मुंबई
भारताने मधुमेहाविरुद्धच्या लढ्यात आजार झाल्यानंतर उपचारांवर लक्ष केंद्रित करण्याऐवजी गरोदरपण आणि बालपणापासूनच प्रतिबंधात्मक उपाययोजनांवर अधिक भर देण्याची गरज आहे. टाटा ट्रस्ट्सच्या आरोग्य आणि पोषण विभागाच्या वरिष्ठ सल्लागार डॉ. अनुरा कुरपड यांनी गुरुवारी हे महत्त्वपूर्ण मत मांडले.
'इंटरनॅशनल डायबिटीज फेडरेशन'च्या (IDF) २०२५ च्या अहवालानुसार, भारतात २०२४ मध्ये २० ते ७९ वयोगटातील अंदाजे ८ कोटी ९८ लाख प्रौढ व्यक्ती मधुमेहासह जगत होत्या. यातील ४३ टक्के रुग्णांचे निदानच झालेले नाही. या पार्श्वभूमीवर गरोदरपणातील मातेचे आरोग्य, पोषण आणि बालपणातील शारीरिक वाढ या गोष्टींचा भविष्यातील मधुमेहाच्या धोक्यावर होणारा परिणाम लक्षात घेऊन चयापचय आरोग्याकडे (Metabolic Health) सुरुवातीपासूनच लक्ष दिले पाहिजे, असे डॉ. कुरपड यांनी स्पष्ट केले.
भारतातील मधुमेहाचे आव्हान आपण पारंपरिकरीत्या मानतो त्यापेक्षा खूप आधीच सुरू होते. चयापचय आरोग्याचा पाया गरोदरपण, बालपण आणि शिशुअवस्थेतच रचला जातो. 'न्यू दिल्ली बर्थ कोहॉर्ट'च्या अभ्यासानुसार किशोरवयात बीएमआय (BMI) वेगाने वाढल्यास पुढील आयुष्यात मधुमेहाचा धोका अधिक असतो. तसेच 'म्हैसूर पार्थेनॉन कोहॉर्ट'च्या निष्कर्षांवरून मातेला गरोदरपणात मधुमेह असल्यास त्याचा परिणाम मुलांच्या चयापचय आरोग्यावर होतो, हे स्पष्ट झाले आहे.
प्रौढावस्थेत मधुमेहावर उपचार करण्याऐवजी सुरुवातीलाच चयापचय जोखीम ओळखून ती कमी करण्यावर भर दिला पाहिजे. मातेचे पोषण सुधारणे, उत्तम दर्जाची प्रथिने असलेला संतुलित आहार घेणे, प्रक्रिया केलेले कर्बोदके आणि साखरेचे प्रमाण कमी करणे व मुलांच्या निरोगी वाढीला चालना देणे अत्यंत आवश्यक आहे. यासोबतच प्रतिबंधात्मक आरोग्य सेवा सर्वांपर्यंत सहज पोहोचणे गरजेचे आहे. निरोगी माता, सुपोषित मुले आणि आरोग्यदायी अन्न वातावरणातूनच मधुमेहाविरुद्धची लढाई आजार होण्यापूर्वीच सुरू व्हायला हवी, असे डॉ. कुरपड यांनी नमूद केले. शरीरात इन्सुलिन तयार न झाल्यास किंवा त्याचा योग्य वापर न झाल्यास रक्तातील साखरेचे प्रमाण अनियंत्रित होऊन मधुमेह जडतो.
