नवी दिल्ली / बीजिंग:

भारत आणि चीन यांच्यात प्रदीर्घ काळापासून सुरू असलेल्या सीमावादावर तोडगा काढण्याच्या दृष्टीने एक सकारात्मक घडामोड समोर आली आहे. २५ ऑगस्ट २०२६ रोजी बीजिंगमध्ये भारताचे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार अजित डोवाल आणि चीनचे परराष्ट्र मंत्री वांग यी यांच्यात 'विशेष प्रतिनिधी' स्तरावरील २५ वी फेरी पार पडली. या बैठकीत दोन्ही नेत्यांनी सविस्तर चर्चा केली आणि सीमाप्रश्न सोडवण्यासाठी महत्त्वाच्या अशा '८ सूत्री' मुद्द्यांवर एकमत दर्शवले आहे.

हे ८ महत्त्वाचे मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत, ज्यातून भारत-चीन संबंधांची पुढची दिशा ठरणार आहे:

१. सीमेवर शांतता आणि प्रगती:

दोन्ही देशांच्या सर्वोच्च नेत्यांनी दिलेल्या मार्गदर्शनानुसार, सीमेवर शांतता राखणे आणि द्विपक्षीय संबंध अधिक निरोगी व मजबूत करण्यासाठी योग्य वातावरण निर्माण करणे, यावर दोन्ही देशांनी पुन्हा एकदा ठाम विश्वास व्यक्त केला.

२. २००५ च्या कराराची अंमलबजावणी:

सीमावादावर निष्पक्ष, वाजवी आणि दोघांनाही मान्य असेल असा तोडगा काढण्यासाठी २००५ मध्ये स्वाक्षरी केलेल्या 'राजकीय मापदंड आणि मार्गदर्शक तत्त्वांच्या' करारावर आधारित वाटाघाटी वेगाने पुढे नेण्याचे ठरले आहे.

३. तज्ज्ञ गटांची निर्मिती आणि काम:

सीमा निश्चित करणे (Boundary Delimitation) आणि सीमा व्यवस्थापन (Border Management) यासाठी नेमलेले तज्ज्ञ गट लवकरात लवकर आणि चांगलं काम करतील. यासाठी सर्वात आधी या गटांच्या कामाच्या अटी आणि नियम निश्चित केले जातील.

४. गैरसमज टाळण्यासाठी तत्परता:

'एलएसी' (LAC) वर भविष्यात कोणताही गैरसमज किंवा चुकीचा अंदाज टाळण्यासाठी, तसेच वास्तवातील परिस्थिती हाताळण्यासाठी 'WMCC' आणि स्थानिक लष्करी कमांडर स्तरावरील बैठकांमधून तातडीने पावले उचलली जातील. एलएसीबद्दलची समज अधिक स्पष्ट करण्यावरही यावेळी चर्चा झाली.

५. नव्या हॉटलाईन्स आणि बैठकीची २ नवीन ठिकाणे:

सीमेवरील व्यवस्थापन अधिक सुधारण्यासाठी, वरिष्ठ लष्करी कमांडर (SHMC) पातळीवरील बैठकांसाठी नव्याने दोन ठिकाणे निश्चित करण्यात आली आहेत. यासोबतच, पूर्व आणि मध्य क्षेत्रात दोन नवीन 'लष्करी हॉटलाईन' सुरू करण्यास सहमती मिळाली आहे, जेणेकरून तातडीने संपर्क साधता येईल.

६. कैलास मानसरोवर यात्रा आणि व्यापार:

चीनच्या तिबेटमध्ये होणाऱ्या भारतीयांच्या 'कैलास मानसरोवर यात्रे'च्या (KMY) तुकड्या वाढवण्याच्या चीनच्या प्रयत्नांचे भारताने कौतुक केले. तसेच, सीमेवरील तीन निर्धारित व्यापार केंद्रे पुन्हा सुरू झाल्याबद्दल दोन्ही देशांनी समाधान व्यक्त केले. सीमेवर संवाद आणि सहकार्याचे वातावरण निर्माण करण्यासाठी व्यापार आणि तीर्थयात्रेला अधिक चालना देण्याचे ठरले आहे.

७. नद्यांच्या पाण्याचे व्यवस्थापन आणि डेटा शेअरिंग:

भारत आणि चीनमधून वाहणाऱ्या नद्यांच्या पाण्याबाबत तज्ज्ञ स्तरावरील पुढील बैठक याच वर्षी सप्टेंबरमध्ये होणार आहे. यामध्ये नद्यांचा हायड्रोलॉजिकल डेटा शेअर करणे आणि जुन्या सामंजस्य करारांचे (MoU) नूतनीकरण यावर संवाद सुरू राहील.

८. पुढची बैठक थेट भारतात!

या विशेष प्रतिनिधी स्तरावरील चर्चेची पुढची म्हणजेच २६ वी फेरी २०२७ मध्ये भारतात आयोजित करण्यावर दोन्ही देशांचे शिक्कामोर्तब झाले आहे.

सीमेवरील तणाव कमी करण्यासाठी केवळ चर्चाच नव्हे, तर लष्करी हॉटलाईन, मानसरोवर यात्रा आणि व्यापाराला चालना देण्यासारखी अनेक ठोस पावले या ८ सूत्री सहमतीतून उचलली गेली आहेत. गलवानच्या संघर्षानंतर दोन्ही देशांमधील संबंध पूर्वपदावर आणण्याच्या दृष्टीने हा एक ऐतिहासिक टप्पा मानला जात आहे.