यांनी सांगितले. "मी लोकांना अशा क्षेत्रांत काम करण्यासाठी प्रोत्साहित करतो जिथे एआयचा वैद्यकीय आणि आरोग्य क्षेत्राशी संबंध येतो. सर्वात मजबूत व्यवसाय अशा उपयोगांतून येतील जे प्रत्यक्ष जगाशी निगडित आहेत. जीवशास्त्र आणि औषधनिर्माण या निकषांत चपखल बसतात. ही एक गुंतागुंतीची आणि ज्ञानावर आधारित जागा असून येथे नियामक व्यवस्था हाताळाव्या लागतात, परंतु हे कष्ट दीर्घकालीन व्यवसाय निर्माण करतील. त्यामुळे निर्मात्यांनी या दिशेने पावले उचलावीत, असे मी सुचवतो."
.webp "डॉ.मुहम्मद अब्दुल हकीम अझारी")
.jpeg)
