मुंबई पोलिसांच्या गुन्हे शाखेच्या विशेष १९३० सायबर हेल्पलाईन डेस्कने गेल्या अवघ्या पाच महिन्यांत कौतुकास्पद कामगिरी केली आहे. ऑनलाईन फसवणुकीला बळी पडलेल्या नागरिकांचे तब्बल १०१ कोटी रुपयांहून अधिक रुपये सायबर चोरट्यांच्या हाती लागण्यापासून वाचवण्यात पोलिसांना यश आले आहे.
अधिकृत आकडेवारीनुसार, १ जानेवारी ते १९ मे या १४० दिवसांच्या कालावधीत या हेल्पलाईनने एकूण १०१,३९,०६,५५६ रुपयांचा निधी सुरक्षितपणे फ्रीज केला आहे. या कालावधीत मुंबईतील रहिवाशांकडून हेल्पलाईन डेस्कला २,५५,०९२ आपत्कालीन कॉल्स आले होते.
'गोल्डन अवर'मधील त्वरित कारवाई ठरली फायदेशीर
सायबर फसवणूक झाल्यानंतरचा पहिला तास हा 'गोल्डन अवर' (Golden Hour) म्हणून ओळखला जातो. या वेळेत मिळालेल्या तक्रारींवर पोलिसांनी रिअल-टाइम यंत्रणेद्वारे अत्यंत जलद गतीने पावले उचलली. यामुळे एकूण ३०,३०२ प्रकरणांमध्ये बँकेतील व्यवहार तातडीने रोखण्याचे (Fund-Freeze) आदेश जारी करण्यात आले.
तक्रार आलेल्या एकूण फसवणुकीच्या व्यवहारांपैकी २५.६८ टक्के व्यवहार रोखण्यात पोलिसांना यश आले आहे, जे अत्यंत कार्यक्षम मानले जाते. मुंबई पोलीस आयुक्तालयांतर्गत १७ मे २०२२ रोजी ही हेल्पलाईन सुरू करण्यात आली होती. तेव्हापासून आतापर्यंत या विशेष युनिटने नागरिकांचे एकूण ४९१,५७,८०,७७९ रुपये सायबर गुन्हेगारांच्या हातात जाण्यापासून वाचवले आहेत.
अशा पद्धतीने केली जाते नागरिकांची फसवणूक
जसजसा सायबर फसवणुकीचा बळी ठरलेला नागरिक या हेल्पलाईनवर तक्रार नोंदवतो, तसे ड्युटीवर असलेले पोलीस अधिकारी तात्national-level वर विविध बँका, ई-वॉलेट्स, पेमेंट गेटवे आणि मर्चंट्सच्या नोडल अधिकाऱ्यांशी थेट संपर्क साधतात. गुन्हेगारांनी पैसे बँकेतून काढण्यापूर्वी किंवा दुसऱ्या खात्यात ट्रान्सफर करण्यापूर्वीच ते होल्डवर ठेवले जातात.
पोलिसांनी केलेल्या विश्लेषणानुसार, बहुतांश नागरिक हे सोफिस्टिकेटेड सोशल इंजिनिअरिंग डावपेचांना बळी पडत आहेत. यामध्ये शेअर बाजारातील खोट्या गुंतवणुकीच्या योजना, हाय-प्रेशर 'डिजिटल अटक' (Digital Arrest) स्कॅम्स, घरबसल्या ऑनलाईन टास्क पूर्ण करून पैसे कमावण्याचे आमिष, डेबिट किंवा क्रेडिट कार्ड फ्रॉड आणि फिशिंग मोहिमांचा समावेश आहे.
.jpg "मुस्लिम धर्मगुरू, नेते, वकील आणि सामाजिक कार्यकर्त्यांच्या बैठकीतील दृश्य")
.jpeg)
