नवी दिल्ली:

बीबीसीचे (BBC) माजी ब्युरो चीफ आणि 'भारतातील आवाज' म्हणून ओळखले जाणारे दिग्गज पत्रकार सर मार्क टली यांचे रविवारी, २५ जानेवारी २०२६ रोजी दिल्लीतील एका खाजगी रुग्णालयात निधन झाले. ते ९० वर्षांचे होते. मार्क टली यांनी आपल्या प्रदीर्घ कारकिर्दीत आधुनिक भारताच्या जडणघडणीचा आणि महत्त्वाच्या ऐतिहासिक घडामोडींचा जवळून अभ्यास केला होता.

मार्क टली यांचा जन्म १९३५ मध्ये कोलकाता (तेव्हाचे कलकत्ता) येथे झाला. त्यांचे वडील एका व्यापारी संस्थेत भागीदार होते. बालपणात त्यांनी भारतातील दुर्गा पूजा आणि कार्तिक पौर्णिमेसारखे सण जवळून पाहिले होते, मात्र त्यांचे शिक्षण ब्रिटनमध्ये झाले. १९६० च्या दशकात ते बीबीसीचे साहाय्यक प्रतिनिधी म्हणून पुन्हा भारतात आले आणि तेव्हापासून त्यांचे भारताशी अतूट नाते निर्माण झाले. ते स्वतःला अनेकदा गंमतीने "राजचा अवशेष" म्हणवून घेत असत.

मार्क टली यांनी आपल्या २२ वर्षांच्या बीबीसी कारकिर्दीत भारताला हादरवून सोडणाऱ्या अनेक घटनांचे वार्तांकन केले. यात १९६५ चे भारत-पाकिस्तान युद्ध आणि १९७१ च्या बांगलादेश मुक्ती युद्धाचा समावेश होता. १९७५ च्या आणीबाणीच्या काळात तर त्यांच्या अटकेच्या अफवाही पसरल्या होत्या. तसेच १९८० च्या दशकातील पंजाबमधील बंडखोरी आणि ५ जून १९८४ रोजी झालेले 'ऑपरेशन ब्लू स्टार' याचेही त्यांनी प्रभावी वार्तांकन केले होते. याशिवाय अफगाणिस्तानवर सोव्हिएत युनियनने केलेले आक्रमण आणि मुर्तझा भुट्टो यांच्याशी झालेल्या त्यांच्या भेटी विशेष गाजल्या.

पत्रकारितेतील निवृत्तीनंतर त्यांनी माहितीपट निर्मिती आणि लेखन यावर लक्ष केंद्रित केले. त्यांनी भारताच्या विविध पैलूंवर अनेक पुस्तके लिहिली आहेत. त्यांच्या या योगदानाबद्दल त्यांना २००२ मध्ये ब्रिटनने 'नाईटहुड' बहाल केले, तर २००५ मध्ये भारत सरकारने त्यांना 'पद्मभूषण' देऊन गौरवले. मदर तेरेसा असोत किंवा शेख मुजीबुर रहमान, टली यांनी प्रत्येक व्यक्तिमत्त्वाचा आणि घटनेचा अभ्यासपूर्ण आढावा घेतला होता. त्यांच्या निधनाने जागतिक पत्रकारितेतील एक वस्तुनिष्ठ आणि संयमी आवाज कायमचा हरपला आहे.