शान्तिप्रिया राय चौधरी
हावड्याच्या उलूबेरियामधील निमदिघी येथील लांब अंतराच्या पोहणाऱ्या तहरीना नसरीन हिने यापूर्वी इंग्लिश खाडी जिंकली आहे आणि आता ती आगामी मार्चमध्ये न्यूझीलंडची कुक स्ट्रेट (सामुधुनी) पार करण्यासाठी जोरदार तयारी करत आहे. या आव्हानात्मक मोहिमेसाठी येणारा खर्च भागवण्यासाठी ती सध्या प्रायोजकांची (स्पॉन्सरशिप) जुळवाजुळव करण्याचा प्रयत्न करत आहे.
तहरीनाचा पोहण्याचा हा प्रवास ती अवघ्या अडीच वर्षांची असताना सुरू झाला होता. तिच्या आईने तिला त्यांच्या घरासमोर असलेल्या दोन मोठ्या तलावांमध्ये पोहायला शिकवले. जशी ती मोठी होत गेली, तशी तिची पोहण्याबद्दलची आवड अधिक खोल होत गेली.
पाचवी इयत्तेत प्रवेश केल्यानंतर, तहरीनाने औपचारिक प्रशिक्षण घेण्यासाठी तिच्या वडिलांसोबत उलूबेरिया म्युनिसिपालिटीच्या स्विमिंग पूलमध्ये जाण्यास सुरुवात केली. नंतर तिने उलूबेरिया येथील एका पोहण्याच्या प्रशिक्षण केंद्रात सराव सुरू केला.
तिचे वडील शेख अफसर अहमद हे स्वतः एक फुटबॉल खेळाडू होते, ज्यांनी १९७० च्या दशकात कोलकाताच्या मैदानावर कुमारतुली संघाकडून फुटबॉल खेळला होता. त्यांच्या मते, पोहणे हा त्यांच्या कुटुंबातील संगोपनाचा एक भाग राहिला आहे.
ते म्हणतात, "आमच्या कुटुंबात, मुले दोन-तीन वर्षांची झाली की त्यांना घरासमोरील तलावात पोहायला शिकवले जाते. तहमिनाही त्याला अपवाद नव्हती. ती अशीच कौटुंबिक तलावात पोहत मोठी झाली. २००५ पासून तिने विविध पोहण्याच्या स्पर्धांमध्ये भाग घेण्यास सुरुवात केली आणि चांगले यश मिळवण्यास सुरुवात केली."
पूल स्विमिंगपासून ते लांब अंतराच्या आव्हानांपर्यंत
तहरीनाने हळूहळू राज्य आणि राष्ट्रीय स्तरावर आपली छाप सोडण्यास सुरुवात केली. तिच्याकडे राज्य स्तरावर ५० मीटर, १०० मीटर आणि २०० मीटर बॅकस्ट्रोक प्रकारांत विक्रम आहेत आणि तिने राष्ट्रीय स्तरावर २२ पदके जिंकली आहेत. तिने इंडो-बांगला गेममध्येही सहभाग घेतला होता, जिथे तिला यश मिळाले.
२०१३ मधील तिच्या शेवटच्या राष्ट्रीय पातळीवरील स्पर्धेत भाग घेतल्यानंतर, तहरीनाने आपले लक्ष लांब अंतराच्या पोहण्यावर केंद्रित करण्याचा निर्णय घेतला. तो वर्ष तिच्या करिअरमधील टर्निंग पॉईंट ठरला. तिने कोलकाताच्या बेलेघाटा येथील सुभाष सरोवरात मसुदूर रहमान यांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रशिक्षण सुरू केले.
२०१४ मध्ये, तिने ८१ किलोमीटरच्या स्पर्धेत तिसरे स्थान पटकावले. अनेक वर्षांत या प्रकारात अशी कामगिरी करणारी ती मोजक्या महिला स्विमर्सपैकी एक ठरली. तहमिनाने २०१२ मध्ये आयकर विभागात नोकरी स्वीकारली होती. इंग्लिश खाडी पादाक्रांत करण्याच्या तिच्या स्वप्नाची सुरुवात कशी झाली, या आठवणींना उजाळा देताना ती सांगते की, २०१३ मध्ये तिच्या प्रशिक्षकाने तिला विचारले होते की ती खाडी पार करू शकते का?
ती म्हणे, "मी म्हणाले हो, मी करू शकते. एकदा मी ते बोलले की, मी त्या दिशेने काम सुरू केले. २०१३ पासून मी त्याच ध्येयाने सराव सुरू केला. सकाळी ९ वाजता घर सोडणे, कार्यालय गाठणे आणि नंतर पोहण्याच्या सरावासाठी बेलेघाटा येथे जाणे, असा माझा रोजचा दिनक्रम होता."
प्रशिक्षकांच्या निधनाने स्वप्न मोडण्याजोगी परिस्थिती
पण २६ एप्रिल २०१५ रोजी तहरीनाच्या प्रवासाला मोठा धक्का बसला. तिचे प्रशिक्षक मसुदूर रहमान यांचे निधन झाले. त्यांच्या निधनामुळे खचलेल्या तहरीनाने इंग्लिश खाडी पार करण्याचे आपले स्वप्न जवळपास सोडलेच होते. मात्र, तिच्या पालकांनी तिला प्रोत्साहन दिले. त्यांनी तिला सांगितले की खाडी यशस्वीपणे पार करणे ही तिच्या प्रशिक्षकांसाठी सर्वोत्तम श्रद्धांजली ठरेल.
तिथे आणखी एक मोठा अडथळा उभा ठाकला. अगदी शेवटच्या क्षणी, कोलकातामधील ब्रिटीश हायमिश्ररने तिचा व्हिसा अर्ज फेटाळला. तहमिनाने आशा सोडली होती, पण काही वरिष्ठ ऑलिम्पिकपटूंच्या पाठिंब्यामुळे तिला अखेर खाडी पार करण्याची परवानगी मिळवणे शक्य झाले.
ती ऐतिहासिक वेळ ३ सप्टेंबर २०१५ रोजी आली. तहमिनाने दुपारी ३:२५ वाजता पाण्यात प्रवेश केला आणि सायंकाळी ४:०३ वाजता इंग्लिश खाडी पार करण्याची कामगिरी पूर्ण केली. ही कामगिरी केल्यानंतर, तहमिनाला तिच्या प्रशिक्षकचे शब्द आठवले: "मसुदूर सर नेहमी सांगायचे की तुम्ही स्वतःला खरा चॅम्पियन तेव्हाच म्हणू शकता जेव्हा तुमचे यश देशाला अभिमान वाटावा असे असेल. मला आजही अभिमान वाटतो की मी त्यांचे शब्द पूर्ण करू शकले."
इंग्लिश खाडी ही केवळ सुरुवात होती. त्यानंतर तहरीनाने अनेक आव्हानात्मक ओपन-वाटर खाड्या पार केल्या आहेत.
स्विम बंगाल चॅनेल सोलो क्रॉस: २३ नोव्हेंबर २०१८ रोजी, विक्रमी ३ तास ९ मिनिटांत पूर्ण केले.
स्विम बंगाल चॅनेल डबल क्रॉस: १५ डिसेंबर २०१९ रोजी, विक्रमी ८ तास १३ मिनिटांत पूर्ण केले.
जिब्राल्टर स्ट्रेट: ११ ऑगस्ट २०२२ रोजी, ४ तास २३ मिनिटांत पूर्ण केले.
धर्मतर गेटवे स्विम: ९ जानेवारी २०२६ रोजी, ९ तास १९ मिनिटांत पूर्ण केले.
पुढचे आव्हान: कुक स्ट्रेट
बंगालची ही लांब अंतराची स्विमर आता तिच्यापुढील मोठ्या आव्हानासाठी सज्ज होत आहे: ती पुढील मार्चमध्ये न्यूझीलंडची कुक स्ट्रेट पार करणार आहे. हा प्रस्तावित मार्ग पिक्टन ते वेलिंग्टन असा असून त्याचे अंतर अंदाजे २२ किलोमीटर आहे. मात्र, हे आव्हान केवळ शारीरिक नाही. या मोहिमेसाठी निधी उभा करणे हा आणखी एक मोठा अडथळा आहे.
तहरीनाने तिची काही सर्वात मोठी सागरी अंतरे पार करण्यासाठीचा खर्च बऱ्यापैकी स्वतःच उचलला आहे. तिने तिच्या इंग्लिश खाडी पार करण्यासाठी सुमारे १२ लाख रुपये आणि जिब्राल्टर स्ट्रेट पार करण्यासाठी अंदाजे ८ लाख रुपये खर्च केले.
तिने हा खर्च वडिलांच्या व्यवसायातील बचत, बँक कर्जे आणि स्वतःच्या कमाईतून भागवला. तिच्या मते, सरकार किंवा कोणत्याही खाजगी संस्थांनी या मोहिमांसाठी मोठी आर्थिक मदत केली नाही. आर्थिक आव्हाने असली तरी, तहमिनाचा निर्धार अजूनही अचल आहे.
ती म्हणे, "मला यासाठी काही स्पॉन्सरशिप मिळाली तर बरे होईल. मी सर्वतोपरी प्रयत्न करत आहे."
तरीही, काही दिलासादायक बातमी समोर आली आहे. बऱ्याच प्रतीक्षेन्यानंतर, उलूबेरिया येथील 'फ्रेंड्स एंटरप्रायझर' या क्रीडा संस्थेने तहरीनाला तिच्या या कठीण प्रवासात मदत करण्याचे आर्थिक आश्वासन दिले आहे. या संस्थेने भविष्यातही तिला सतत सहकार्य करण्याचे वचन दिले आहे. पुढील एका मोठ्या ओपन-वाटर आव्हानासमोर उभी ठाकलेली तहमिना आता इंग्लिश खाडी आणि जिब्राल्टर स्ट्रेटच्या पलीकडे पाहत असून, आपल्या यशस्वी कामगिरीच्या यादीत न्यूझीलंडच्या कुक स्ट्रेटची भर पडण्याची आशा बाळगून आहे.
.jpeg)
