अर्सला खान
राजस्थानमधील अजमेरच्या अरुंद गल्लीबोळांतून एका आरोग्य सेवा कंपनीचे नेतृत्व करण्यापर्यंतचा फिरदोस खान यांचा प्रवास हा जिद्द, निश्चय आणि ध्येयनिष्ठेचे उत्तम उदाहरण आहे. आर्थिक अडचणी, सामाजिक आव्हाने आणि कौटुंबिक जबाबदाऱ्या असूनही त्यांनी स्वतःचा मार्ग स्वतः निवडला. आज त्या 'सर्जनिक्स हेल्थकेअर'च्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी म्हणून कार्यरत आहेत. ही कंपनी दर्जेदार आरोग्य सेवा अधिक सुलभ बनवण्यासाठी कटिबद्ध आहे.
फिरदोस यांचे बालपण अजमेरमध्ये गेले. तीन भावांमध्ये त्या सर्वांत मोठ्या होत्या. बालपणापासूनच त्यांनी कुटुंबाचा अथांग संघर्ष जवळून पाहिला. त्यांचे वडील वेटर म्हणून काम करायचे, तर आई घर सांभाळायची. आर्थिक टंचाई ही त्यांच्या दैनंदिन जीवनाचा भाग बनली होती. अनेकदा कुटुंबाचा रोजचा खर्च भागवणेही कठीण होऊन बसायचे. मात्र, या हालअपेष्टांमुळे त्या खचल्या नाहीत, उलट त्यांच्या मनातील जिद्द अधिकच पक्की झाली.
आपल्या पालकांना हातभार लावण्याच्या उद्देशाने फिरदोस यांनी लहान वयातच काम करण्यास सुरुवात केली. कुटुंबाच्या उत्पन्नात मदत व्हावी म्हणून त्या हाताने बांगड्या बनवून विकायच्या. सोबतच शिवणकाम आणि विणकामही करायच्या. आर्थिक अडचणींमुळे त्यांच्या महत्त्वाकांक्षांमध्ये वारंवार अडथळे आले, तरीही त्यांनी या अडचणींना आपले भविष्य ठरवू दिले नाही. दृढ निश्चयाच्या बळावर कठीण प्रसंगांवर मात करता येते, असा त्यांचा ठाम विश्वास होता.
त्यांच्या आयुष्याला एक नवे वळण मिळाले जेव्हा त्यांनी आपल्या वृद्ध आजोबांना वैद्यकीय उपचारांसाठी धडपडताना पाहिले. रुग्णालयांच्या रांगेत तासनतास उभे राहणे, डॉक्टरांचा सल्ला मिळण्यात होणारा उशीर आणि उपचाराच्या प्रक्रियेत योग्य मार्गदर्शनाचा अभाव हे सर्व त्यांनी जवळून अनुभवले. या प्रसंगांचा त्यांच्या मनावर खोल परिणाम झाला. येथूनच आरोग्य सेवा अधिक सोप्या, सुलभ आणि रुग्णधार्जिण्या बनवण्याची कल्पना त्यांच्या मनात रुजली. याच कल्पनेचे पुढे 'सर्जनिक्स हेल्थकेअर'मध्ये रूपांतर झाले.
१२ वीचे शिक्षण पूर्ण झाल्यानंतर फिरदोस यांनी मोठी स्वप्ने पाहण्याचा निर्णय घेतला. त्यांना दिल्लीला जायचे होते, पण सुरुवातीला कुटुंबाचा त्याला पाठिंबा नव्हता. लहान शहरातील एका तरुण मुलीने महानगरात एकटे राहून काम करणे, हा निर्णय तिच्या कुटुंबासाठी स्वीकारणे सोपे नव्हते. मात्र, फिरदोस आपल्या निर्णयावर ठाम राहिल्या.
अखेर, आपल्याला नोकरी मिळाली आहे असे सांगून त्यांनी आपल्या कुटुंबाची समजूत काढली आणि त्या दिल्लीला आल्या. हा निर्णय त्यांच्या आयुष्यातील सर्वात धाडसी टप्पा ठरला.
दिल्लीत आल्यावर त्यांनी एका बिगर-सरकारी संस्थेत (एनजीओ) काम करण्यास सुरुवात केली. तेथे मासिक पाळीच्या आरोग्याबद्दल जागरूकता पसरवणे ही त्यांची मुख्य जबाबदारी होती. या कामामुळे त्यांना देशाच्या विविध भागांत जाण्याची, वेगवेगळ्या पार्श्वभूमीच्या महिलांशी संवाद साधण्याची आणि त्यांच्या आरोग्याशी संबंधित आव्हाने समजून घेण्याची संधी मिळाली.
अनेक महिलांना अजूनही मूलभूत आरोग्य सेवा आणि योग्य वैद्यकीय माहिती मिळत नाही, ही बाब त्यांच्या लक्षात आली. बहुतेकांसाठी वेळेवर वैद्यकीय सल्ला मिळणे दूरची गोष्ट होती, तर उपचार प्रक्रिया गुंतागुंतीची आणि महागडी ठरत होती.
या अनुभवांनी सामाजिक कामातील त्यांची निष्ठा अधिक घट्ट केली. त्यांनी मासिक पाळीचे आरोग्य आणि स्वच्छतेवर लक्ष केंद्रित करणारी 'पॅड यात्रा' ही जागरूकता मोहीम सुरू केली. अनेक शहरांचा प्रवास करत त्यांनी महिलांना मासिक पाळीतील काळजी, स्वच्छता आणि योग्य वैद्यकीय सल्ला घेण्याचे महत्त्व पटवून दिले. त्यांनी 'पीरियड्स फेस्ट'चे आयोजन केले. दीर्घकाळ निषिद्ध मानल्या गेलेल्या विषयांवर महिला मोकळेपणाने चर्चा करू शकतील, असे सुरक्षित व्यासपीठ त्यांनी निर्माण केले.
या उपक्रमांचे नेतृत्व करत असताना, केवळ जागरूकतेमुळे आरोग्य व्यवस्थेतील सर्व त्रुटी दूर होऊ शकत नाहीत, हे फिरदोस यांच्या लक्षात आले. अनेक रुग्णांना योग्य डॉक्टर शोधणे, योग्य रुग्णालय निवडणे किंवा उपचाराची प्रक्रिया समजून घेणे कठीण जात होते. आजाराच्या निदानापासून ते रुग्ण पूर्णपणे बरे होईपर्यंत मार्गदर्शन करणाऱ्या एका विश्वासार्ह व्यासपीठाची गरज त्यांना जाणवली. याच विचारातून 'सर्जनिक्स हेल्थकेअर'ची पायाभरणी झाली.
वैद्यकीय उपचार अधिक सुलभ, पारदर्शक आणि रुग्णधार्जिणे बनवण्याच्या उद्देशाने फिरदोस यांनी या हेल्थकेअर प्लॅटफॉर्मची स्थापना केली. ही कंपनी रुग्णांना अनुभवी तज्ज्ञांशी जोडण्यास मदत करते, संपूर्ण उपचार प्रक्रियेत मार्गदर्शन पुरवते आणि आरोग्याशी संबंधित निर्णय सोपे करते.
'सर्जनिक्स हेल्थकेअर'चे वैशिष्ट्य काय आहे?
रुग्णांच्या काळजीबाबतचा सर्वसमावेशक दृष्टिकोन हे या कंपनीचे मुख्य वैशिष्ट्य आहे. केवळ उपचारांवर लक्ष केंद्रित न करता, 'सर्जनिक्स हेल्थकेअर' रुग्णाला त्याच्या संपूर्ण वैद्यकीय प्रवासात मदत करते. प्राथमिक सल्ल्यापासून ते उपचारानंतरच्या टप्प्यापर्यंत कंपनी रुग्णाच्या पाठीशी उभी राहते. याची सेवा चार मुख्य टप्प्यांमध्ये विभागलेली आहे.
पहिल्या टप्प्यात experienced समुपदेशकांकडून वैयक्तिक मार्गदर्शन दिले जाते. ते प्रत्येक रुग्णाच्या गरजांचे मूल्यांकन करतात आणि योग्य उपचारांचे पर्याय सुचवतात.
दुसऱ्या टप्प्यात तज्ज्ञ डॉक्टरांचे मोफत मार्गदर्शन उपलब्ध करून दिले जाते. यामुळे रुग्णांना निर्णय घेण्यापूर्वी आपली वैद्यकीय स्थिती आणि उपलब्ध उपचारांचे पर्याय अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेता येतात.
तिसऱ्या टप्प्यात रुग्णांना आघाडीची रुग्णालये आणि अनुभवी वैद्यकीय तज्ज्ञांमार्फत उपचारांची सोय करून दिली जाते. यामुळे त्यांना दर्जेदार आरोग्य सेवा मिळण्याची खात्री मिळते.
शेवटच्या टप्प्यात उपचारानंतरच्या वैयक्तिक देखभालीवर भर दिला जातो. वैद्यकीय प्रक्रियेनंतर रुग्णाला आरामदायी रीतीने बरे होण्यास मदत केली जाते आणि सतत मार्गदर्शन पुरवले जाते.
रुग्णधार्जिणा हेल्थकेअर प्लॅटफॉर्म
विशिष्ट वैद्यकीय गरजा पूर्ण करण्यासाठी 'सर्जनिक्स हेल्थकेअर' विशेष उपचार पॅकेजेसदेखील देते. हे पॅकेजेस रुग्णांना उपचारांचा खर्च समजून घेण्यास आणि अधिक आत्मविश्वासाने आपल्या आरोग्याचे नियोजन करण्यास मदत करतात.
कंपनीचा उद्देश केवळ वैद्यकीय सेवा पुरवण्यापुरता मर्यादित नाही. संपूर्ण उपचार प्रक्रियेदरम्यान रुग्ण आणि त्यांच्या कुटुंबाला मानसिक आधार, पारदर्शकता आणि सतत पाठिंबा देण्याचा कंपनीचा प्रयत्न असतो.
आज फिरदोस खान यांची कहाणी हजारो तरुणांसाठी, विशेषतः मर्यादित संसाधने असूनही अर्थपूर्ण करिअर घडवण्याची इच्छा बाळगणाऱ्या लहान शहरांतील मुलींसाठी प्रेरणेचा स्रोत बनली आहे. स्वप्नांना भौगोलिक सीमा, आर्थिक परिस्थिती किंवा सामाजिक अपेक्षांचे बंधन नसते, हेच त्यांचा प्रवास दाखवतो. जिद्द, मेहनत आणि धाडसाच्या बळावर अत्यंत कठीण अडथळ्यांवरही यशाची पायरी म्हणून मात करता येते.
अजमेरमधील एका सामान्य मुलीपासून ते 'सर्जनिक्स हेल्थकेअर'च्या मुख्य कार्यकारी अधिकारी पदापर्यंतचा टप्पा गाठत फिरदोस खान यांनी एक गोष्ट सिद्ध केली आहे. असाधारण बदल घडवून आणण्यासाठी असाधारण संसाधनांची गरज नसते, तर असाधारण निश्चयाची गरज असते. त्यांचे आयुष्य आजही असंख्य तरुणांना स्वतःवर विश्वास ठेवण्याची आणि आत्मविश्वासाने आपल्या स्वप्नांचा पाठपुरावा करण्याची प्रेरणा देत आहे.
_(1).jpg "फिरदोस खान")
.jpeg)
_(4).jpg "डॉ. शाइस्ता अंजुम")
_(3).jpg "डॉ. झाहिदा सिद्धिकी")