भारताचा प्राचीन सांस्कृतिक वारसा पुन्हा एकदा मायदेशी परतण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. ब्रिटनमधील ऑक्सफर्ड विद्यापीठाचे प्रसिद्ध 'अश्मोलियन म्युझियम' (Ashmolean Museum) तामिळनाडूच्या मंदिरातून चोरी झालेली ५०० वर्षे जुनी कांस्य मूर्ती भारताला परत करणार आहे. ही मूर्ती १६ व्या शतकातील असून ती दक्षिण भारतातील प्रसिद्ध 'तिरुमंगई अळवार' यांची आहे.

तामिळनाडूतील एका मंदिरातून १९६० च्या दशकात ही मूर्ती चोरीला गेल्याचा दावा करण्यात आला होता. त्यानंतर ही मूर्ती लंडनमधील 'सोथबी' या लिलाव संस्थेमार्फत १९६७ मध्ये अश्मोलियन संग्रहालयाने खरेदी केली होती. यासाठी संग्रहालयाने त्यावेळी ६,५०० पौंड मोजले होते. मात्र, एका संशोधकाने सादर केलेल्या पुराव्यामुळे ही मूर्ती तामिळनाडूच्या मंदिरातीलच असल्याची खात्री पटली आहे.

असा उघड झाला चोरीचा प्रकार

'इंडिया प्राइड प्रोजेक्ट' या संस्थेच्या मदतीने स्वतंत्र संशोधक एस. विजय कुमार यांनी या मूर्तीबाबतचे महत्त्वपूर्ण पुरावे सादर केले होते. त्यांनी १९५७ मध्ये तामिळनाडूच्या मंदिरात असलेल्या या मूर्तीचा जुना फोटो आणि संग्रहालयातील मूर्ती याची तुलना केली. या पुराव्यांवरून ही मूर्ती तामिळनाडूतील तिरुक्कडैयूर (Thirukkadaiyur) येथील श्री विष्णू मंदिरातून चोरून परदेशात पाठवण्यात आल्याचे स्पष्ट झाले.

हस्तांतरणाची प्रक्रिया

ऑक्सफर्ड विद्यापीठाने या दाव्याची सखोल चौकशी केल्यानंतर, मूर्ती भारताला परत करण्याचा निर्णय घेतला आहे. भारत सरकारने अधिकृतपणे या मूर्तीच्या हस्तांतरणासाठी विनंती केली होती. विद्यापीठाच्या परिषदेने या निर्णयाला मंजुरी दिली असून आता ब्रिटनच्या चॅरिटी कमिशनकडून अंतिम मंजुरीची प्रतीक्षा आहे.

गेल्या काही वर्षांत, भारत सरकारने परदेशात चोरून नेलेल्या प्राचीन वस्तू परत आणण्यासाठी मोठ्या प्रमाणावर मोहीम राबवली आहे. या यशामुळे भारताच्या सांस्कृतिक मुत्सद्देगिरीला (Cultural Diplomacy) मोठे बळ मिळाले आहे. लवकरच ही प्राचीन मूर्ती आपल्या मूळ ठिकाणी तामिळनाडूमध्ये आणली जाईल, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात येत आहे.