पश्चिम आशियातील युद्धामुळे वाढलेले आयात बिल आणि परकीय चलनाची होणारी ओढताण रोखण्यासाठी केंद्र सरकारने बुधवारी सोन्या-चांदीवरील आयात शुल्कात मोठी वाढ केली आहे. सरकारने सोन्या-चांदीवरील आयात शुल्क ६ टक्क्यांवरून थेट १५ टक्के करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांनी नुकतेच परकीय चलन वाचवण्यासाठी सोन्याची खरेदी लांबणीवर टाकण्याचे आणि काटकसर करण्याचे आवाहन केले होते. त्यानंतर अर्थ मंत्रालयाने अधिसूचना जारी करत सामाजिक कल्याण अधिभार (SWS) आणि कृषी पायाभूत सुविधा आणि विकास उपकर (AIDC) मध्ये वाढ केली आहे. हे नवे दर १३ मे पासून लागू झाले आहेत.

परकीय चलन वाचवण्यासाठी पाऊल

भारताने २०२५-२६ या आर्थिक वर्षात ७१.९८ अब्ज डॉलर्सचे विक्रमी सोने आयात केले होते. पश्चिम आशियातील संकटामुळे जागतिक बाजारपेठेत सोन्याच्या किमती वाढल्या आहेत. अमेरिकेचे मुख्य आर्थिक सल्लागार व्ही. अनंथा नागेश्वरन यांनी म्हटले आहे की, पश्चिम आशियातील संकटामुळे भारताच्या देयकाच्या संतुलनावर (BoP) ताण येत असून, त्याचा परिणाम महागाई आणि रुपयाच्या दरावर होत आहे. मंगळवारी भारतीय रुपया अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत ९५.६३ या ऐतिहासिक नीचांकी पातळीवर पोहोचला होता.

सोन्या-चांदीच्या दरात मोठी उसळी

सरकारच्या या निर्णयामुळे स्थानिक बाजारपेठेत सोन्या-चांदीचे दर कडाडले आहेत. राजधानी दिल्लीत सोन्याचा दर प्रति १० ग्रॅम १,५०० रुपयांनी वाढून १,५६,८०० रुपयांवर पोहोचला आहे. चांदीच्या दरातही मोठी वाढ झाली असून, तो प्रति किलो २,७७,००० रुपयांवर पोहोचला आहे. आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत सोन्याचा दर ४,६९२.६४ डॉलर्स प्रति औंस इतका आहे.

पंतप्रधान मोदी यांनी तेल आणि खतांच्या वाढत्या आयात बिलाच्या पार्श्वभूमीवर नागरिकांना इंधन जपून वापरण्याचे आणि अनावश्यक परदेश दौरे टाळण्याचे आवाहन केले आहे. अमेरिका-इराण युद्धामुळे होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद असल्याने भारताचा एलपीजी पुरवठाही विस्कळीत झाला आहे. अशा कठीण परिस्थितीत परकीय चलन साठा वाचवण्यासाठी सरकारने सोने आयातीवर कडक निर्बंध लादले आहेत.