तमिळनाडूतील विरुधुनगर जिल्ह्यात एका फटाका कारखान्यात भीषण स्फोट झाला. रविवारी दुपारी घडलेल्या या हृदयद्रावक घटनेत २३ मजुरांचा मृत्यू झाला आहे. तर सहा जण गंभीर जखमी झाले आहेत.

कट्टानारपट्टी गावात ही भयंकर घटना घडली. शिवकाशी परिसराचा समावेश असलेल्या विरुधुनगर जिल्ह्यात फटाक्यांचे मोठे उत्पादन होते. या भागात प्राणघातक स्फोटांचा एक मोठा इतिहास राहिला आहे. रविवारी झालेल्या स्फोटाने पुन्हा एकदा या परिसराला हादरवून सोडले आहे.

चेन्नईच्या नैऋत्येला सुमारे ५२० किलोमीटर अंतरावर मुथुरामलिंगपुरम पंचायत क्षेत्र आहे. तिथे दुपारी ३ वाजून २० मिनिटांच्या सुमारास हा स्फोट झाला. त्यावेळी कारखान्यात ३६ मजूर रसायने हाताळत होते.

रसायनांच्या घर्षणामुळे हा स्फोट झाल्याचा प्राथमिक अंदाज तपास अधिकाऱ्यांनी वर्तवला आहे. या स्फोटाची तीव्रता इतकी मोठी होती की कारखान्यातील किमान चार शेड जमीनदोस्त झाले. शेजारीच रसायनांचे गोदाम असल्यामुळे स्फोटाचा प्रभाव अधिकच वाढला.

स्फोटाचा मोठा आवाज कित्येक किलोमीटर अंतरापर्यंत ऐकू आला. आकाशात पन्नास फुटांपेक्षा जास्त उंचीवर पांढऱ्या धुराचे लोट उठल्याचे गावकऱ्यांनी सांगितले.

घटनेची माहिती मिळताच सत्तूर, विरुधुनगर शहर आणि शिवकाशी येथील अग्निशमन दलाच्या गाड्या घटनास्थळी दाखल झाल्या. बचाव पथकांनी आगीवर नियंत्रण मिळवले आणि ढिगाऱ्याखाली अडकलेल्यांचा शोध सुरू केला.

जखमी मजुरांना तातडीने विरुधुनगर येथील सरकारी रुग्णालयात हलवण्यात आले. यातील अनेकांना गंभीर भाजले आहे.

हा कारखाना 'वनजा फायरवर्क्स' या नावाने चालवला जातो. कारखान्याकडे परवाना असला तरी रविवारी सुट्टीच्या दिवशी बेकायदेशीरपणे काम सुरू होते. नियमांचे स्पष्ट उल्लंघन झाल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.

"रविवारी कारखाना चालू ठेवण्यास मनाई आहे. आम्ही या प्रकरणाची सविस्तर चौकशी करून कठोर कारवाई करू," असे जिल्हाधिकारी एन. ओ. सुखपुत्र म्हणाले. या कारखान्याचा परवाना रद्द केला जाणार असल्याचेही त्यांनी सांगितले.

कारखान्यात सुरक्षिततेच्या नियमांचे पालन केले जात होते का, याचीही कसून चौकशी सुरू आहे.

मुथुरामलिंगम हे माजी पंचायत अध्यक्ष आहेत. त्यांची पत्नी ईश्वरी यांच्या नावावर हा परवाना घेण्यात आला होता. अशी माहिती प्राथमिक तपासात समोर आली आहे. घटनेनंतर मालक सध्या फरार आहे.

पोलिसांनी याप्रकरणी गुन्हा दाखल केला आहे. फरार मालक आणि त्याच्या साथीदारांचा शोध घेण्यासाठी चार विशेष पथके तयार केली आहेत, अशी माहिती पोलीस अधीक्षक एन. श्रीनाथ यांनी दिली.

संध्याकाळी ७ वाजून २० मिनिटांच्या सुमारास बचाव कार्यात एक मोठा अडथळा आला. जेसीबीच्या साहाय्याने ढिगारा उपसण्याचे काम सुरू होते. त्याच वेळी एक दुसरा सौम्य स्फोट झाला.

या स्फोटामुळे उडालेल्या ढिगाऱ्यामुळे अग्निशमन दल आणि पोलिसांसह तेरा जण किरकोळ जखमी झाले. त्यामुळे बचाव कार्य काही काळासाठी थांबवावे लागले.

फायरक्रॅकर्स अँड मॅचबॉक्स मॅन्युफॅक्चरर्स असोसिएशनचे जिल्हाध्यक्ष पी. एन. देवा यांनी एक महत्त्वाची माहिती दिली. या कारखान्यात फक्त २५ मजुरांना काम करण्याची परवानगी आहे. पण प्रत्यक्षात तिथे जास्त मजूर काम करत होते.

तसेच, नियमानुसार सकाळी ८ ते १० या वेळेतच रसायनांचे मिश्रण करणे बंधनकारक आहे. पण हा स्फोट दुपारी तीनच्या सुमारास झाला. याचाच अर्थ दिवसभर रसायनांचे मिश्रण करण्याचे काम सुरू होते.

मुख्यमंत्री एम. के. स्टॅलिन यांनी या घटनेची गंभीर दखल घेतली आहे. त्यांनी मंत्र्यांना तातडीने घटनास्थळी जाण्याचे निर्देश दिले आहेत. मदतकार्य आणि पीडित कुटुंबांना आधार देण्याची सूचना त्यांनी केली आहे.

या भीषण घटनेनंतर देशभरातून शोक व्यक्त केला जात आहे. राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी 'एक्स' या समाजमाध्यमावर आपल्या भावना व्यक्त केल्या.

"तमिळनाडूमधील विरुधुनगर जिल्ह्यात फटाका कारखान्यात झालेल्या अपघातातील जीवितहानी अत्यंत दुःखद आहे. मृतांच्या कुटुंबीयांच्या दुःखात मी सहभागी आहे. जखमींना लवकर बरे वाटावे, अशी मी प्रार्थना करते," असे त्या म्हणाल्या.

पंतप्रधान मोदी यांनीही तीव्र दुःख व्यक्त केले आहे. "विरुधुनगर जिल्ह्यातील दुर्घटना अत्यंत क्लेशदायक आहे. आपले प्रियजन गमावलेल्या कुटुंबीयांसोबत माझ्या संवेदना आहेत. जखमींनी लवकरात लवकर बरे व्हावे," अशा शब्दांत त्यांनी शोक व्यक्त केला.

उपराष्ट्रपती सी. पी. राधाकृष्णन, केंद्रीय मंत्री अमित शहा आणि काँग्रेसचे खासदार राहुल गांधी यांनीही या घटनेवर तीव्र शोक व्यक्त केला आहे.

विरुधुनगर-शिवकाशी हा पट्टा भारताचे फटाक्यांचे माहेरघर म्हणून ओळखला जातो. देशातील बहुतांश फटाक्यांचा पुरवठा याच भागातून होतो. येथील छोट्या कारखान्यांमध्ये हजारो मजूर रोजंदारीवर काम करतात.