किशोर सिंह सोळंकी / अजमेर
अजमेरमधील प्रसिद्ध ख्वाजा मोईनुद्दीन हसन चिश्ती यांच्या दर्ग्यात या आठवड्यात एका अत्यंत विशेष पाहुणीने भेट दिली. गुवाहाटी (आसाम) येथील प्रसिद्ध कामाख्या मंदिराच्या पंडित विद्या देवी यांनी या सुफी संताच्या दर्ग्यावर चादर चढवली आणि प्रार्थना केली. कामाख्या मंदिर हे हिंदू परंपरेतील ५१ पवित्र शक्तीपीठांपैकी एक म्हणून जगभर प्रसिद्ध आहे. अशा एका महत्त्वाच्या शक्तीपीठाच्या साध्वीने अजमेर दर्ग्याला दिलेली ही भेट, भारताच्या सर्वसमावेशक वारशाची आणि अखंड परंपरेची साक्ष देणारी आहे.
या भेटीदरम्यान पंडित विद्या देवी यांनी दर्ग्यामध्ये देशाच्या शांततेसाठी प्रार्थना केली. दर्ग्याच्या आवारात त्या पूर्णपणे अध्यात्मात तल्लीन झालेल्या दिसल्या आणि त्यांनी सुफी कव्वालीचाही आनंद घेतला. त्यांच्यासोबत आलेल्या एका विशेष प्रतिनिधी मंडळाने दर्ग्यात धार्मिक द्वेष संपवण्यासाठी काम करण्याची शपथ घेतली. सर्वांनी दर्ग्यावर फुले वाहिली आणि भारताच्या समृद्धीसाठी प्रार्थना केली.
दर्ग्याशी जुने आणि जिव्हाळ्याचे संबंध
दर्ग्याचे केअरटेकर सय्यद अहमद अली नियाझी यांनी पंडित विद्या देवी यांना संपूर्ण परिसराची माहिती दिली. त्यांनी दर्ग्याचा इतिहास आणि सुफी परंपरांबद्दलही त्यांना अवगत केले. परंपरेनुसार, सर्व पाहुण्यांना फेटा बांधण्यात आला आणि दरबारचा 'तबर्रुक' (पवित्र प्रसाद) देण्यात आला. या धार्मिक मेळाव्याने तिथे उपस्थित असलेल्या सर्व भाविकांची मने जिंकली. पंडित विद्या देवी यांनी स्वतः पुढाकार घेऊन भाविक आणि गरजूंसाठी एक 'लंगर' (मोफत अन्नछत्र) आयोजित केले होते आणि त्यांनी स्वतः सर्वांना अन्नवाटपही केले.
सय्यद अहमद अली नियाझी यांनी सांगितले की, पंडित विद्या देवी यांचे अजमेर दर्ग्याशी खूप जुने आणि जिव्हाळ्याचे संबंध आहेत. त्या गेल्या अनेक वर्षांपासून इथे नियमितपणे येत असतात. कोणतेही नवीन काम सुरू करण्यापूर्वी त्या ख्वाजा गरीब नवाज यांचा आशीर्वाद घेण्यासाठी आवर्जून अजमेर शरीफला येतात.
यावेळी पंडित विद्या देवी यांनी दर्ग्यासाठी एक सुंदर छत आणि एक मोठी चादरही भेट दिली. खादिमांनी दिलेल्या माहितीनुसार, आगामी ८१५ व्या 'उरुस' (Urs) महोत्सवात मोठ्या प्रमाणावर लोकांची सेवा करण्याची इच्छा विद्या देवी यांनी व्यक्त केली आहे. या उरुसच्या निमित्ताने देश-विदेशातून येणाऱ्या लाखो भाविकांसाठी अन्न आणि वैद्यकीय उपचारांच्या व्यवस्थेत त्यांना आपले योगदान द्यायचे आहे.
देशाला द्वेषाची नव्हे, प्रेमाची गरज
संपूर्ण देशभरात हजारो अनुयायी असलेल्या पंडित विद्या देवी यांचे विचार नेहमीच समाजाला दिशा देणारे ठरले आहेत. ईश्वराच्या भक्तीचा अंतिम उद्देश हा मानवतेची सेवा करणे हाच आहे, असा त्यांचा ठाम विश्वास आहे. या तीर्थयात्रेवर आल्यानंतर त्यांनी माध्यमांशी संवाद साधला. अजमेर दर्ग्यात मिळणाऱ्या आध्यात्मिक शांततेचे शब्दांत वर्णन करणे शक्य नाही, अशी भावना त्यांनी व्यक्त केली. ख्वाजा गरीब नवाज यांच्या आशीर्वादामुळेच आपला आध्यात्मिक विकास झाला असून त्यांची भक्तीच आपल्याला वारंवार अजमेरकडे खेचून आणते, असे त्या म्हणाल्या.
आज समाजाला द्वेषाची नव्हे, तर प्रेम आणि बंधुत्वाची गरज आहे. देशात वाढणारी धार्मिक कटुता कमी करण्यासाठी अशा शांततेच्या प्रयत्नांची आवश्यकता आहे. सर्वांचे कल्याण व्हावे आणि देशाची प्रगती व्हावी, याच इच्छेने आपण येथे आलो असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले. गरीब आणि दुःखितांची सेवा करण्यापेक्षा दुसरा कोणताही धर्म नाही. निराधारांना मदत केल्यावरच मनाला खऱ्या अर्थाने शांती मिळते, असा संदेश त्यांनी दिला.
विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनावर स्पष्ट भूमिका
यावेळी त्यांनी देशातील सद्यस्थितीवर आणि विशेषतः दिल्लीतील जंतरमंतरवर सुरू असलेल्या विद्यार्थ्यांच्या आंदोलनावरही भाष्य केले. विद्यार्थ्यांच्या मागण्या रास्त असू शकतात आणि त्यांना आंदोलन करण्याचा पूर्ण अधिकार आहे. पण त्याचवेळी, देशाच्या पंतप्रधानपदाची एक वेगळी गरिमा आणि प्रतिष्ठा असते. विद्यार्थ्यांनी आपला निषेध नोंदवताना भाषेचा संयम राखला पाहिजे. पंतप्रधानांचा आदर करणे हे प्रत्येक नागरिकाचे कर्तव्य आहे. विद्यार्थी हे देशाचे भविष्य आहेत, त्यामुळे त्यांचे वर्तन नेहमीच सन्माननीय आणि जबाबदार असले पाहिजे, अशी अपेक्षा त्यांनी व्यक्त केली.