इराणने १९७९ च्या इस्लामिक क्रांतीचा ४७ वा वर्धापनदिन अशा वेळी साजरा केला आहे, जेव्हा त्यांचा अणुऊर्जा कार्यक्रम पुन्हा एकदा आंतरराष्ट्रीय मुत्सद्देगिरीच्या केंद्रस्थानी आला आहे. वर्धापनदिन सोहळ्याला संबोधित करताना राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान यांनी स्पष्ट केले की, इराण आपल्या अणुऊर्जा कार्यक्रमाबाबत चर्चेसाठी तयार असून कोणत्याही प्रकारच्या पडताळणीला घाबरत नाही.
आपल्या भाषणात पेझेश्कियान म्हणाले, "आमचा देश अण्वस्त्रे तयार करण्याचा प्रयत्न करत नाही आणि कोणत्याही प्रकारच्या पडताळणीसाठी आम्ही तयार आहोत." अमेरिकेसोबतची अणुचर्चा अधांतरी असताना आणि प्रादेशिक तणाव वाढलेला असताना त्यांचे हे विधान समोर आले आहे.
असे असले तरी, संयुक्त राष्ट्रांची अणुनिरीक्षक संस्था 'इंटरनॅशनल ॲटॉमिक एनर्जी एजन्सी' (IAEA) गेल्या काही महिन्यांपासून इराणच्या अणू साठ्याची पूर्ण तपासणी आणि पडताळणी करण्यात अडचणींचा सामना करत आहे. यामुळे आंतरराष्ट्रीय स्तरावर अविश्वासाची स्थिती कायम आहे.
दुसरीकडे, अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी पश्चिम आशियामध्ये आणखी एक लढाऊ विमानवाहू नौका पाठवण्याचे संकेत दिल्याने प्रादेशिक तणाव अधिकच वाढला आहे. अमेरिका आणि युरोपीय देशांकडून इराणच्या अंतर्गत धोरणांवर आणि निषेध आंदोलनांच्या दडपशाहीवरूनही टीका सुरू आहे.
राष्ट्राध्यक्ष पेझेश्कियान यांनी आपल्या भाषणात म्हटले की, "अमेरिका आणि युरोप यांनी आपल्या विधानांमधून आणि कृतींमधून अविश्वासाची एक उंच भिंत उभी केली आहे. ही भिंत चर्चेला पुढे जाण्यापासून रोखत आहे." मात्र इराण आपल्या शेजारी देशांसोबत मिळून प्रादेशिक शांतता आणि स्थिरतेसाठी कटिबद्ध असल्याचे त्यांनी पुन्हा एकदा अधोरेखित केले.
या दरम्यान इराणचा एक वरिष्ठ सुरक्षा अधिकारी कतारला पोहोचला असून संभाव्य चर्चेबाबत राजनैतिक प्रयत्न सुरू आहेत. यापूर्वी त्यांनी ओमानचा दौरा केला होता. ओमानने याआधीही अमेरिका आणि इराणमध्ये मध्यस्थाची भूमिका बजावली आहे. कतारच्या शासकांशी अमेरिकन राष्ट्राध्यक्षांनी नुकत्याच केलेल्या फोनवरील चर्चेमुळे या प्रयत्नांना अधिक महत्त्व प्राप्त झाले आहे.
जर ही अणुचर्चा यशस्वी झाली नाही, तर पश्चिम आशियातील तणाव अधिक वाढू शकतो, असे विश्लेषकांचे मत आहे. राजनैतिक तोडगा न निघाल्यास परिस्थिती एका नवीन संघर्षाकडे झुकू शकते, अशी भीती प्रादेशिक देशांना वाटत आहे.
एकूणच, इराणच्या इस्लामिक क्रांतीच्या वर्धापनदिनानिमित्त दिलेले हे विधान संकेत देते की, तेहरानला राजनैतिक मार्ग खुला ठेवायचा आहे. मात्र परस्पर अविश्वास आणि भू-राजकीय दबाव यामुळे चर्चेची वाट बिकट झाली आहे.
.jpeg)
