नवी दिल्ली:

पुढील आठवड्यात भारताच्या अध्यक्षतेखाली नवी दिल्लीत होणाऱ्या 'एआय इम्पॅक्ट समिट २०२६' (AI Impact Summit 2026) या प्रतिष्ठित जागतिक परिषदेत इराणने आपला सहभाग निश्चित केला आहे. या उच्चस्तरीय परिषदेत इराणचे 'दळणवळण आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्री' आपल्या देशाचे प्रतिनिधित्व करणार असल्याची अधिकृत माहिती इराणचे राजदूत मोहम्मद फताली यांनी शुक्रवारी (१३ फेब्रुवारी २०२६) दिली. या सहभागामुळे भारत आणि इराण यांच्यातील धोरणात्मक आणि तांत्रिक संबंध अधिक दृढ होण्याचे संकेत मिळत आहेत.

राजदूत फताली यांनी दिल्लीत प्रसारमाध्यमांशी बोलताना स्पष्ट केले की, इराण उगवत्या तंत्रज्ञानाला, विशेषतः आर्टिफिशियल इंटेलिजन्सला (AI) आपल्या राष्ट्रीय विकासासाठी प्राधान्य देत आहे. भारत आणि इराण यांच्यात विज्ञानाच्या क्षेत्रात जुने संबंध असून, एआयच्या क्षेत्रात ही भागीदारी अधिक व्यापक करण्याची इराणची इच्छा आहे.

'एआय इम्पॅक्ट समिट २०२६' आणि भारताचे नेतृत्व

भारताच्या नेतृत्वाखाली होणारी ही परिषद १६ ते २० फेब्रुवारी २०२६ या कालावधीत प्रगती मैदानावरील 'भारत मंडपम' येथे आयोजित करण्यात आली आहे. 'ग्लोबल साउथ' (Global South) मधील देशांसाठी आयोजित केली जाणारी ही पहिलीच जागतिक एआय परिषद आहे. या परिषदेत खालील महत्त्वाचे जागतिक नेते सहभागी होण्याची शक्यता आहे:

• फ्रान्सचे अध्यक्ष इमॅन्युएल मॅक्रॉन

• ब्राझीलचे अध्यक्ष लुईझ इनासिओ लुला दा सिल्वा

• १०० हून अधिक देशांचे प्रतिनिधी आणि ५० हून अधिक आंतरराष्ट्रीय मंत्री

या परिषदेचा मुख्य उद्देश केवळ एआयच्या नियमांवर चर्चा करणे हा नसून, आरोग्य, शिक्षण आणि कृषी यांसारख्या क्षेत्रांमध्ये एआयचा प्रत्यक्ष 'इम्पॅक्ट' कसा होईल, यावर लक्ष केंद्रित करणे हा आहे.

धोरणात्मक भागीदारीचे नवे क्षेत्र

इराणच्या सहभागाकडे केवळ एक तांत्रिक सहभाग म्हणून पाहिले जात नाही, तर दोन मित्र राष्ट्रांमधील विश्वास वाढवण्याचे एक साधन म्हणूनही पाहिले जात आहे. इराणने अलीकडच्या काळात नॅनो टेक्नॉलॉजी, बायो टेक्नॉलॉजी आणि एआय मध्ये लक्षणीय प्रगती केली असल्याचे राजदूत फताली यांनी नमूद केले. भारताची प्रगत आयटी (IT) व्यवस्था आणि इराणची वैज्ञानिक जिद्द एकत्र आल्यास दोन्ही देशांच्या अर्थव्यवस्थेला मोठी गती मिळू शकते, याची साक्षच जणू ही परिषद देत आहे.

या जागतिक परिषदेमुळे केवळ भारत-इराण संबंधांनाच नव्हे, तर विकसनशील देशांच्या तांत्रिक सार्वभौमत्वालाही (Technological Sovereignty) एक व्यासपीठ मिळणार आहे. सुरक्षित आणि जबाबदार एआयच्या वापराबाबत भारत जो जागतिक आराखडा तयार करत आहे, त्यात इराणचा सहभाग महत्त्वपूर्ण ठरेल.