ओनिका माहेश्वरी
काश्मीरच्या लेकी आज प्रत्येक क्षेत्रात आपली प्रतिभा सिद्ध करत आहेत. खेळ, कला, शिक्षण यांपासून ते व्यवसायापर्यंत प्रत्येक ठिकाणी त्यांनी आपल्या कठोर परिश्रमाच्या आणि जिद्दीच्या जोरावर एक वेगळी ओळख निर्माण केली आहे. या अत्यंत प्रेरणादायी कहाण्यांमध्ये सध्या एक नाव खूप प्रकर्षाने समोर आले आहे. ते नाव म्हणजे श्रीनगरची ऋतबा शौकत.
ऋतबाने एक अशी विलक्षण कामगिरी करून दाखवली आहे, जिने केवळ तिच्या कुटुंबाचेच नव्हे, तर संपूर्ण काश्मीरचे नाव अभिमानाने उंचावले आहे. तिने ओरिगामी म्हणजेच कागदाला घड्या घालण्याच्या कलेमध्ये एक अनोखा गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्ड प्रस्थापित केला आहे.
ऋतबाने अवघ्या एका तासामध्ये २५० ओरिगामी कागदी होड्या तयार करून हा जागतिक विक्रम रचला. तिच्या या अद्भूत कामगिरीमुळे तिची अधिकृत नोंद गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्ड्समध्ये झाली आहे.
श्रीनगरची राहणारी ऋतबा शौकत ही आधीपासूनच एक राष्ट्रीय पातळीवरील मार्शल आर्ट्स खेळाडू म्हणून ओळखली जाते. क्रीडा क्षेत्रातील तिची कामगिरी देखील तितकीच प्रभावी आहे. ती गेल्या जवळपास एक दशकापासून मार्शल आर्ट्समध्ये सक्रिय असून तिने अनेक राज्य आणि राष्ट्रीय पातळीवरील स्पर्धांमध्ये भाग घेतला आहे. तिने आतापर्यंत एक सुवर्णपदक मिळून एकूण ६० च्या आसपास पदके जिंकली आहेत.
ऋतबाच्या खोलीतील भिंती आणि कपाट आजही तिच्या या क्रीडा क्षेत्रातील यश आणि समर्पणाची साक्ष देणाऱ्या ट्रॉफीज व पदकांनी भरलेले आहेत. पण ऋतबाची प्रतिभा केवळ खेळापुरतीच मर्यादित नाही. ती कॅलिग्राफी म्हणजेच सुलेखन आणि चित्रकलेमध्येही अत्यंत कुशल आहे. तिच्या याच सर्जनशीलतेने पुढे तिला जागतिक विक्रमापर्यंत पोहोचवले.
तिचा हा कलात्मक प्रवास खरं तर कोविड-१९ च्या जागतिक महामारीच्या काळात सुरू झाला होता. त्या काळात देशाच्या इतर भागांप्रमाणेच काश्मीरमधील क्रीडा अकादमी देखील पूर्णपणे बंद होत्या. त्यामुळे सरावाच्या संधी खूप मर्यादित होत्या. आपला वेळ वाया घालवण्याऐवजी ऋतबाने त्याला एक नवीन दिशा देण्याचे ठरवले. ती कलेकडे वळली आणि तिने निसर्गचित्रे काढण्यास सुरुवात केली. हळूहळू तिने आपले कौशल्य अधिक सुधारले. तिच्या या प्रयत्नांना मोठे यश आले आणि तिचे नाव 'इंडिया बुक ऑफ रेकॉर्ड्स'मध्ये नोंदवले गेले. हा क्षण तिच्या आयुष्याला एक नवे वळण देणारा ठरला.
ऋतबा सांगते की, याच काळात तिने काहीतरी अधिक मोठे साध्य करण्याचा विचार सुरू केला होता. तिने गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्ड्सबद्दल वाचायला सुरुवात केली. लोक कशा प्रकारे जागतिक विक्रम करतात, हे समजून घेण्याचा तिने प्रयत्न केला. तिने या विषयावर सखोल संशोधन केले. या शोधादरम्यान तिला ओरिगामी या कागदी कलेची माहिती मिळाली. ओरिगामी हा एक जपानी कलाप्रकार आहे. यामध्ये कागदाला वेगवेगळ्या घड्या घालून विविध आकार तयार केले जातात. ऋतबाची या कलेशी आधीपासूनच थोडी ओळख होती आणि तिला यात रसही होता.
जेव्हा तिला समजले की, यापूर्वी कोणीतरी एका तासात १५० कागदी होड्या बनवून विक्रम केला आहे, तेव्हा तिने हे आव्हान स्वतः स्वीकारण्याचे ठरवले. येथूनच तिच्या जागतिक विक्रमाच्या प्रवासाची सुरुवात झाली. तिने नियमित सराव सुरू केला आणि आपल्या हाताचा वेग व तंत्र सुधारण्यावर पूर्ण लक्ष केंद्रित केले. मात्र, हा प्रवास अजिबात सोपा नव्हता. ऋतबाने गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्डसाठी अर्ज केला आणि हे आव्हान पूर्ण करण्याचा प्रयत्न केला. परंतु, पहिल्या दोन प्रयत्नांत तिला यश आले नाही.
सततच्या अपयशामुळे कोणीही निराश होऊ शकते. मात्र, ऋतबाने हार मानली नाही. तिने स्वतःच्या चुकांचे विश्लेषण केले. पूर्वीपेक्षा अधिक कठोर परिश्रम घेण्यास सुरुवात केली आणि तिसऱ्यांदा प्रयत्न करण्याचा निर्णय घेतला. तिने आपल्या या तयारीची माहिती कोणालाही दिली नाही. ती पूर्णपणे गुप्त ठेवली. यश मिळाल्यानंतरच आपल्या कुटुंबाला एक मोठे सरप्राईज देण्याची तिची इच्छा होती. सलग ३ वर्षांच्या अत्यंत कठोर सरावानंतर आणि समर्पणाने अखेर तो दिवस आला, जेव्हा तिचे स्वप्न प्रत्यक्षात उतरले.
आपल्या तिसऱ्या प्रयत्नात ऋतबाने एका तासात तब्बल २५० कागदी होड्या तयार केल्या. अशा प्रकारे तिने एक नवा जागतिक विक्रम प्रस्थापित केला. याचा अर्थ ती दर १५ सेकंदाला जवळपास एक होडी बनवत होती. प्रति मिनिटाला सरासरी ४ होड्यांचा हा वेग होता. पूर्ण एक तास असा वेग आणि अचूकता राखणे हे एक प्रचंड मोठे आव्हान होते. परंतु, तिने ते अत्यंत यशस्वीपणे पूर्ण करून दाखवले.
या ऐतिहासिक यशानंतर तिला गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्ड्सचे अधिकृत प्रमाणपत्र देखील मिळाले. ऋतबा शौकत हिने गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्डच्या मोहिमेत भाग घेऊन एका तासात सर्वाधिक ओरिगामी होड्या बनवण्याचा विक्रम केल्याचे या प्रमाणपत्रात नमूद करण्यात आले आहे. हा विक्रम जम्मू आणि काश्मीरमधील श्रीनगर येथे नोंदवला गेला.
आपला आनंद व्यक्त करताना ऋतबा म्हणाली की, ती या विक्रमासाठी गेल्या ३ वर्षांपासून प्रयत्न करत होती. दोन वेळा अपयश आल्यानंतरही तिने आपली आशा सोडली नव्हती. कठोर परिश्रम कधीही वाया जात नाहीत, असा तिचा दृढ विश्वास आहे. ती आपल्या आई-वडिलांना या यशाचे श्रेय देते. त्यांनी तिला खेळ आणि कला या दोन्ही क्षेत्रांत नेहमीच खंबीर पाठिंबा दिला व प्रोत्साहन दिले. तिच्या मते, ही आंतरराष्ट्रीय ओळख केवळ तिच्यासाठीच नाही, तर तिच्या संपूर्ण कुटुंबासाठी अत्यंत अभिमानाचा क्षण आहे.
तथापि, या प्रवासादरम्यान तिला लोकांच्या टीकेचाही सामना करावा लागला होता. काही लोकांनी तिला सांगितले होते की, ती केवळ आपला वेळ वाया घालवत आहे आणि अशा गोष्टींचा काहीही फायदा होत नाही. पण ऋतबाने या नकारात्मक कमेंट्समुळे आपले लक्ष ध्येयापासून अजिबात विचलित होऊ दिले नाही. तिने आपले प्रामाणिक प्रयत्न सुरूच ठेवले. शेवटी आपल्या समर्पण आणि आत्मविश्वासाच्या जोरावर तिने जगातील सर्वात प्रतिष्ठित रेकॉर्ड बुकमध्ये आपले नाव नोंदवून दाखवले.
मुलींनी आपली स्वप्ने पूर्ण करण्यासाठी नेहमी पुढे पाऊल टाकले पाहिजे, असे ऋतबा मानते. अनेकदा सामाजिक किंवा कौटुंबिक दडपणामुळे मुली पुढे पाऊल टाकण्यास कचरतात. परंतु, तिच्या मते स्वतः आत्मनिर्भर होणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. सुरुवात कदाचित लहान असू शकते, पण दृढनिश्चय असेल तर काळाच्या ओघात खूप मोठी कामगिरी करता येते, असे ती सांगते.
एक खेळाडू आणि एक कलाकार अशा दोन्ही भूमिका निभावताना ती आयुष्यात समतोल राखण्यावर भर देते. तिच्या मते, खेळामुळे शरीर मजबूत होते, तर कलेमुळे मनाला शांतता आणि ताजेपणा मिळतो. हाच समतोल तिला आयुष्यात पुढे जाण्यासाठी सतत प्रेरित करत असतो.
आज ऋतबा शौकतची ही कहाणी काश्मीरमधील अशा असंख्य मुलींसाठी एक मोठी प्रेरणा बनली आहे, ज्यांना आपली स्वप्ने पूर्ण करायची आहेत. तिने हे सिद्ध केले आहे की, मनात तीव्र इच्छाशक्ती आणि समर्पण असेल तर कोणतीही कठीण परिस्थिती माणसाला रोखू शकत नाही. तिने कोरोनाच्या कठीण काळातील आव्हानांचे एका मोठ्या संधीत रूपांतर केले. त्या काळात विकसित केलेल्या कौशल्याने तिला आज जागतिक विक्रमाचा मान मिळवून दिला.
तिचे हे यश केवळ वैयक्तिक यश नाही, तर काश्मीरमधील तरुणांना आणि विशेषतः मुलींना दिलेला एक अत्यंत प्रभावी संदेश आहे. प्रत्येक व्यक्तीला स्वप्न पाहण्याचा आणि ते पूर्ण करण्याचा पूर्ण अधिकार आहे, हेच यातून दिसते. तिची ही कहाणी 'इच्छा तिथे मार्ग' या म्हणीला खऱ्या अर्थाने सार्थ ठरवणारी आहे.
.jpg "ऋतबा शौकत")
.jpg "महाराष्ट्रात 'समान नागरी कायदा' (UCC) लागू करण्याच्या हालचाली, गृहराज्यमंत्र्यांची माहिती")
.jpeg)
.jpg "राणी खानम")
.jpg "राफा यास्मिन")
.jpg "बरान इजलाल")
.jpg "नवाब जहाँ बेगम")