भारताला पुढच्या महिन्याच्या सुरुवातीला रशियाकडून 'एस-४०० ट्रायम्फ' क्षेपणास्त्र प्रणालीचे चौथे युनिट मिळण्याची शक्यता आहे. या नव्या प्रणालीमुळे भारतीय हवाई दलाची (आयएएफ) हवाई सुरक्षा यंत्रणा अधिक मजबूत होईल. सुरक्षा यंत्रणेतील सूत्रांनी मंगळवारी ही माहिती दिली.

ऑक्टोबर २०१८ मध्ये भारताने रशियासोबत पाच अब्ज डॉलर्सचा करार केला होता. या करारानुसार पाच क्षेपणास्त्र प्रणाली खरेदी करण्यात येणार होत्या. त्यापैकी तीन युनिट्स भारताला आधीच मिळाली आहेत.

या शस्त्रास्त्र प्रणालीच्या पुरवठ्यासाठी आता नवीन वेळापत्रक निश्चित झाले आहे. त्यानुसार नोव्हेंबरपर्यंत या क्षेपणास्त्राचे पाचवे युनिट भारताला मिळेल, असे सूत्रांनी सांगितले.

'ऑपरेशन सिंदूर' दरम्यान एस-४०० क्षेपणास्त्र प्रणालीने अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावली होती.

गेल्याच महिन्यात नवी दिल्लीने रशियाकडून आणखी पाच एस-४०० क्षेपणास्त्र प्रणाली खरेदी करण्याच्या प्रस्तावाला हिरवा कंदील दाखवला. यामुळे भारताकडील या प्रणालींची एकूण संख्या १० वर पोहोचेल.

या क्षेपणास्त्र प्रणालीच्या चौथ्या युनिटची रशियातून आधीच रवानगी झाली आहे. येत्या काही दिवसांतच ते भारतात पोहोचेल, अशी माहिती मिळाली आहे.

भारताने सात वर्षांहून अधिक काळापूर्वी एस-४०० क्षेपणास्त्रांच्या खरेदीचा हा करार केला होता. अमेरिकेने त्यावेळी मोठा इशारा दिला होता. हा करार पुढे नेल्यास 'काटसा' (CAATSA) कायद्यांतर्गत भारतावर निर्बंध लादले जाऊ शकतात, अशी अमेरिकेची मोठी भूमिका होती. पण भारताने या इशाऱ्याकडे अजिबात लक्ष दिले नाही.

आता अमेरिकेच्या निर्बंधांचा कोणताही अडथळा येणार नाही, अशी भारताला मोठी अपेक्षा आहे. कारण ही नवीन खरेदी जुन्याच कराराचा एक पुढचा भाग आहे, असे सूत्रांनी स्पष्ट केले. ७ ते १० मे दरम्यान पाकिस्तानसोबत झालेल्या लष्करी संघर्षात भारतीय हवाई दलाने या क्षेपणास्त्र प्रणालीचा मोठ्या प्रमाणावर वापर केला होता.

या संघर्षानंतर काही आठवड्यांतच एस-४०० क्षेपणास्त्रांची आणखी एक तुकडी खरेदी करण्याचा नवा प्रस्ताव मांडण्यात आला होता. रशियाने ही क्षेपणास्त्र प्रणाली चालवण्यासाठी भारतीय कर्मचाऱ्यांच्या एका गटाला आधीच योग्य प्रशिक्षण दिले आहे. एस-४०० ही रशियाची सर्वात प्रगत आणि लांब पल्ल्याची जमिनीवरून हवेत मारा करणारी क्षेपणास्त्र संरक्षण प्रणाली म्हणून ओळखली जाते.