इराणमधील राजकीय अनिश्चितता आता संपुष्टात आली आहे. इराणचे सर्वोच्च नेते (Supreme Leader) अयातुल्ला सय्यद अली खामेनी यांच्या निधनानंतर, त्यांचे पुत्र मोजताबा खामेनी (Mojtaba Khamenei) यांची इराणचे नवे सर्वोच्च नेते म्हणून निवड करण्यात आली आहे. इराणच्या अधिकृत माध्यमांनी या ऐतिहासिक निर्णयाची घोषणा केली असून, इस्रायल आणि अमेरिकेसोबत सुरू असलेल्या भीषण युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर हे सत्तांतर अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे.

५५ वर्षीय मोजताबा खामेनी हे अनेक वर्षांपासून इराणच्या सत्तेत पडद्यामागून सक्रिय होते. अयातुल्ला खामेनी यांच्या विश्वासातील व्यक्ती म्हणून त्यांची ओळख असून, इराणच्या 'एसेम्बली ऑफ एक्सपर्ट्स'ने (Assembly of Experts) त्यांच्या नावावर शिक्कामोर्तब केले आहे. मोजताबा यांची निवड इराणमधील कट्टरपंथी विचारसरणीला पुढे नेण्याचे आणि सध्याच्या युद्धात इराणची भूमिका अधिक आक्रमक करण्याचे संकेत मानले जात आहेत.

कोण आहेत मोजताबा खामेनी?

मोजताबा खामेनी हे अयातुल्ला खामेनी यांचे दुसरे पुत्र आहेत. इराणच्या राजकारणात आणि सुरक्षा यंत्रणांमध्ये, विशेषतः 'रिव्होल्युशनरी गार्ड्स' (IRGC) मध्ये त्यांचा मोठा प्रभाव आहे. जरी त्यांनी यापूर्वी कोणतेही अधिकृत सरकारी पद भूषवले नव्हते, तरीही इराणच्या अनेक धोरणात्मक निर्णयांमध्ये त्यांचा सहभाग असल्याचे सांगितले जाते. अयातुल्ला खामेनी यांनी गेल्या काही काळापासून मोजताबा यांना आपला उत्तराधिकारी म्हणून तयार केले होते, अशा चर्चा अनेकदा रंगल्या होत्या.

युद्धाच्या परिस्थितीत मोठे आव्हान

मोजताबा खामेनी अशा वेळी इराणची सूत्रे हातात घेत आहेत, जेव्हा इराण आणि इस्रायल यांच्यात थेट युद्ध सुरू आहे. इस्रायलने इराणमधील अनेक तेल डेपो आणि महत्त्वाच्या तळांवर हवाई हल्ले केले आहेत. अशा परिस्थितीत मोजताबा हे आपल्या वडिलांप्रमाणेच कडवे धोरण स्वीकारणार की काही प्रमाणात लवचिकता दाखवणार, याकडे जगाचे लक्ष लागले आहे.

इराणमधील या सत्तांतराचा परिणाम केवळ मध्यपूर्वेवरच नाही, तर जागतिक तेल बाजार आणि आंतरराष्ट्रीय संबंधांवरही होणार आहे. मोजताबा खामेनी यांच्या नेतृत्वाखाली इराण आपली आण्विक धोरणे आणि लष्करी ताकद कशी वाढवते, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरेल. तेहरानमध्ये या घोषणेनंतर कडेकोट सुरक्षा व्यवस्था तैनात करण्यात आली असून, नव्या नेत्याच्या आगमनाने इराणमध्ये एका नव्या पर्वाची सुरुवात झाली आहे.