अमेरिकेसोबत पुन्हा सुरू झालेल्या अणुचर्चेच्या पार्श्वभूमीवर इराणने रविवारी आपली भूमिका स्पष्ट केली. तेहरान आपले युरेनियम समृद्धीकरण सोडणार नाही किंवा वॉशिंग्टनच्या लष्करी दबावापुढे वाकणार नाही, असे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अरागची यांनी स्पष्ट केले. अरबी समुद्रात यूएसएस अब्राहम लिंकन या विमानवाहू युद्धनौकेच्या आगमनासह मध्यपूर्वेतील अमेरिकन लष्करी हालचाली त्यांनी फेटाळून लावल्या. "त्यांच्या लष्करी तैनातीला आम्ही घाबरत नाही," असे अरागची म्हणाले. तेहरानमधील एका मंचावर बोलताना त्यांनी अमेरिकेवर अविश्वास व्यक्त केला. वॉशिंग्टन वाटाघाटींबाबत खरोखरच वचनबद्ध आहे का, असा सवाल त्यांनी उपस्थित केल्याचे एएफपीने (AFP) कळवले आहे.
अरागची यांनी युरेनियम समृद्धीकरणावर कोणतीही तडजोड करण्यास नकार दिला. त्यांनी या विषयाला धोरणापेक्षा सार्वभौमत्वाचा मुद्दा मानले. "आमच्यावर युद्ध लादले गेले तरीही आम्ही समृद्धीकरणाचा आग्रह का धरतो आणि ते सोडण्यास नकार का देतो? कारण आमच्या वर्तनावर हुकूम गाजवण्याचा अधिकार कोणालाही नाही," असे अरागची यांनी मंचावर सांगितले.
ओमानमध्ये शुक्रवारी इराण आणि अमेरिका यांच्यात पुन्हा वाटाघाटी सुरू झाल्याच्या काही दिवसांनंतर ही टिप्पणी आली आहे. गेल्या वर्षी जूनमध्ये इस्रायल आणि इराण यांच्यात झालेल्या १२ दिवसांच्या युद्धानंतरची ही पहिलीच चर्चा आहे. या संघर्षात अमेरिका थोड्या काळासाठी सामील झाली होती.
इराण आपल्या अण्वस्त्र कार्यक्रमावर मर्यादित पावले उचलण्याच्या बदल्यात अमेरिकेच्या व्यापक आर्थिक निर्बंधांमधून सवलत शोधत आहे. या मंचावर परराष्ट्र मंत्र्यांनी सांगितले की, देश "अण्वस्त्र कार्यक्रमाच्या संदर्भात आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी अनेक उपाय" देऊ शकतो. मात्र, अरागची यांनी पुढे जोडले की, सध्याचे "निर्बंध आणि लष्करी कारवाया खऱ्या वाटाघाटी करण्याबाबत दुसऱ्या बाजूच्या गांभीर्यावर आणि तयारीवर शंका निर्माण करतात."
चर्चेच्या दरम्यान अरागची म्हणाले की, वॉशिंग्टनसोबतच्या वाटाघाटींबाबत तेहरान आपले प्रमुख मित्र आणि धोरणात्मक भागीदार चीन आणि रशिया यांच्याशी समन्वय साधत आहे. "ते आमच्या अणुबॉम्बला घाबरतात, तर आम्ही असा कोणताही बॉम्ब शोधत नाही आहोत. आमचा अणुबॉम्ब म्हणजे महासत्तांना नाही म्हणण्याची ताकद आहे," असे अरागची यांनी नमूद केले. पाश्चात्य देश आणि इस्रायल इराणवर अणुबॉम्ब बनवल्याचा आरोप करतात. इस्रायल हा मध्यपूर्वेतील एकमेव अण्वस्त्र सज्ज देश असल्याचे मानले जाते. इराणने मात्र हे आरोप सातत्याने फेटाळले आहेत.
दरम्यान, अमेरिका आणि इस्रायलला या वाटाघाटी केवळ अण्वस्त्र मुद्द्यापुरत्या मर्यादित न ठेवता त्या पुढे नेण्याची इच्छा आहे. ट्रम्प प्रशासन चर्चेच्या कक्षेत इराणचा बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्र कार्यक्रम आणि संपूर्ण प्रदेशातील सशस्त्र गटांना मिळणारा पाठिंबा यांचा समावेश करू पाहत आहे. इराणने मात्र या विषयांचा चर्चेत समावेश करण्यास वारंवार नकार दिला आहे. देशातील सरकारविरोधी निदर्शनांनंतर इराणी सरकारने केलेली तीव्र कारवाई आणि त्यानंतर सुरू झालेली ही राजनैतिक धडपड समोर आली आहे.
राजनैतिक आघाडी सांभाळत असतानाच डोनाल्ड ट्रम्प यांनी आपली लष्करी भूमिका अधिक कडक केली आहे. अमेरिकन मध्यवर्ती कमांडच्या (CENTCOM) माहितीनुसार, अमेरिकेचे दूत स्टीव्ह विटकॉफ आणि राष्ट्राध्यक्षांचे जावई जेरेड कुशनर यांनी शनिवारी अणुऊर्जेवर चालणाऱ्या 'यूएसएस अब्राहम लिंकन' युद्धनौकेला भेट दिली. ट्रम्प यांनी आरमाडा (Armada) असे संबोधलेला हा ताफा काही आठवड्यांपूर्वी मोठ्या लष्करी उभारणीचा भाग म्हणून या प्रदेशात पाठवण्यात आला होता. हा ताफा आखातात तैनात असल्याचे वृत्त आहे.
ट्रम्प यांनी ओमानमधील चर्चेला खूप चांगली म्हटले असून इराणी राष्ट्राध्यक्ष मसूद पेझेश्कियान यांनी हे एक पाऊल पुढे आहे असे म्हटले असले तरी, तेहरानवरील दबाव कायम आहे. चर्चेच्या पहिल्या फेरीनंतर ट्रम्प यांनी इराणशी व्यापार सुरू ठेवणाऱ्या देशांवर नवीन आयात शुल्क लादण्याच्या कार्यकारी आदेशावर स्वाक्षरी केली. अमेरिकेने इराणच्या तेल निर्यातीत गुंतलेल्या जहाज कंपन्या आणि जहाजांना लक्ष्य करणारे नवीन निर्बंध देखील जाहीर केले आहेत.
.jpeg)
.jpg "प्रातिनिधिक चित्र")
