मध्यपूर्वेत युद्धाचा मोठा भडका उडाला आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणच्या ऊर्जा केंद्रांवर बॉम्बस्फोट करण्याचा अत्यंत गंभीर इशारा दिला होता. अमेरिकन लष्कराने हा इशारा प्रत्यक्षात आणला, तर इराणनेही जशास तसे उत्तर देण्याची पूर्ण तयारी केली आहे. इराणने अत्यंत मोक्याची 'हॉर्मुझची सामुद्रधुनी' अनिश्चित काळासाठी बंद करण्याची मोठी धमकी दिली आहे.

इराणच्या लष्कराने आपली भूमिका अत्यंत स्पष्ट केली आहे. देशाच्या ऊर्जा पायाभूत सुविधांना लक्ष्य केले गेले, तर हा अत्यंत महत्त्वाचा जलमार्ग पुन्हा उघडला जाणार नाही. अमेरिकेच्या हल्ल्यात नुकसान झालेल्या किंवा उद्ध्वस्त झालेल्या प्रकल्पांची पुनर्बांधणी होईपर्यंत हा मार्ग पूर्णपणे बंद राहील. 'सीएनएन'च्या एका अहवालातून ही अत्यंत महत्त्वपूर्ण माहिती समोर आली आहे.

तेहरानने आणखी एक थेट इशारा दिला आहे. इराणमधील घरांमध्ये अंधार पसरला, तर त्याची मोठी किंमत मोजावी लागेल. अशा परिस्थितीत इस्रायलच्या सर्व ऊर्जा आणि दळणवळण पायाभूत सुविधांना थेट लक्ष्य केले जाईल. तसेच, अमेरिकन भागधारक असलेल्या या क्षेत्रातील तत्सम कंपन्यांवरही मोठे हल्ले केले जातील.

ट्रम्प यांची थेट धमकी

इराणने हा इशारा देण्यामागे एक मोठी पार्श्वभूमी आहे. ट्रम्प यांनी नुकतीच एक अत्यंत गंभीर धमकी दिली होती. इराणने ४८ तासांच्या आत हॉर्मुझची सामुद्रधुनी पूर्णपणे उघडली नाही, तर अमेरिका इराणचे वीज प्रकल्प पूर्णपणे उद्ध्वस्त करेल.

कच्च्या तेलाच्या किमती गगनाला भिडत आहेत. त्यामुळे ही सामुद्रधुनी सुरक्षित करण्यासाठी ट्रम्प यांच्यावर देशांतर्गत प्रचंड दबाव वाढत आहे. त्यांनी फ्लोरिडामधील त्यांच्या निवासस्थानी सुट्टी घालवताना सोशल मीडियावर एका पोस्टद्वारे हा अत्यंत कडक अल्टिमेटम दिला.

"इराणने ही सामुद्रधुनी न उघडल्यास अमेरिका त्यांचे विविध वीज प्रकल्प थेट नष्ट करेल. याची सुरुवात सर्वात मोठ्या प्रकल्पापासून केली जाईल!", हा अत्यंत आक्रमक इशारा ट्रम्प यांनी आपल्या पोस्टमध्ये दिला.

हॉर्मुझचे मोठे आव्हान

या अरुंद जलमार्गावरील कोंडीमुळे पेट्रोलियम पदार्थांची वाहतूक जवळपास पूर्णपणे ठप्प झाली आहे. सोमवारी पहाटे तेलाच्या किमती पुन्हा एकदा भडकल्या. अमेरिकन 'बेंचमार्क क्रूड'ने काही काळासाठी प्रति बॅरल १०० डॉलर्सचा मोठा टप्पा ओलांडला.

भारत हा जगातील सर्वात मोठ्या तेल आयातदारांपैकी एक देश आहे. 'ब्रेंट क्रूड'च्या वाढत्या किमती भारतासमोर एक मोठे आणि गंभीर आव्हान उभे करत आहेत. यामुळे भारताची चिंता आणखी वाढली आहे. तेलाच्या सतत वाढणाऱ्या किमतींमुळे देशात मोठी महागाई भडकू शकते. परकीय असमतोल मोठ्या प्रमाणावर वाढू शकतो. रुपया अधिक कमकुवत होऊ शकतो. तसेच, परकीय भांडवल देशाबाहेर जाण्याचा मोठा धोका वाढू शकतो.

दरम्यान, इराणच्या क्षेपणास्त्रांनी शनिवारी रात्री उशिरा दक्षिण इस्रायलमधील दोन वसाहतींवर जोरदार हल्ला केला. इस्रायलच्या मुख्य अणुसंशोधन केंद्रापासून फार दूर नसलेल्या या दुहेरी हल्ल्यात अनेक इमारती उद्ध्वस्त झाल्या आणि डझनभर लोक जखमी झाले.

युद्धाचा हा चौथा आठवडा सुरू झाला आहे. आता हा संघर्ष एका अत्यंत धोकादायक नव्या वळणावर पोहोचला आहे. या ताज्या घडामोडी याच गोष्टीचे मोठे संकेत देत आहेत.

या युद्धामुळे मृतांचा आकडा खूप वेगाने वाढत आहे. इराणमध्ये आतापर्यंत १५०० हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला आहे. लेबनॉनमध्ये १००० हून अधिक नागरिकांना जीव गमवावा लागला आहे. इस्रायलमध्ये १५ लोक तर अमेरिकन लष्कराचे १३ सदस्य मारले गेले आहेत. याव्यतिरिक्त, आखाती प्रदेशात जमीन आणि समुद्रावर अनेक निष्पाप नागरिकांचा बळी गेला आहे. लेबनॉन आणि इराणमधील लाखो लोक पूर्णपणे बेघर झाले आहेत. त्यांना आपले घरदार सोडून विस्थापित व्हावे लागले आहे.