न्यूयॉर्क:

सध्या सुरू असलेल्या जागतिक युद्धांमुळे आणि राजकीय संघर्षांमुळे आगामी काळात जगावर एका भीषण अन्नसंकटाचे (Food Crisis) सावट घोंघावत आहे. या कठीण परिस्थितीचा सर्वात मोठा फटका विकसनशील देशांना म्हणजेच 'ग्लोबल साऊथ'ला (Global South) बसत असून, बड्या देशांनी केवळ स्वतःचा स्वार्थ न पाहता या समस्येवर तातडीने तोडगा काढायला हवा, असा सज्जड इशारा भारताचे परराष्ट्र मंत्री एस. जयशंकर यांनी दिला आहे.

न्यूयॉर्क दौऱ्यावर असलेल्या जयशंकर यांनी मंगळवारी संयुक्त राष्ट्रांचे (UN) सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस यांची भेट घेतली. या महत्त्वपूर्ण बैठकीत जागतिक संघर्ष आणि त्याचे विकसनशील देशांवर होणारे गंभीर परिणाम यावर सविस्तर चर्चा झाली. 'एशिया सोसायटी'ने आयोजित केलेल्या एका कार्यक्रमात आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या महासभेत (UNGA) बोलताना जयशंकर यांनी भारताची भूमिका अत्यंत रोखठोक शब्दांत मांडली.

या दौऱ्यातील आणि भाषणातील महत्त्वाचे मुद्दे 

अन्न आणि खतांचे भीषण संकट (Food & Fertilizer Crisis)

जयशंकर यांनी जगाला सावध केले आहे की, जागतिक पुरवठा साखळी विस्कळीत झाल्यामुळे खतांचा (Fertilizers) मोठा तुटवडा निर्माण झाला आहे. विशेषतः 'ब्लॅक सी' (Black Sea) मार्गे होणारी धान्याची वाहतूक विस्कळीत होण्याच्या मार्गावर आहे. यामुळे आगामी काही महिन्यांतच संपूर्ण जगाला एका मोठ्या अन्नसंकटाचा सामना करावा लागू शकतो, ज्याचा सर्वाधिक फटका गरीब आणि विकसनशील देशांना बसेल.

देशांनी एवढे स्वार्थी होऊ नये!

काही देशांच्या राजकीय स्वार्थापोटी घेतल्या जाणाऱ्या निर्णयांमुळे कच्च्या तेलाचे दर गगनाला भिडू शकतात, अशी भीती त्यांनी व्यक्त केली. जागतिक अस्थिरतेमुळे परकीय गुंतवणूक 'ग्लोबल साऊथ'मधून बाहेर पडून 'सुरक्षित' देशांकडे (Safe havens) जात आहे. यावर जयशंकर यांनी बड्या देशांना सुनावले की, "देशांनी केवळ स्वतःच्याच विश्वात मग्न राहून एवढे आत्मकेंद्रित (Self-centred) होऊ नये; धोरणकर्त्यांनी आपल्या निर्णयांचा इतर जगावर काय परिणाम होईल याचा गांभीर्याने विचार करायला हवा."

पश्चिम आशिया: व्यावसायिक जहाजांवरील हल्ले अमान्य

पश्चिम आशिया (मध्यपूर्व) मध्ये सुरू असलेल्या हिंसक संघर्षाबद्दल भारताने तीव्र चिंता व्यक्त केली. आंतरराष्ट्रीय जलमार्गांवरून जाणाऱ्या व्यावसायिक जहाजांवर आणि खलाशांवर होणारे हल्ले पूर्णपणे अमान्य (Unacceptable) असल्याचे भारताने ठणकावून सांगितले. या संघर्षावर कायमस्वरूपी शांतता प्रस्थापित करायची असेल, तर 'द्विराष्ट्र सिद्धांत' (Two-State Solution) हाच एकमेव मार्ग असल्याचे जयशंकर यांनी स्पष्ट केले. तसेच, अन्न आणि ऊर्जा सुरक्षेची परिस्थिती सुधारण्यासाठी भारत शक्य ती सर्व मदत करायला तयार असल्याची ग्वाही त्यांनी दिली.

रशिया-युक्रेन युद्ध: 'युद्धाचा अंत करण्याची वेळ आलीय!'

रशिया-युक्रेन युद्धाच्या मुद्द्यावर बोलताना जयशंकर यांनी पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या मार्मिक विधानाचा संदर्भ दिला. "अनंतकाळ चालणाऱ्या या युद्धाला आता पूर्णविराम देण्याची वेळ आली आहे," असे मोदींचे वाक्य उद्धृत करत, जगात शांतता प्रस्थापित करण्याच्या प्रत्येक पुढाकाराला भारताचा पूर्ण पाठिंबा राहील, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

ज्या देशांचा या जागतिक युद्धांशी काहीही संबंध नाही, त्यांना विनाकारण याची शिक्षा भोगावी लागत आहे. जगातील या अशांततेच्या काळात भारताने पुन्हा एकदा एका जबाबदार देशाची भूमिका पार पाडत, मोठ्या देशांच्या संघर्षात भरडल्या जाणाऱ्या 'ग्लोबल साऊथ'चा आवाज संयुक्त राष्ट्रांच्या सर्वोच्च मंचावर अत्यंत खंबीरपणे मांडला आहे.